رفتن به محتوا
فلک‌بینfalakbin.ir
کانال تلگرام

صفحهٔ اصلی فلک‌بین

آسمان

فضا

زمین

دانش

ابزار

حساب و فرمول

تاریخ و زمان

واحد و اندازه

ریاضی

آسمان و فضا

بدن

آزمایشگاه

آسمان

منظومه و فضا

زمین

نور و کیهان

کیهان و اخترفیزیک

فلک‌بین

کانال فلک‌بین در تلگرام

دانشنامهمنظومهٔ شمسیمفهوم

تشکیل و تکامل منظومهٔ شمسی Formation and evolution of the Solar System

منظومهٔ شمسی حدود ۴٫۶ میلیارد سال پیش از فروریزش بخشی از یک ابر مولکولی پدید آمد؛ خورشید در مرکز و سیاره‌ها از دیسک گاز و غبار پیرامون آن ساخته شدند.

نام‌های دیگر: تشکیل و تکامل منظومه شمسی

تشکیل و تکامل منظومهٔ شمسی
Pat Rawlings / Wikimedia Commons · Public domain · منبع تصویر

بنا بر «فرضیهٔ سحابی خورشیدی»، منظومهٔ شمسی حدود ۴٫۶ میلیارد سال پیش از فروریزش بخشی از یک ابر مولکولی ساخته شد. شواهد این زمان از سن قدیمی‌ترین مواد شهاب‌سنگی به دست می‌آید.

منظومهٔ شمسی چگونه آغاز شد؟

بخشی از ابر زیر گرانش خود فروریخت، شاید بر اثر موج ضربه‌ای ابرنواختری نزدیک. ماده به مرکز ریخت و خورشید را شکل داد، و به‌دلیل چرخش، دیسکی تخت از گاز و غبار پیرامون آن ماند. بیش از ۹۹ درصد جرم منظومه در خورشید جمع شد. خورشید در آغاز پیش‌ستاره بود و پس از آغاز همجوشی هیدروژن به رشتهٔ اصلی رسید.

سیاره‌ها چگونه ساخته شدند؟

دانه‌های غبار به هم چسبیدند و سیارک‌ریزه‌هایی ساختند که با برخورد و جذب گرانشی تا اجرام بزرگ‌تر رشد کردند. دما در دیسک با فاصله از خورشید کاهش می‌یافت. درون «خط یخ‌بندان» فقط سنگ و فلز می‌توانست جامد بماند و سیاره‌های سنگی و کوچک شکل گرفتند. بیرون آن، هسته‌های یخی بزرگ‌تر گاز فراوانی را جذب کردند و غول‌های گازی را ساختند. غول‌های یخی نیز در نواحی دورتر شکل گرفتند.

پس از شکل‌گیری چه تغییراتی رخ داد؟

سیاره‌ها در سال‌های نخست جابه‌جا شدند. فرضیهٔ چرخش بزرگ مهاجرت مشتری را شرح می‌دهد و مدل نیس بازآرایی غول‌ها را. پس از آن دورهٔ پرحادثهٔ بمباران سنگین پسین را برخی گمان می‌کنند. فرضیهٔ برخورد بزرگ هم خاستگاه ماه را برخورد جسمی بزرگ با زمین نخستین می‌داند. مواد باقی‌مانده در کمربند سیارک‌ها، کمربند کایپر و ابر اورت جا گرفتند.

آیندهٔ منظومهٔ شمسی چیست؟

خورشید حدود ۵ میلیارد سال دیگر سوخت هیدروژن هسته را تمام می‌کند و به غول سرخ تبدیل می‌شود. در این مرحله لایه‌های بیرونی‌اش گسترده می‌شوند و عطارد و زهره را می‌بلعند. سرنوشت زمین نامعلوم‌تر است. سرانجام خورشید به کوتولهٔ سفید تبدیل خواهد شد.

پرسش‌های رایج

  1. منظومهٔ شمسی چند سال دارد؟

    منظومهٔ شمسی حدود ۴٫۶ میلیارد سال سن دارد.

  2. سیاره‌های سنگی چرا نزدیک خورشیدند؟

    چون در نزدیکی خورشید دما بالا بود و فقط سنگ و فلز می‌توانستند جامد باقی بمانند؛ یخ و گاز تنها در فاصله‌های بیشتر انباشته شدند.

  3. آیا منظومهٔ شمسی هنوز در حال تغییر است؟

    بله. مدار سیاره‌ها و اجرام کوچک به‌آهستگی عوض می‌شود و خورشید نیز در طول میلیاردها سال تغییر می‌کند.

منابع

  1. How did our Solar System form? · NASA

آخرین بازبینی:

پیوند به اینجا

مدخل‌هایی که در متنشان از تشکیل و تکامل منظومهٔ شمسی گفته‌اند.

دانش

امروز در بخش دانش

فلک‌بین

در گوشه‌های دیگر فلک‌بین