رفتن به محتوا
فلک‌بینfalakbin.ir
کانال تلگرام

صفحهٔ اصلی فلک‌بین

آسمان

فضا

زمین

دانش

ابزار

حساب و فرمول

تاریخ و زمان

واحد و اندازه

ریاضی

آسمان و فضا

بدن

آزمایشگاه

آسمان

منظومه و فضا

زمین

نور و کیهان

کیهان و اخترفیزیک

فلک‌بین

کانال فلک‌بین در تلگرام

دانشنامهکهکشان‌ها و کیهانمفهوم

تورم کیهانی Cosmic inflation

تورم کیهانی نظریه‌ای است که می‌گوید جهان در کسری بسیار کوچک از ثانیهٔ نخست، برای مدتی کوتاه به‌صورت نمایی و با شتابی عظیم منبسط شد و با همین مسئله‌های بنیادی مه‌بانگ را حل می‌کند.

مه‌بانگ (بیگ‌بنگ)
NASA/WMAP Science Team / Wikimedia Commons · Public domain · منبع تصویر

مشخصات

از پیشنهاددهندگانآلن گوث و دیگر پژوهشگران
انتشار مقالهٔ گوث۱۹۸۱

از ویکی‌داده (CC0).

تورم کیهانی خانواده‌ای از مدل‌های انبساط بسیار سریع در جهان آغازین است. مقالهٔ مشهور آلن گوث دربارهٔ آن در ۱۹۸۱ منتشر شد. در این مدل‌ها جهان در کسری بسیار کوچک از ثانیه برای مدتی کوتاه به‌سرعت منبسط می‌شود؛ زمان دقیق و میزان این رشد به مدل بستگی دارد. سپس تورم پایان یافت و انبساط معمول مه‌بانگی ادامه یافت.

تورم کیهانی چه مسئله‌هایی را حل می‌کند؟

  • مسئلهٔ افق: نواحی دور آسمان دمای تقریباً یکسانی دارند، با آنکه هرگز فرصت تبادل گرما نداشته‌اند. بنا بر تورم، آن‌ها پیش از انبساط نزدیک هم بوده‌اند.
  • مسئلهٔ تخت‌بودن: هندسهٔ جهان بسیار نزدیک به تخت است. تورم هر خمیدگی نخستین را صاف می‌کند.
  • مسئلهٔ تک‌قطبی‌ها: برخی نظریه‌های ذرات، تک‌قطبی‌های مغناطیسی فراوانی پیش‌بینی می‌کنند که دیده نمی‌شوند؛ تورم آن‌ها را رقیق می‌کند.

آلن گوث مدل نخست را پیشنهاد کرد و آندری لینده، آندریاس آلبرشت و پل استاینهارت آن را اصلاح کردند، و الکسی استاروبینسکی نیز مدلی مرتبط ارائه داد.

دلیل‌ها و آزمون‌ها

تورم پیش‌بینی می‌کند که نوسان‌های کوانتومی کوچک در حین انبساط تا مقیاس‌های کیهانی کشیده شوند و بذر شکل‌گیری کهکشان‌ها و ساختارهای بزرگ شوند. طیف نوسان‌های ریزموج زمینهٔ کیهانی که ماهواره‌هایی مانند پلانک اندازه گرفتند، تقریباً با این پیش‌بینی هم‌خوان است. پیش‌بینی دیگر این است که تورم امواج گرانشی نخستین هم تولید می‌کند. در ۲۰۱۴ آزمایش BICEP2 نشانه‌ای از آن‌ها اعلام کرد، ولی این ادعا بعداً به‌دلیل غبار کیهانی کنار گذاشته شد. تا امروز چنین امواجی دیده نشده‌اند.

تورم هنوز نظریه‌ای قطعی نیست و مدل‌های جایگزین و گونه‌های مختلفی دارد. برخی مدل‌ها به نظریهٔ چندجهانی هم می‌رسند.

پرسش‌های رایج

  1. تورم کیهانی چیست؟

    تورم کیهانی مدل‌هایی برای دوره‌ای بسیار کوتاه از انبساط بسیار سریع جهان در آغاز تاریخ آن است. این دوره هنوز به‌طور قطعی تأیید نشده است.

  2. چه کسی تورم کیهانی را پیشنهاد کرد؟

    آلن گوث مقالهٔ مشهور خود را در ۱۹۸۱ منتشر کرد. پژوهشگرانی مانند الکسی استاروبینسکی و آندری لینده نیز در پیدایش و گسترش مدل‌های مرتبط نقش داشتند.

  3. آیا تورم کیهانی ثابت شده است؟

    هنوز نه. مشاهدات ریزموج زمینه با آن سازگارند، ولی شاهد قطعی مانند امواج گرانشی نخستین هنوز دیده نشده است.

منابع

  1. Inflationary universe: A possible solution to the horizon and flatness problems · American Physical Society
  2. Planck: gravitational waves remain elusive · ESA

آخرین بازبینی:

فکت علمی

دانستنی‌ها

همهٔ فکت‌ها

پیوند به اینجا

مدخل‌هایی که در متنشان از تورم کیهانی گفته‌اند.

دانش

امروز در بخش دانش

فلک‌بین

در گوشه‌های دیگر فلک‌بین