رفتن به محتوا
فلک‌بینfalakbin.ir
کانال تلگرام

صفحهٔ اصلی فلک‌بین

آسمان

فضا

زمین

دانش

ابزار

حساب و فرمول

تاریخ و زمان

واحد و اندازه

ریاضی

آسمان و فضا

بدن

آزمایشگاه

آسمان

منظومه و فضا

زمین

نور و کیهان

کیهان و اخترفیزیک

فلک‌بین

کانال فلک‌بین در تلگرام

دانشنامهزمینپدیده

کمربند وان آلن Van Allen radiation belt

کمربند وان آلن دو ناحیهٔ حلقه‌مانند از ذره‌های باردار پرانرژی است که میدان مغناطیسی زمین به دام انداخته و دور سیاره می‌گردند.

کمربند وان آلن
Booyabazooka at English Wikipedia / Wikimedia Commons · Public domain · منبع تصویر

مشخصات

زمان کشف۱۹۵۸

از ویکی‌داده (CC0).

کمربندهای وان آلن بخشی از مغناطیس‌سپهر زمین‌اند. نخستین بار در ۱۹۵۸ دادهٔ ماهوارهٔ اکسپلورر ۱ که ابزار علمی‌اش را گروه جیمز وان آلن ساخته بود، وجود آن‌ها را نشان داد؛ شمارندهٔ گایگر در ماهواره در ارتفاع‌های معین ناگهان از کار می‌افتاد چون از ذره‌های بسیار زیادی اشباع می‌شد.

کمربندهای وان آلن چگونه ساخته می‌شوند؟

میدان مغناطیسی زمین ذره‌های باردار باد خورشیدی و پرتوهای کیهانی را به دام می‌اندازد و ذره‌ها در طول خط‌های میدان بین دو قطب پس و پیش می‌روند و گرد زمین هم می‌چرخند.

دو کمربند اصلی

کمربندذره‌هاارتفاع تقریبی
درونیپروتون‌های پرانرژیحدود ۱۰۰۰ تا ۶۰۰۰ کیلومتر
بیرونیالکترون‌های پرانرژیحدود ۱۳٬۰۰۰ تا ۶۰٬۰۰۰ کیلومتر

میان آن‌ها «شکاف» نسبتاً خالی هست. شدت کمربندها با فعالیت خورشید تغییر می‌کند و در طوفان‌های خورشیدی، مانند هنگام خروج جرم از تاج، کمربند بیرونی گسترده می‌شود. دو کاوشگر وان آلن در سپتامبر ۲۰۱۲ کمربند سومی را به‌طور موقت مشاهده کردند و نتیجه در ۲۰۱۳ منتشر شد.

کمربندهای وان آلن برای فضانوردی چه خطری دارند؟

ماهواره‌هایی که در مدارهای میان یا درون کمربندها می‌گردند با تابش آسیب می‌بینند و باید سپر یا قطعات مقاوم داشته باشند. ایستگاه فضایی بین‌المللی زیر کمربندها می‌گردد، اما در «ناهنجاری جنوب اقیانوس اطلس» که کمربند نزدیک سطح می‌آید، تابش بیشتر است. مأموریت‌های آپولو چند ساعت از کمربندها گذشتند و دوز تابش دریافتی آن‌ها کم بود.

پرسش‌های رایج

  1. کمربند وان آلن چیست؟

    کمربند وان آلن دو ناحیه از ذره‌های باردار در مغناطیس‌سپهر زمین است که میدان مغناطیسی آن‌ها را نگه می‌دارد.

  2. چه‌کسی کمربندهای وان آلن را کشف کرد؟

    گروه جیمز وان آلن با داده‌های ماهوارهٔ اکسپلورر ۱ در ۱۹۵۸ این کمربندها را کشف کرد.

  3. آیا کمربندهای وان آلن خطرناک‌اند؟

    مدار پایین معمولاً زیر بخش عمدهٔ کمربندها قرار دارد، اما تابش فضایی و گذر از ناهنجاری جنوب اقیانوس اطلس همچنان به پایش و حفاظت نیاز دارد. عبور از خود کمربندها نیز می‌تواند برای فضانوردان و تجهیزات خطرناک باشد و باید با طراحی مسیر و حفاظ مدیریت شود.

  4. آیا مریخ هم کمربند وان آلن دارد؟

    مریخ میدان مغناطیسی جهانی ندارد، بنابراین چنین کمربندهای پایداری نیز ندارد.

منابع

  1. NASA’s Van Allen Probes Reveal a New Radiation Belt Around Earth · NASA
  2. What is space radiation? · NASA Johnson Space Center

آخرین بازبینی:

پیوند به اینجا

مدخل‌هایی که در متنشان از کمربند وان آلن گفته‌اند.

دانش

امروز در بخش دانش

فلک‌بین

در گوشه‌های دیگر فلک‌بین