دانشنامهفضاپیما و تلسکوپ
بپیکلمبو BepiColombo
بپیکلمبو مأموریت مشترک آژانس فضایی اروپا و جاکسا برای مطالعهٔ سیارهٔ عطارد است که در ۲۰۱۸ پرتاب شد. دو مدارگرد دارد و بنا بر برنامه از اواخر ۲۰۲۶ به مدار عطارد می‌رسد.
بپیکلمبو (BepiColombo) نخستین مأموریت اروپایی به عطارد و دومین مأموریتی است که در مدار این سیاره قرار می‌گیرد. نام آن برگرفته از جوزپه (بپی) کولمبو، ریاضیدان و مهندس ایتالیایی است که مسیر کمک گرانشی مأموریت «مارینر ۱۰» را طراحی کرد. این مأموریت را آژانس فضایی اروپا و جاکسا مشترکاً اجرا می‌کنند و در ۲۰ اکتبر ۲۰۱۸ با موشک آریان ۵ از گویان فرانسه پرتاب شد.
اهداف و دستاوردهای مأموریت
هدف اصلی شناخت ساختار و تاریخ عطارد است: هستهٔ بزرگ آهنی آن، پوستهٔ ترک‌خورده، میدان مغناطیسی ضعیف اما واقعی، و ماده‌ای مثل یخ آب در دهانه‌های همیشه تاریک قطب‌ها. همچنین مأموریت آزمونی دقیق برای نسبیت عام است، چون حرکت مداری عطارد کنار خورشید بسیار حساس است. اندازه‌گیری‌های این مأموریت تکمیل‌کنندهٔ یافته‌های مسنجر ناسا هستند.
ساختار فضاپیما
مجموعه از چند بخش تشکیل شده است:
- مدارگرد سیارهای عطارد (MPO) که ساخت آژانس فضایی اروپاست و نقشه‌برداری از سطح و بررسی درون سیاره را بر عهده دارد.
- مدارگرد مغناطیس‌سپهری عطارد، «میو» (Mio)، ساخت جاکسا برای مطالعهٔ میدان مغناطیسی و ذرات پیرامون سیاره.
- ماژول انتقال که با پیشرانهٔ یونی خورشیدی دو فضاپیما را به مقصد می‌برد و سپس جدا می‌شود.
مسیر پرپیچ‌وخم تا عطارد
رسیدن به عطارد از رسیدن به سیارات دور دشوارتر است، چون فضاپیما باید سرعت خود را در برابر گرانش خورشید بسیار کم کند. بپیکلمبو با یک گذر نزدیک زمین، دو گذر از زهره و شش گذر از عطارد از کمک گرانشی و پیشرانه یونی استفاده کرد تا آرام‌آرام به مدار برسد. نخستین گذر از عطارد در اکتبر ۲۰۲۱ بود. طبق برنامه، ورود به مدار پایدار پیرامون عطارد در ۲۱ نوامبر ۲۰۲۶ (برای مدارگرد سیارهای) و کمی بعد برای «میو» انجام می‌شود و کار علمی اصلی پس از آن آغاز خواهد شد.
| ویژگی | مقدار |
|---|---|
| پرتاب | ۲۰ اکتبر ۲۰۱۸ |
| تعداد مدارگردها | دو (MPO و میو) |
| گذر از عطارد | شش بار |
| ورود به مدار | بنا بر برنامه، نوامبر ۲۰۲۶ |
پرسش‌های رایج
### بپیکلمبو چیست؟
بپیکلمبو مأموریت مشترک آژانس فضایی اروپا و جاکسا برای بررسی سیارهٔ عطارد با دو مدارگرد جداگانه است.
### چرا مأموریت بپیکلمبو نام دارد؟
مأموریت بپیکلمبو به یاد جوزپه «بپی» کولمبو نام گرفته است؛ ریاضیدانی ایتالیایی که مسیر کمک گرانشی مأموریت مارینر ۱۰ به عطارد را طراحی کرد.
### چرا رسیدن به عطارد اینقدر طول میکشد؟
بپیکلمبو باید در برابر گرانش خورشید سرعتش را بسیار کم کند تا در مدار عطارد بماند، و برای همین سالها از چند گذر نزدیک سیارهای و پیشرانه یونی استفاده میکند.
### بپیکلمبو چه چیزی را بررسی میکند؟
بپیکلمبو سطح، درون، میدان مغناطیسی و محیط فضایی عطارد را بررسی میکند و میتواند نسبیت عام را هم از راه حرکت مداری عطارد بیازماید.
تصویر روز ناسا
دهانه‌ی ویوالدی در سیاره عطارد از فضاپیمای بپیکلمبو۲۶ شهریور ۱۴۰۳
عطارد از نگاه گذرای بپیکلمبو۷ تیر ۱۴۰۱