بازتاب نور Reflection

وقتی نور به مرز دو محیط می‌رسد، بخشی از آن بازمی‌گردد؛ این همان بازتاب است. دیدن اجسام هم به بازتاب وابسته است: چیزهای غیرنورانی را فقط به این دلیل می‌بینیم که نور خورشید یا لامپ از آن‌ها به چشم ما بازتاب می‌شود. بازتاب در نور مرئی و در همهٔ امواج الکترومغناطیسی رخ می‌دهد.

قانون بازتاب چیست؟

قانون بازتاب دو بخش دارد: پرتو تابش، پرتو بازتاب و خط عمود بر سطح همگی در یک صفحه‌اند، و زاویهٔ تابش با زاویهٔ بازتاب برابر است (زاویه‌ها نسبت به خط عمود سنجیده می‌شوند). این قانون از زمان اقلیدس شناخته بود و ابن‌هیثم در کتاب المناظر آن را با آزمایش بررسی کرد.

بازتاب آینه‌ای و پخشی چه تفاوتی دارند؟

اگر سطح بسیار صاف باشد (آینه، سطح آرام آب)، پرتوهای موازی موازی بازمی‌تابند و تصویر روشن پدید می‌آید؛ این بازتاب آینه‌ای است. اگر سطح ناهموار باشد (کاغذ، دیوار)، هر پرتو در جهتی متفاوت بازمی‌تابد و هیچ تصویری دیده نمی‌شود؛ این بازتاب پخشی است که اجازه می‌دهد جسم را از هر زاویه ببینیم.

تصویر در آینه چگونه ساخته می‌شود؟

در آینهٔ تخت، تصویر مجازی است: به اندازهٔ جسم و به همان فاصله پشت آینه دیده می‌شود، اما چپ و راست آن عوض نمی‌شود، بلکه جلو و عقب جابه‌جا می‌شود. آینه‌های کروی تصویر را بزرگ یا کوچک می‌کنند. در تلسکوپ بازتابی آینهٔ مقعر نور ستاره را جمع و متمرکز می‌کند.

بازتاب در طبیعت و فناوری

• بازتاب نور خورشید از ماه که ماه را درخشان نشان می‌دهد
• بازتاب کلی درونی در فیبر نوری
• بازتاب‌دهنده‌های جادهٔ شب‌تاب و آینهٔ خودرو
• آلبدو: نسبت نور بازتاب‌شده به نور رسیده در ستاره‌شناسی

پرسش‌های رایج

### بازتاب نور چیست؟
بازتاب نور برگشتن نور از سطح یک جسم است. چون جسم نور را به سمت چشم بازمی‌تاباند، آن را می‌بینیم.

### قانون بازتاب را توضیح دهید.
بر پایهٔ این قانون، زاویهٔ تابش برابر زاویهٔ بازتاب است و پرتو تابش و بازتاب و خط عمود در یک صفحه قرار دارند.

### چرا در آینه چپ و راست عوض می‌شود؟
در حقیقت آینه جلو و عقب را عوض می‌کند و چپ و راست را نه. احساس عوض شدن چپ و راست از این می‌آید که ما خودمان را در مقابل خودمان تصور می‌کنیم.

### فرق بازتاب آینه‌ای و پخشی چیست؟
در بازتاب آینه‌ای سطح صاف تصویر شفاف می‌دهد، ولی در بازتاب پخشی سطح ناهموار نور را به همهٔ جهت‌ها پراکنده می‌کند.