سحابی تاریک Dark nebula

سحابی تاریک بخشی از محیط میان‌ستاره‌ای است که آن‌قدر غلیظ شده که نور را عبور نمی‌دهد. وقتی پشت آن میدان پرستاره یا سحابی درخشانی باشد، مثل سایه‌ای تیره دیده می‌شود. پیش از آن‌که این پدیده شناخته شود، ستاره‌شناسان فکر می‌کردند این‌ها «حفره‌هایی» در آسمان‌اند.

ادوارد بارنارد در اوایل سدهٔ بیستم فهرستی از این لکه‌های تاریک ساخت و هنوز نام بسیاری از آن‌ها با حرف B آغاز می‌شود. سحابی سر اسب مشهورترین نمونه است.

## سحابی تاریک از چه ساخته شده است؟
سحابی تاریک بیشتر هیدروژن مولکولی و حدود یک درصد غبار کیهانی (ذرات ریز کربن و سیلیکات) دارد. غبار نور مرئی را جذب یا پراکنده می‌کند، ولی تابش فروسرخ و رادیویی بهتر عبور می‌کند؛ به همین دلیل با نجوم فروسرخ و رادیویی درون این ابرها را می‌بینیم. دمایشان بسیار پایین و حدود ۱۰ تا ۳۰ کلوین است.

## نقش سحابی‌های تاریک در تولد ستارگان
مرکز بسیاری از سحابی‌های تاریک زیر وزن خود فرو می‌ریزد و ستاره‌ها در آن شکل می‌گیرند. ابرهای کوچک و گرد را «گلبول بوک» می‌نامند که هر یک ممکن است یک یا چند ستاره بسازد. ابرهای بزرگ‌تر همان ابرهای مولکولی هستند.

در آسمان نیمکرهٔ جنوبی «کیسهٔ زغال» نمونه‌ای مشهور است و در راه شیری شکاف تاریک بزرگی که در تابستان از دجاجه تا کمانگیر دیده می‌شود نیز از غبار میان‌ستاره‌ای است.

## پرسش‌های رایج
### سحابی تاریک چیست؟
سحابی تاریک ابری از گاز و غبار است که آن‌قدر چگال است که نور پشت خود را پنهان می‌کند و در آسمان لکه‌ای سیاه به نظر می‌رسد.

### چرا سحابی تاریک سیاه است؟
سحابی تاریک غبار فراوان دارد که نور مرئی را جذب و پراکنده می‌کند. خودش هم نور چندانی نمی‌تاباند، پس تیره دیده می‌شود.

### آیا سحابی تاریک جای تولد ستاره است؟
بله. سحابی تاریک سرد و چگال است و همین شرایط برای فروریزش گرانشی و تولد ستاره مناسب است.

### مشهورترین سحابی تاریک کدام است؟
سحابی سر اسب در صورت فلکی شکارچی مشهورترین است؛ کیسهٔ زغال در آسمان جنوبی هم با چشم غیرمسلح دیده می‌شود.