محلول Solution

در محلول، ذره‌ها آن‌قدر ریز و یکنواخت پخش‌اند که با چشم یا میکروسکوپ معمولی اجزا دیده نمی‌شوند و محلول شفاف می‌ماند. جزء بیشتر را حلال و جزء کمتر را حل‌شونده می‌نامند. در محلول نمک در آب، آب حلال و نمک حل‌شونده است. آب به دلیل قطبی بودن «حلال جهانی» لقب گرفته است.

## محلول چگونه تشکیل می‌شود؟
وقتی نمک خوراکی در آب می‌افتد، مولکول‌های آب دور یونهای سدیم و کلر را می‌گیرند و آن‌ها را از شبکهٔ بلور جدا می‌کنند. ماده‌های دیگر مانند قند مولکولی‌اند بی‌آنکه یونیده شوند حل می‌شوند. قاعدهٔ سادهٔ «شبیه در شبیه حل می‌شود» می‌گوید مواد قطبی در حلال قطبی و مواد ناقطبی (مثل روغن) در حلال ناقطبی حل می‌شوند. به همین دلیل روغن در آب نمی‌ماند.

## غلظت و سیرشدگی
غلظت نشان می‌دهد چه مقدار حل‌شونده در مقدار معینی محلول است. رایج‌ترین واحدها درصد جرمی و مولار (شمار مول در هر لیتر) است. هر حلالی در دمای معین حداکثر مقدار معینی حل‌شونده می‌پذیرد؛ محلول در این حد «سیرشده» است. بیش از آن رسوب می‌کند. دما اغلب حل‌شدن جامدها را بیشتر می‌کند ولی از حل‌شدن گازها می‌کاهد، چنان‌که نوشابهٔ گرم زودتر گاز خود را از دست می‌دهد.

## نمونه‌هایی از محلول
محلول فقط مایع نیست. هوا مخلوطی گازی و همگن از نیتروژن، اکسیژن و گازهای دیگر است، و آلیاژهایی مثل برنج و فولاد محلول جامدند. آب دریا حدود ۳٫۵ درصد نمک دارد. خون و محلول‌های دارویی نیز محلول‌های دقیق هستند. اسیدها و بازها هم در محلول‌های آبی تعریف می‌شوند. در فضا، محلول به معنی معمول کمیاب است، ولی ترکیب یخ‌ها در دنباله‌دارها و اقیانوس زیرسطحی قمرها می‌تواند محلولی از نمک‌ها باشد.

## پرسش‌های رایج
### محلول و مخلوط چه فرقی دارند؟
محلول یک نوع مخلوط همگن است که اجزایش در سطح مولکولی یا یونی یکنواخت‌اند. مخلوط ناهمگن مانند آب و ماسه اجزای قابل تشخیص دارد.

### محلول سیرشده یعنی چه؟
یعنی دیگر نمی‌تواند حل‌شونده بیشتری در دمای همان لحظه بپذیرد. مقدار بیشتر به‌صورت رسوب ته ظرف می‌ماند.

### چرا روغن در آب حل نمی‌شود؟
چون مولکول‌های روغن ناقطبی‌اند و آب قطبی است. مولکول‌های آب ترجیح می‌دهند به هم بچسبند و روغن را بیرون می‌رانند.