رفتن به محتوا
فلک‌بینfalakbin.ir

دانشنامهمفهوم

مول Mole (unit)

مول یکای سنجش مقدار ماده در سامانهٔ SI است و برابر با دقیقاً ۶٫۰۲۲۱۴۰۷۶×۱۰²³ ذرهٔ مشخص (اتم، مولکول یا یون) است؛ این عدد را عدد آووگادرو می‌نامند.

نام‌های دیگر: عدد آووگادرو

اتم‌ها و مولکول‌ها آن‌قدر کوچک‌اند که شمردنشان یکی‌یکی ناممکن است، پس شیمی‌دان‌ها آن‌ها را مثل «دوجین» دسته‌ای می‌شمارند، با این تفاوت که دستهٔ آن‌ها بسیار بزرگ‌تر است. یک مول از هر ماده‌ای همان‌قدر ذره دارد: حدود ۶٫۰۲×۱۰²³، یعنی ۶۰۲ هزار میلیارد میلیارد ذره. این عدد به افتخار آمدئو آووگادرو نام‌گذاری شده است.

## مول چه ارتباطی با جرم دارد؟
مول پلی میان دنیای اتمی و دنیای قابل وزن‌کردن است. جرم یک مول از هر ماده بر حسب گرم، عددش با جرم اتمی یا مولکولی آن ماده برابر است. برای نمونه یک مول کربن ۱۲ حدود ۱۲ گرم، یک مول آب حدود ۱۸ گرم و یک مول طلا حدود ۱۹۷ گرم جرم دارد. رابطهٔ شمار مول با جرم چنین است:

n = \frac{m}{M}

که n شمار مول، m جرم بر حسب گرم و M جرم مولی بر حسب گرم بر مول است. آووگادرو نیز پیشنهاد کرد که حجم مساوی از گازهای مختلف، در دما و فشار برابر، شمار مولکول‌های برابر دارد. در دمای صفر درجهٔ سلسیوس و فشار یک جو یک مول گاز ایده‌آل حدود ۲۲٫۴ لیتر حجم دارد.

## مول چرا در شیمی مهم است؟
واکنش‌های شیمیایی بر پایهٔ شمار ذره‌ها رخ می‌دهند، نه گرم. در معادلهٔ ۲H₂ + O₂ → 2H₂O ضریب‌ها نسبت مول‌ها را نشان می‌دهند، یعنی دو مول هیدروژن با یک مول اکسیژن واکنش می‌دهد. مول به شیمی‌دان اجازه می‌دهد با وزن‌کردن، مقدار ذره‌ها را حساب کند (واکنش شیمیایی). غلظت محلولها نیز با مول بر لیتر (مولار) سنجیده می‌شود.

## تعریف دقیق مول
تا ۲۰۱۸ مول به تعداد اتم‌های موجود در ۱۲ گرم کربن ۱۲ تعریف می‌شد. از ۲۰ مه ۲۰۱۹ تعریف تازه‌ای به کار رفت که در آن عدد آووگادرو دقیقاً برابر ۶٫۰۲۲۱۴۰۷۶×۱۰²³ تثبیت شده است. این عدد دیگر اندازه‌گیری نمی‌شود، بلکه ثابت است.

## پرسش‌های رایج
### یک مول چند اتم است؟
حدود ۶٫۰۲×۱۰²³ اتم (یا هر ذرهٔ دیگر). این عدد را آووگادرو می‌نامند.

### جرم یک مول آب چقدر است؟
حدود ۱۸ گرم. هر مولکول آب از دو هیدروژن (حدود ۱ گرم بر مول) و یک اکسیژن (حدود ۱۶ گرم بر مول) ساخته شده است.

### مول برای چه کاری لازم است؟
برای شمردن ذره‌های بسیار ریز و تبدیل جرم قابل اندازه‌گیری به شمار ذره‌ها. بدون آن حساب مقدار مواد در واکنش‌ها دشوار می‌شود.