ماکس پلانک Max Planck

ماکس کارل ارنست لودویگ پلانک در ۲۳ آوریل ۱۸۵۸ در کیل زاده شد و در ۴ اکتبر ۱۹۴۷ در گوتینگن درگذشت. او استاد فیزیک نظری در دانشگاه برلین بود. در ۱۹۱۸ نوبل فیزیک را برای کشف کوانتوم انرژی گرفت.

## پلانک چه کشف کرد؟
مسئله‌ای که پلانک را به کوانتوم رساند، تابش جسم سیاه بود. جسمی گرم، به‌ویژه کوره‌ای که درونش سیاه و در تعادل است، نوری با طیف ویژه گسیل می‌کند (تابش جسم سیاه). فیزیک کلاسیک می‌گفت انرژی تابش در فرکانس‌های بالا به بی‌نهایت می‌رسد، اما آزمایش این را نشان نمی‌داد. پلانک در دسامبر ۱۹۰۰ فرمولی ارائه کرد که با داده‌ها می‌خواند. برای توجیه آن مجبور شد فرض کند انرژی به‌صورت بسته‌های گسسته تبادل می‌شود: بسته‌ای از فرکانس ν انرژی

دارد که h را ثابت پلانک می‌نامند و مقدارش حدود ۶٫۶۳ × ۱۰ به توان منفی ۳۴ ژول‌ثانیه است.

## پلانک و آغاز عصر کوانتوم
پلانک نخست این را فقط یک ترفند ریاضی می‌دانست. آلبرت اینشتین در ۱۹۰۵ در اثر فوتوالکتریک ایده را جدی گرفت و نور را از بسته‌های انرژی (فوتون) دانست. بعد نیلز بور آن را به اتم رساند. به این ترتیب پلانک ناخواسته سرآغاز مکانیک کوانتومی شد. ثابت پلانک امروز یکی از ثابت‌های بنیادین طبیعت است و از ۲۰۱۹ تعریف یکای کیلوگرم بر پایهٔ مقدار ثابت آن است.

## زندگی و دوران دشوار
پلانک انسانی محافظه‌کار و مسئولیت‌پذیر بود. در سال‌های سیاه آلمان نازی، او ریاست انجمن قیصر ویلهلم را بر عهده داشت و کوشید از دانشمندان یهودی دفاع کند. زندگی شخصی‌اش پر از سوگ بود: همسر نخستش و چند فرزندش را میان ۱۹۰۹ تا ۱۹۱۹ از دست داد و پسر کوچکش در ۱۹۴۵ به اتهام دست داشتن در ترور هیتلر اعدام شد. پس از جنگ، انجمن قیصر ویلهلم به نام او، انجمن ماکس پلانک، نام گرفت.

## پرسش‌های رایج
### ثابت پلانک چیست؟
ثابتی طبیعی که رابطهٔ انرژی یک فوتون را با بسامدش نشان می‌دهد: E = hν، و مقدارش حدود ۶٫۶۳ × ۱۰ به توان منفی ۳۴ ژول‌ثانیه است.

### چرا پلانک پدر فیزیک کوانتومی خوانده می‌شود؟
چون نخستین کسی بود که فکر گسسته بودن انرژی را مطرح کرد؛ ایده‌ای که پایهٔ مکانیک کوانتومی شد.

### پلانک چه جایزه‌ای گرفت؟
نوبل فیزیک ۱۹۱۸.

### آیا پلانک با اینشتین همکاری داشت؟
پلانک از نخستین کسانی بود که نسبیت اینشتین را حمایت کرد و او را به برلین آورد. آن دو دوستی دیرینه‌ای با هم داشتند.