دانشنامهنهاد و رصدخانه
جاکسا JAXA
جاکسا (JAXA) آژانس فضایی ملی ژاپن است که پژوهش‌های هوافضا، ساخت ماهواره و کاوشگر و مأموریتهای سرنشین‌دار و بی‌سرنشین این کشور را مدیریت می‌کند.
جاکسا (JAXA، Japan Aerospace Exploration Agency) نهاد دولتی ژاپن برای فعالیت‌های فضایی و هوانوردی است. این سازمان در سال ۲۰۰۳ از ادغام سه نهاد پیشین، یعنی مؤسسهٔ علوم فضایی و فضانوردی، آژانس ملی توسعهٔ فضایی و آزمایشگاه ملی هوافضا، پدید آمد و مقر اصلی‌اش در توکیو است.
این آژانس هم موشک و ماهواره می‌سازد و هم کاوشگرهای علمی به سوی ماه، سیارک‌ها و سیاره‌های دیگر می‌فرستد. ژاپن در بخش بینالمللی فضا نیز شریک است و پروژه‌های مشترک فراوانی با ناسا و آژانس فضایی اروپا دارد.
جاکسا چه مأموریت‌هایی انجام داده است؟
جاکسا بیشتر با نمونه‌برداری از سیارک‌ها شناخته می‌شود. کاوشگر هایابوسا نخستین فضاپیمایی بود که نمونه‌ای از یک سیارک، یعنی ایتوکاوا، را به زمین آورد. جانشین آن، هایابوسا ۲، از سیارک ریوگو نمونه گرفت و در سال ۲۰۲۰ کپسول نمونهها را به زمین رساند.
در سال‌های اخیر مأموریت SLIM در ژانویهٔ ۲۰۲۴ با دقت بسیار بالا بر سطح ماه فرود آمد و ژاپن را به یکی از معدود کشورهای دارای فرود موفق بر ماه تبدیل کرد. جاکسا همچنین در ساخت کاوشگر بپی‌کلمبو با اروپا همکاری کرده است.
جاکسا در ایستگاه فضایی بینالمللی
ژاپن با آزمایشگاه «کیبو» در ایستگاه فضایی بینالمللی مشارکت دارد. فضاپیمای باری HTV (کونوتوری) تا ۲۰۲۰ به ایستگاه بار می‌برد و جانشین آن، HTV-X، نخستین پرواز خود را در اکتبر ۲۰۲۵ با موشک H3 انجام داد. چند فضانورد ژاپنی نیز با حمایت این آژانس مأموریتهای بلندمدت انجام دادهاند.
ویژگی‌های کلیدی
| ویژگی | توضیح |
|---|---|
| تأسیس | سال ۲۰۰۳ |
| مقر | توکیو، ژاپن |
| پایگاه پرتاب | مرکز فضایی تانه‌گاشیما و اوچینورا |
| موشک‌ها | H3 (جانشین H-IIA که در ژوئن ۲۰۲۵ بازنشسته شد) و اپسیلون |
پرسش‌های رایج
### جاکسا مخفف چیست؟
جاکسا مخفف «آژانس اکتشاف هوافضای ژاپن» (JAXA) است. این نام از سال ۲۰۰۳ برای آژانس فضایی ملی ژاپن به کار می‌رود.
### مهمترین دستاورد جاکسا چیست؟
از شناختهشدهترین دستاوردهای جاکسا بازگرداندن نمونه از دو سیارک ایتوکاوا و ریوگو است. این نمونهها دربارهٔ تشکیل منظومهٔ شمسی اطلاعات ارزشمندی دادهاند.
### آیا جاکسا فضانورد دارد؟
بله، جاکسا فضانوردانی دارد که در ایستگاه فضایی بینالمللی مأموریتهای بلندمدت انجام دادهاند. ژاپن در این ایستگاه آزمایشگاه اختصاصی کیبو را نیز دارد.
### جاکسا با ناسا چه تفاوتی دارد؟
جاکسا آژانس فضایی ژاپن و ناسا آژانس فضایی آمریکاست. هر دو برنامه‌های مستقل دارند ولی در پروژه‌هایی مانند ایستگاه فضایی و مأموریتهای ماه همکاری می‌کنند.