کمربند حیات Habitable zone

پهنهٔ حیات را گاهی «ناحیهٔ گلدیلاکس» می‌نامند: نه آن‌قدر به ستاره نزدیک که آب تبخیر شود و نه آن‌قدر دور که یخ ببندد. قرار گرفتن در این ناحیه به معنای زنده بودن سیاره نیست؛ تنها نشان می‌دهد شرایط دما برای آب مایع ممکن است.

پهنهٔ حیات خورشید کجاست؟

در منظومهٔ شمسی این ناحیه تقریباً از اندکی بیرون مدار زهره تا اندکی فراتر از مدار مریخ کشیده می‌شود. بسته به مدل، لبهٔ درونی حدود ۰٫۹۵ و لبهٔ بیرونی حدود ۱٫۷ واحد نجومی برآورد می‌شود. زمین نزدیک لبهٔ درونی آن است. زهره به دلیل اثر گلخانه‌ای شدید و مریخ به دلیل جو نازکش بی‌آب مایع‌اند، یعنی موقعیت تنها کافی نیست.

چه چیزهایی پهنهٔ حیات را تعیین می‌کنند؟

• درخشندگی ستاره: ستاره‌ای پرنورتر ناحیه‌ای دورتر دارد.
• جو سیاره: اثر گلخانه‌ای می‌تواند ناحیه را گسترش دهد.
• سپیدایی و ترکیب سطح
• گذر زمان: ستاره‌ها در عمرشان روشن‌تر می‌شوند و ناحیه جابه‌جا می‌شود.

پهنهٔ حیات در ستاره‌های دیگر

در کوتوله‌های سرخ این ناحیه بسیار نزدیک به ستاره است، مانند پروکسیما قنطورس b و سیاره‌های تراپیست-۱. چنین سیاره‌هایی احتمالاً قفل کشندی و در معرض شراره‌های ستاره‌اند. دانشمندان از این مفهوم برای انتخاب سیاره‌های فراخورشیدی برای بررسی نشانه‌های زیستی استفاده می‌کنند.

آیا آب مایع فقط در پهنهٔ حیات هست؟

نه. زیر پوستهٔ یخی اروپا و انسلادوس اقیانوس‌هایی هست که از گرمای کشندی گرم می‌ماند، پس خارج از این ناحیه هم ممکن است محیط‌های مناسب باشند. به همین دلیل پهنهٔ حیات فقط برای سیاره‌هایی با آب سطحی تعریف می‌شود.

پرسش‌های رایج

### پهنهٔ حیات چیست؟
پهنهٔ حیات ناحیه‌ای به دور ستاره است که دمایش برای وجود آب مایع روی سطح یک سیارهٔ سنگی مناسب است.

### زمین چرا در پهنهٔ حیات است؟
زمین در فاصلهٔ حدود یک واحد نجومی از خورشید است که نزدیک لبهٔ درونی ناحیهٔ آب مایع قرار دارد و جوی دارد که دما را پایدار نگه می‌دارد.

### آیا هر سیارهٔ درون پهنهٔ حیات زندگی دارد؟
نه، قرار گرفتن در پهنهٔ حیات فقط یکی از شرایط است؛ جو، ترکیب سیاره و میدان مغناطیسی هم اهمیت دارند، چنان‌که زهره و مریخ نشان می‌دهند.

### پهنهٔ حیات را چگونه حساب می‌کنند؟
دانشمندان با توجه به درخشندگی و دمای ستاره، فاصله‌ای را حساب می‌کنند که دمای سطح سیاره‌ای با جو مشخص در آن میان صفر و صد درجهٔ سلسیوس باشد.