رفتن به محتوا
فلک‌بینfalakbin.ir
کانال تلگرام

صفحهٔ اصلی فلک‌بین

آسمان

فضا

زمین

دانش

ابزار

حساب و فرمول

تاریخ و زمان

واحد و اندازه

ریاضی

آسمان و فضا

بدن

آزمایشگاه

آسمان

منظومه و فضا

زمین

نور و کیهان

کیهان و اخترفیزیک

فلک‌بین

کانال فلک‌بین در تلگرام

دانشنامهکهکشان‌ها و کیهانرویداد

انفجار رادیویی سریع Fast radio burst

انفجار رادیویی سریع تپی بسیار کوتاه و پرقدرت از امواج رادیویی است که معمولاً چند میلی‌ثانیه طول می‌کشد؛ بیشتر نمونه‌های شناخته‌شده فراکهکشانی‌اند و منشأ دقیق همهٔ آن‌ها هنوز روشن نیست.

نام‌های دیگر: انفجار سریع رادیویی

انفجار سریع رادیویی
Psr1909 / Wikimedia Commons · CC BY-SA 4.0 · منبع تصویر

انفجار سریع رادیویی (Fast radio burst یا FRB) تپی رادیویی است که فقط چند میلی‌ثانیه دوام دارد، اما در همین مدت انرژی‌ای آزاد می‌کند که خورشید در مدتی بسیار طولانی‌تر می‌تابد. نخستین مورد را در ۲۰۰۷ دانکن لوریمر و همکارانش در داده‌های بایگانی‌شدهٔ تلسکوپ پارکس استرالیا یافتند و به «انفجار لوریمر» معروف شد.

انفجارهای سریع رادیویی از کجا می‌آیند؟

بیشتر این انفجارها از کهکشان‌های دور، تا چند میلیارد سال نوری، می‌رسند. فاصله را از «پاشندگی» می‌فهمند: امواج رادیویی در گذر از گاز یونیزه (محیط میان‌ستاره‌ای و میان‌کهکشانی) با تأخیر به ما می‌رسند و هر چه مسیر بلندتر باشد، تأخیر بیشتر است. برخی FRBها فقط یک بار دیده شده‌اند، ولی بعضی تکرار می‌شوند؛ نخستین تکرارشونده FRB 121102 است که در ۲۰۱۲ ثبت (و در ۲۰۱۴ گزارش) شد، در ۲۰۱۶ تکرارش شناخته شد و با رصد تلسکوپ‌هایی مانند آرسیبو به یک کهکشان کوتولهٔ دور مرتبط شد.

منشأ آن‌ها چیست؟

نظریهٔ مورد قبول بیشتر کارشناسان مگنتار است، یعنی ستارهٔ نوترونی با میدان مغناطیسی بسیار شدید. در آوریل ۲۰۲۰ مگنتار SGR 1935+2154 در کهکشان راه شیری تپ رادیویی بسیار شبیه به FRB فرستاد که نخستین پیوند محکم میان این دو بود. ولی FRBهای دوردست انرژی بیشتری دارند و ممکن است همهٔ آن‌ها از یک سازوکار نباشند. گمان‌های دیگر ادغام ستاره‌های فشرده و پدیده‌های ناشناخته است. فرضیهٔ فرازمینی بودن آن‌ها شاهدی ندارد.

ابزارهای رصد

تلسکوپ‌هایی مانند CHIME در کانادا، ASKAP در استرالیا و تلسکوپ رادیویی فست (FAST) در چین هزاران FRB ثبت کرده‌اند. FRBها می‌توانند چون «کاوشگر» ماده میان‌کهکشانی را که با روش‌های دیگر دیده نمی‌شود، بسنجند. این موضوع به اخترشناسی رادیویی شاخهٔ تازه‌ای داده است.

پرسش‌های رایج

  1. انفجار سریع رادیویی چیست؟

    انفجار سریع رادیویی تپی بسیار کوتاه و پرانرژی از امواج رادیویی است؛ بیشتر نمونه‌های شناخته‌شده از کهکشان‌های دیگر می‌رسند، اما نمونه‌ای در راه شیری هم ثبت شده است.

  2. انفجار سریع رادیویی چقدر طول می‌کشد؟

    هر انفجار سریع رادیویی تنها چند میلی‌ثانیه طول می‌کشد.

  3. آیا انفجار سریع رادیویی از موجودات فرازمینی است؟

    نه. شواهد نشان می‌دهد منشأ طبیعی دارد و محتمل‌ترین مدل مگنتارها هستند.

  4. آیا انفجار سریع رادیویی تکرار می‌شود؟

    برخی تکرار می‌شوند، مانند FRB 121102، ولی بسیاری تنها یک بار دیده شده‌اند.

منابع

  1. NICER Nuggets: 5 Nov 2020 · NASA HEASARC

آخرین بازبینی:

اخبار نجوم

در خبرها

پیوند به اینجا

مدخل‌هایی که در متنشان از انفجار رادیویی سریع گفته‌اند.

دانش

امروز در بخش دانش

فلک‌بین

در گوشه‌های دیگر فلک‌بین