واژهنامه · فضا و پرواز فضایی
ورود به جو atmospheric entry
ورود به جو مرحلهای است که فضاپیما با سرعت بسیار زیاد از فضا وارد جو زمین یا سیارهای دیگر میشود و گاز فشردهشدهٔ جلویش هم آن را داغ میکند و هم سرعتش را میگیرد.
ورود به جو هم در بازگشت به زمین پیش میآید و هم در رسیدن به سیاره یا قمری که جو دارد، مثل مریخ، زهره یا تیتان. فضاپیمایی که از مدار پایین زمین برمیگردد سرعتی حدود ۷٫۸ کیلومتر در ثانیه دارد و کپسولی که از ماه برمیگردد حدود ۱۱ کیلومتر در ثانیه. این انرژی باید در چند دقیقه به گرما تبدیل شود. سپر حرارتی جلوی کپسول به بیش از ۱۵۰۰ درجهٔ سلسیوس میرسد و گاز اطرافش به پلاسما تبدیل میشود؛ همین پلاسما چند دقیقه ارتباط رادیویی را قطع میکند.
با اصطکاک اشتباه نگیرید: بیشتر این گرما از ساییده شدن هوا به بدنه نیست، از فشرده شدن ناگهانی هوا در موج ضربهای جلوی فضاپیماست. برای همین کپسولها ته پهن و گردی دارند که موج ضربهای را از بدنه دور نگه میدارد.
زاویهٔ ورود باید درست باشد: اگر خیلی تند باشد، گرما و شتاب کشنده میشوند؛ اگر خیلی کم باشد، فضاپیما از لایههای بالایی جو رد میشود و دوباره به فضا برمیگردد. هر جو چالش خودش را دارد: جو مریخ بیش از صد برابر رقیقتر از جو زمین است و سرعت را کامل نمیگیرد، پس چتر نجات و موشک ترمز هم لازماند.
پرسشهای رایج
چرا فضاپیما هنگام ورود به جو داغ میشود؟
فضاپیما هنگام ورود به جو داغ میشود چون با سرعت بسیار زیاد، مثلاً حدود ۷٫۸ کیلومتر در ثانیه در بازگشت از مدار پایین زمین، به گاز جو میخورد و این گاز فرصت کنار رفتن ندارد. گاز جلوی فضاپیما در یک موج ضربهای ناگهان فشرده و بسیار داغ میشود، و بیشتر گرما از همین فشردگی است، نه از اصطکاک. سپر حرارتی کپسول به بیش از ۱۵۰۰ درجهٔ سلسیوس میرسد و با سوختن و کنده شدن لایهلایه گرما را از سرنشینان دور نگه میدارد.
ماهوارههای از کار افتاده هم به جو برمیگردند؟
بله. ماهوارههای مدار پایین زمین با کشش جو بسیار رقیق آن ارتفاع کمکم پایین میآیند و سرانجام در یک ورود به جو کنترلنشده به لایههای غلیظ جو میرسند. بیشترشان در ارتفاع حدود ۸۰ کیلومتری تکهتکه میشوند و بخش بزرگشان میسوزد، ولی قطعههای مقاوم، مثل مخزنهای تیتانیومی، گاهی به سطح زمین میرسند. بیشتر سطح زمین اقیانوس یا خشکی خالی از سکنه است، پس احتمال آسیب به یک انسان بسیار کم است.
نامهای دیگر و املا
شکل درست نوشتن در فلکبین: ورود به جو.
- بازگشت به جو هممعنیوقتی فضاپیما به زمین برمیگردد







