دانشنامهمفهوم
معادله دریک Drake equation
معادلهٔ دریک رابطهای احتمالاتی است که فرانک دریک در سال ۱۹۶۱ پیشنهاد کرد تا تعداد تمدنهای فناور و قابل ارتباط در کهکشان راه شیری را از حاصل‌ضرب چند عامل برآورد کند.
فرانک دریک، اخترشناس آمریکایی، این معادله را برای نخستین نشست علمی دربارهٔ جست‌وجو برای هوش فرازمینی در سال ۱۹۶۱ نوشت. معادله پاسخ نمی‌دهد بلکه چارچوب می‌دهد: مسئلهٔ بزرگ «آیا ما تنها هستیم؟» را به چند پرسش کوچک‌تر و قابل بررسی تقسیم می‌کند.
صورت معادله
در این رابطه، N تعداد تمدنهای قابل ارتباط امروز در راه شیری است و عامل‌ها چنین‌اند:
- R\*: نرخ تشکیل ستاره در کهکشان.
- f_p: کسری از ستارگان که سیاره دارند.
- n_e: تعداد سیاره‌های هر منظومه که در کمربند حیات قرار دارند.
- f_l: کسری از آن‌ها که در آن‌ها حیات پدید می‌آید.
- f_i: کسری از آن‌ها که حیات هوشمند پیدا می‌کند.
- f_c: کسری از آن‌ها که فناوری قابل ارتباط می‌سازد.
- L: میانگین طول عمر چنین تمدنی.
کدام عامل‌ها را می‌دانیم؟
سه عامل نخست امروز تا حد خوبی با رصد معلوم شده‌اند. تلسکوپ فضایی کپلر نشان داد که بیشتر ستارگان دست‌کم یک سیاره فراخورشیدی دارند و درصد قابل‌توجهی از آن‌ها در منطقهٔ زیست‌پذیر قرار می‌گیرد. اما عامل‌های بعدی، یعنی پیدایش حیات، هوش و فناوری، و به‌ویژه عمر تمدن، هیچ دادهٔ مستقیمی ندارند و برآوردها از «تقریباً صفر» تا «میلیون‌ها» پراکنده است.
معادله چه ارتباطی با پارادوکس فرمی دارد؟
اگر مقدار N بزرگ باشد، باید نشانه‌ای از همسایگان خود می‌دیدیم؛ ولی نمی‌بینیم. این تناقض را پارادوکس فرمی می‌نامند. معادلهٔ دریک ابزاری برای صورت‌بندی این پرسش است و نه پیش‌بینی دقیق. دانشمندان بیشتر از آن برای دیدن اینکه کدام عامل مهم‌تر است و کدام جست‌وجوها باید انجام شود استفاده می‌کنند، و بعضی معیارهای مشابه مانند مقیاس کارداشف نیز برای دسته‌بندی تمدن‌ها به کار می‌رود.
پرسش‌های رایج
### معادلهٔ دریک چیست؟
معادلهٔ دریک رابطهای برای برآورد شمار تمدنهای هوشمند قابل ارتباط در کهکشان است که از ضرب عاملهایی مانند نرخ تشکیل ستاره، سهم ستارگان دارای سیاره و احتمال پیدایش حیات ساخته میشود.
### مقدار N در معادلهٔ دریک چند است؟
مقدار دقیقی ندارد. به دلیل نامعلوم بودن چند عامل، برآوردها از کمتر از یک تا میلیون‌ها تمدن متغیر است و هر پژوهشگر فرضیات خودش را می‌گذارد.
### آیا معادلهٔ دریک یک قانون علمی است؟
نه. معادلهٔ دریک یک چارچوب برآورد است، نه قانون فیزیکی. ارزشش در این است که نشان می‌دهد کدام نامعلوم‌ها را باید بررسی کرد.
فکت علمی
دانستنی‌ها
- ۱۴ مرداد ۱۴۰۵معادلهٔ دریک چگونه ساخته شدفرانک دریک معادلهٔ خود را در سال ۱۹۶۱ برای نخستین نشست علمی جستوجوی هوش فرازمینی (سِتی) نوشت. هدفش شمردن دقیق تمدن‌ها نبود، بلکه برانگیختن گفتوگوی علمی بود.
- ۲۹ خرداد ۱۴۰۵معادلهٔ دریکمعادلهٔ دریک برای برآورد شمار تمدنهای فعال و قابل ارتباط فرازمینی در کهکشان راه شیری به کار می‌رود. فرانک دریک آن را در سال ۱۹۶۱ نوشت، بیشتر برای برانگیختن گفتوگوی علمی دربارهٔ جستوجوی هوش فرازمینی.
- ۲۸ شهریور ۱۴۰۳مشکل معادلهٔ دریکمعادلهٔ دریک را فرانک دریک در ۱۹۶۱ نوشت تا گفتوگوی علمی دربارهٔ جستوجوی تمدنهای بیرون از زمین را برانگیزد؛ بیشتر یک تخمین است تا تلاشی برای بهدستآوردن عددی دقیق.
- ۱۸ شهریور ۱۴۰۳معادلهٔ دریکمعادلهٔ دریک میکوشد شمار تمدنهای فرازمینی قابل ارتباط در کهکشان ما را تخمین بزند.