مقارنه Conjunction

وقتی دو جرم آسمانی، مثلاً دو سیاره یا یک سیاره و ماه، در آسمان به هم نزدیک شوند، می‌گوییم مقارنه رخ داده است. این نزدیکی فقط ظاهری است: جرم‌ها در فضا ممکن است میلیون‌ها کیلومتر از هم فاصله داشته باشند و تنها در امتداد خط دید ما در یک سو قرار گرفته‌اند. اخترشناسان معمولاً مقارنه را وقتی در نظر می‌گیرند که دو جرم در طول دایرةالبروجی یا در مطلع راست یکسان باشند.

مقارنه چگونه رخ می‌دهد؟

سیاره‌ها و ماه همه تقریباً در راستای دایرةالبروج حرکت می‌کنند و با سرعت‌های متفاوتی از جلوی ستارگان زمینه عبور می‌کنند. وقتی جرمی تندرو، مانند ماه یا زهره، به جرم کندروتری برسد و از آن بگذرد، مقارنه پدید می‌آید. فاصلهٔ زاویه‌ای دو جرم در مقارنه می‌تواند از کسری از درجه تا چند درجه باشد.

انواع مقارنه

• مقارنهٔ ماه با سیاره: هر ماه چند بار رخ می‌دهد و ماه از کنار یک سیاره می‌گذرد. گاهی هم ماه جلوی سیاره را می‌پوشاند که اختفا نام دارد.
• مقارنهٔ دو سیاره: کمیاب‌تر است. مثلاً مقارنهٔ مشتری و زحل تقریباً هر ۲۰ سال رخ می‌دهد، و در ۲۰۲۰ این دو تنها حدود ۰٫۱ درجه از هم فاصله داشتند، نزدیک‌ترین از زمان ۱۶۲۳.
• مقارنهٔ درونی و بیرونی: برای سیاره‌های درونی (عطارد و زهره) وقتی میان زمین و خورشید قرار می‌گیرند، مقارنهٔ درونی؛ و وقتی پشت خورشید قرار می‌گیرند، مقارنهٔ بیرونی. در مقارنهٔ درونی ممکن است گذر رخ دهد.

چگونه مقارنه را ببینیم؟

دیدن بیشتر مقارنه‌ها ساده است و به ابزار نیاز ندارد؛ کافی است در ساعت مناسب (معمولاً پس از غروب یا پیش از طلوع) به آسمان نگاه کنید. دوربین دوچشمی می‌تواند هر دو جرم را در یک میدان دید نشان دهد. مقارنه‌های نزدیک به خورشید دیده نمی‌شوند. این رویدادها فرصت خوبی برای عکاسی نجومی هم هستند.

پرسش‌های رایج

### مقارنه یعنی چه؟
مقارنه یعنی دو جرم آسمانی از دید ما در یک امتداد آسمان قرار بگیرند و نزدیک به هم دیده شوند، حتی اگر در فضا بسیار از هم دور باشند.

### آیا مقارنه خطرناک است یا اثر خاصی دارد؟
نه. مقارنه صرفاً یک پدیدهٔ دید است و هیچ اثر فیزیکی بر زمین ندارد.

### مقارنهٔ مشتری و زحل هر چند سال رخ می‌دهد؟
مقارنهٔ مشتری و زحل تقریباً هر ۲۰ سال رخ می‌دهد؛ آخرین بار در دسامبر ۲۰۲۰ بود.