دانشنامهرویداد
بارش شهابی ربعی Quadrantids
بارش شهابی ربعی بارشی سالانه در آغاز ژانویه است که حدود ۳ و ۴ ژانویه (۱۳ و ۱۴ دی) به اوج می‌رسد. اوج آن بسیار کوتاه است و در چند ساعت نرخ شهاب‌ها به حدود ۸۰ تا ۱۲۰ در ساعت می‌رسد.
بارش شهابی ربعی نخستین بارش بزرگ سال است و در سرمای دی‌ماه دیده می‌شود. ویژگی بارز آن اوج بسیار تیز و کوتاهش است: در حالی که بیشتر بارش‌ها در یک یا دو روز نرخ بالایی دارند، اوج ربعی تنها چند ساعت طول می‌کشد. برای همین گاهی تماشاگران به‌خاطر اشتباه در زمان، آن را از دست می‌دهند.
این بارش بیشتر در نیمکرهٔ شمالی دیده می‌شود، چون کانون آن در شمال آسمان است و از عرض‌های جنوبی نزدیک افق قرار می‌گیرد.
چرا ربعی نامیده می‌شود؟
نام بارش از صورت فلکی قدیمی «ربع دیواری» (Quadrans Muralis) آمده است؛ صورتی که ستاره‌شناسان در سدهٔ هجدهم ابداع کردند و بعدها اتحادیهٔ بین‌المللی ستاره‌شناسی آن را حذف کرد. امروز محل کانون در مرز صورت فلکی گاوران است، ولی نام قدیمی ماندگار شد. نخستین مشاهده‌های ثبت‌شدهٔ این بارش به دههٔ ۱۸۲۰ و ۱۸۳۰ میلادی برمی‌گردد.
منشأ بارش ربعی چیست؟
جرم مادر بارش، جرمی به نام ۲۰۰۳ EH1 است که در سال ۲۰۰۳ کشف شد. بیشتر پژوهشگران آن را سیارک یا دنبالهدار منقرضشده میدانند. مدار این جرم کوتاه و نسبتاً کوچک است و باریک بودن رشتهٔ غبار آن توضیح می‌دهد که چرا اوج بارش اینقدر کوتاه است. سرعت ورود شهاب‌ها حدود ۴۱ کیلومتر بر ثانیه است و شهاب‌های درخشان و آبی‌رنگ در آن کم نیستند. برای دانستن اصول کلی، بارش شهابی را بخوانید.
چگونه ربعی را ببینیم؟
از ساعات پس از نیمه‌شب تا سپیده‌دم، وقتی کانون بارش در شمال شرقی آسمان بالا میآید، بهترین زمان تماشاست. زمان دقیق اوج هر سال کمی فرق می‌کند، پس پیش از رفتن به دل شب، تقویم شهابی همان سال را ببینید. ابر و ماه روشن مهم‌ترین مانع‌اند. زیر آسمان تاریک و با چشم غیرمسلح بهترین نتیجه را می‌گیرید.
| ویژگی | مقدار |
|---|---|
| اوج بارش | حدود ۳ و ۴ ژانویه |
| جرم مادر | ۲۰۰۳ EH1 |
| سرعت ورود | حدود ۴۱ کیلومتر بر ثانیه |
| مدت اوج | چند ساعت |
پرسش‌های رایج
### بارش شهابی ربعی چه زمانی است؟
بارش شهابی ربعی از حدود ۷ تا ۲۲ دی (۲۸ دسامبر تا ۱۲ ژانویه) فعال است و حدود ۱۳ و ۱۴ دی (۳ و ۴ ژانویه) به اوج می‌رسد.
### چرا اوج بارش ربعی اینقدر کوتاه است؟
اوج بارش شهابی ربعی چند ساعت بیشتر نیست، چون زمین از رشتهای بسیار باریک از غبار میگذرد.
### نام ربعی از کجا آمده است؟
بارش شهابی ربعی از صورت فلکی منسوخ «ربع دیواری» نام گرفته است؛ صورتی که امروز دیگر جزو صورت‌های فلکی رسمی نیست.
### بارش ربعی از کدام جرم میآید؟
بارش شهابی ربعی از ذرات جرمی به نام ۲۰۰۳ EH1 میآید که بیشتر پژوهشگران آن را سیارک یا دنبالهدار منقرضشده میدانند.
تصویر روز ناسا
ماه کامل۱۳ دی ۱۴۰۴
ربع شمالی۲۱ دی ۱۴۰۲