دانشنامهفیزیک و شیمیپدیده
بازتاب نور Reflection
بازتاب نور برگشتن پرتو نور از سطح یک جسم هنگام برخورد به آن است؛ در سطح صیقلی مانند آینه، زاویهٔ تابش با زاویهٔ بازتاب برابر است و تصویر شفاف میسازد.
نامهای دیگر: انعکاس نور، آینه

وقتی نور به مرز دو محیط میرسد، بخشی از آن بازمیگردد؛ این همان بازتاب است. دیدن اجسام هم به بازتاب وابسته است: چیزهای غیرنورانی را فقط به این دلیل میبینیم که نور خورشید یا لامپ از آنها به چشم ما بازتاب میشود. بازتاب در نور مرئی و در همهٔ امواج الکترومغناطیسی رخ میدهد.
قانون بازتاب چیست؟
قانون بازتاب دو بخش دارد: پرتو تابش، پرتو بازتاب و خط عمود بر سطح همگی در یک صفحهاند، و زاویهٔ تابش با زاویهٔ بازتاب برابر است (زاویهها نسبت به خط عمود سنجیده میشوند). این قانون از زمان اقلیدس شناخته بود و ابنهیثم در کتاب المناظر آن را با آزمایش بررسی کرد.
بازتاب آینهای و پخشی چه تفاوتی دارند؟
اگر سطح بسیار صاف باشد (آینه، سطح آرام آب)، پرتوهای موازی موازی بازمیتابند و تصویر روشن پدید میآید؛ این بازتاب آینهای است. اگر سطح ناهموار باشد (کاغذ، دیوار)، هر پرتو در جهتی متفاوت بازمیتابد و هیچ تصویری دیده نمیشود؛ این بازتاب پخشی است که اجازه میدهد جسم را از هر زاویه ببینیم.
تصویر در آینه چگونه ساخته میشود؟
در آینهٔ تخت، تصویر مجازی است: به اندازهٔ جسم و به همان فاصله پشت آینه دیده میشود، اما چپ و راست آن عوض نمیشود، بلکه جلو و عقب جابهجا میشود. آینههای کروی تصویر را بزرگ یا کوچک میکنند. در تلسکوپ بازتابی آینهٔ مقعر نور ستاره را جمع و متمرکز میکند.
بازتاب در طبیعت و فناوری
- بازتاب نور خورشید از ماه که ماه را درخشان نشان میدهد
- بازتاب کلی درونی در فیبر نوری
- بازتابدهندههای جادهٔ شبتاب و آینهٔ خودرو
- آلبدو: نسبت نور بازتابشده به نور رسیده در ستارهشناسی
پرسشهای رایج
بازتاب نور چیست؟
بازتاب نور برگشتن نور از سطح یک جسم است. چون جسم نور را به سمت چشم بازمیتاباند، آن را میبینیم.
قانون بازتاب را توضیح دهید.
بر پایهٔ این قانون، زاویهٔ تابش برابر زاویهٔ بازتاب است و پرتو تابش و بازتاب و خط عمود در یک صفحه قرار دارند.
چرا در آینه چپ و راست عوض میشود؟
در حقیقت آینه جلو و عقب را عوض میکند و چپ و راست را نه. احساس عوض شدن چپ و راست از این میآید که ما خودمان را در مقابل خودمان تصور میکنیم.
فرق بازتاب آینهای و پخشی چیست؟
در بازتاب آینهای سطح صاف تصویر شفاف میدهد، ولی در بازتاب پخشی سطح ناهموار نور را به همهٔ جهتها پراکنده میکند.
منابع
- 16.1 Reflection · OpenStax / Rice University
آخرین بازبینی:
راهنما و مقاله
برای خواندن بیشتر
- مقالهنوری که در آسمان حرکت میکند ماهواره است یا هواپیما؟زمان، مکان و مسیر نور را یادداشت کنید و با گذرهای پیشبینیشده مقایسه کنید. از کجا میفهمید هنوز اطلاعات کافی برای شناسایی نور ندارید؟
- مقالهچه شبی دهانهها و کوههای ماه را بهتر میبینیم؟با چشم، دوربین دوچشمی یا تلسکوپ مرز شب و روز ماه را پیدا کنید. در دو فرصت مناسب از یک دهانه طرح بکشید یا عکس بگیرید و ببینید سایهها چطور ظاهرش را عوض میکنند.
- راهنماچرا قاشق در لیوان آب شکسته دیده میشود؟قاشق سالم است، اما نور مسیرش را در مرز آب و هوا عوض میکند. با دنبالکردن همان مسیر میبینیم چرا جای دیدهشده با جای واقعی فرق دارد.
- راهنماچرا زهره از عطارد داغتر است؟عطارد به خورشید نزدیکتر است، اما زهره سطح داغتری دارد. مسیر ورود و خروج انرژی را دنبال کنیم تا بفهمیم چرا خطکش فاصله برای پیشبینی دمای سیاره کافی نیست.
- راهنماچرا با تلسکوپ چیزهایی میبینیم که با چشم خالی پیدا نیستند؟تلسکوپ چگونه ستارههای کمنور و جزئیات ریز را آشکار میکند؟ از دهانه تا چشمی و آشفتگی جو، ببینیم کدام تغییر واقعاً چیزی به تصویر اضافه میکند.
فکت علمی
دانستنیها
- ۵ شهریور ۱۴۰۵عیب آینهٔ هابلهابل در سال ۱۹۹۰ پرتاب شد، اما آینهٔ اصلیاش درست ساییده نشده بود و انحراف کروی باعث میشد عکسهایش تار باشد. در مأموریت تعمیر سال ۱۹۹۳ اپتیک آن به کیفیت مورد نظر اصلاح شد.
- ۷ مرداد ۱۴۰۵آینهٔ طلایی جیمز وبآینهٔ اصلی تلسکوپ فضایی جیمز وب ۶٫۵ متر قطر دارد و از ۱۸ قطعهٔ ششضلعی ساخته شده که با لایهٔ نازکی از طلا پوشیدهاند. این طلا نور فروسرخ را خوب بازمیتاباند.
اخبار نجوم
در خبرها
تصویر روز ناسا
در تصویرهای روز
در همان خبرها
مدخلهایی که با بازتاب نور در یک خبر آمدهاند.
پیوند به اینجا
مدخلهایی که در متنشان از بازتاب نور گفتهاند.
شهاب آینهای و راه شیری۴ مهر ۱۴۰۵






