دانشنامهمفهوم
زمان نجومی Sidereal time
زمان نجومی ساعتی است که بر پایهٔ چرخش زمین نسبت به ستارههای دور اندازه گرفته می‌شود؛ یک روز نجومی حدود ۲۳ ساعت و ۵۶ دقیقه است و برای یافتن جای ستارهها در آسمان به کار می‌رود.
نام‌های دیگر: روز ستاره‌ای، ساعت نجومی، روز نجومی
ساعت‌های روزمره بر پایهٔ خورشید تنظیم شده‌اند: یک روز خورشیدی فاصلهٔ دو ظهر متوالی است. اما می‌توان زمین را نسبت به ستارههای دور هم سنجید و این زمان نجومی نام دارد. اخترشناسان از آن برای دانستن اینکه چه ستاره‌ای هم‌اکنون بالای سر است، استفاده میکنند.
چرا روز نجومی کوتاهتر است؟
زمین هم به دور خود می‌چرخد و هم به دور خورشید می‌گردد. وقتی زمین یک دور کامل به دور خودش می‌چرخد، چون در مدارش هم حدود یک درجه جلو رفته، باید کمی بیشتر بچرخد تا خورشید دوباره بالای سر برسد. روز خورشیدی ۲۴ ساعت و روز نجومی، که زمین را نسبت به ستارهها می‌سنجد، حدود ۲۳ ساعت و ۵۶ دقیقه و ۴ ثانیه است. اختلاف حدود چهار دقیقه در روز، در یک سال تقریباً یک روز کامل می‌شود. به همین دلیل ستارهها هر شب حدود چهار دقیقه زودتر طلوع میکنند، یعنی هر ماه حدود دو ساعت زودتر. این همان دلیل تغییر صورت‌های فلکی در فصل‌هاست و از چرخش زمین و گردش زمین به دور خورشید میآید.
زمان نجومی محلی چیست؟
زمان نجومی محلی در هر مکان برابر است با مطلع مستقیم ستاره‌ای که همان لحظه روی نصف‌النهار محلی قرار دارد. اگر زمان نجومی محلی شما ۶ ساعت باشد، ستاره‌ای با مطلع مستقیم ۶ ساعت از بالای سر شما می‌گذرد. رصدگران در تنظیم تلسکوپ و پیدا کردن اجرام روی کرهٔ آسمان از آن استفاده میکنند. این زمان در هر طول جغرافیایی متفاوت است و در یک سال ۲۴ ساعت می‌چرخد.
سال نجومی، یعنی زمان یک دور کامل زمین به دور خورشید نسبت به ستارههای ثابت، حدود ۳۶۵٫۲۵۶ روز است و اندکی از سال اعتدالی (حدود ۳۶۵٫۲۴۲ روز) بلندتر است، چون تقدیم اعتدالین نقطهٔ اعتدال را آهسته جابه‌جا می‌کند.
پرسش‌های رایج
### زمان نجومی چیست؟
زمان نجومی ساعتی بر پایهٔ چرخش زمین نسبت به ستارههای دور است، نه نسبت به خورشید. یک روز نجومی حدود ۲۳ ساعت و ۵۶ دقیقه است.
### چرا ستارهها هر شب زودتر طلوع میکنند؟
چون روز نجومی حدود چهار دقیقه از روز خورشیدی کوتاهتر است. در نتیجه هر ستاره هر شب چهار دقیقه زودتر به همان ارتفاع میرسد.
### زمان نجومی به چه کاری میآید؟
برای هدفگیری تلسکوپ و دانستن اینکه کدام ستاره یا جرم آسمانی در یک ساعت معین بالای سر است.
### فرق روز نجومی با روز خورشیدی چیست؟
روز خورشیدی از ظهر تا ظهر و حدود ۲۴ ساعت است. روز نجومی یک دور کامل زمین نسبت به ستاره‌هاست و حدود چهار دقیقه کوتاهتر است.