بیوزنی Weightlessness
بیوزنی حالتی است که در آن جسم یا فرد نیروی ناشی از وزن خود را حس نمیکند؛ در مدار زمین بهخاطر سقوط آزاد پیوستهٔ فضاپیما و سرنشینان رخ میدهد، نه نبودن گرانش.
نامهای دیگر: حالت بیوزنی، سقوط آزاد، ریزگرانش

تصویر رایج این است که فضانوردان در ایستگاه فضایی شناورند چون آنجا گرانش نیست. این درست نیست: در ارتفاع ایستگاه، حدود ۴۰۰ کیلومتر بالاتر از سطح زمین، گرانش زمین هنوز نزدیک ۹۰ درصد مقدار سطح زمین است.
بیوزنی چگونه پیش میآید؟
ایستگاه و فضانوردان هر دو دائماً بهسوی زمین سقوط میکنند، اما چون با سرعت حدود ۷٫۸ کیلومتر بر ثانیه به پهلو هم حرکت میکنند، به زمین نمیخورند و دور آن میگردند (مدار پایین زمین). وقتی همه چیز با یک شتاب سقوط میکنند، هیچچیز بر دیگری فشار نمیآورد و سرنشین وزن خود را حس نمیکند. به همین دلیل به آن «ریزگرانش» یا «سقوط آزاد» هم میگویند. توضیح این پدیده بر پایهٔ قوانین نیوتن و گرانش است.
آیا روی زمین هم میشود بیوزنی داشت؟
بله، با پرواز سهمیوار هواپیما: هواپیما مسیری کمانی میپیماید و در بخش بالای کمان حدود ۲۰ تا ۳۰ ثانیه بیوزنی پدید میآید. این هواپیماها را برای آموزش فضانوردان و آزمایش به کار میبرند.
اثر بیوزنی بر بدن
- ماهیچهها و استخوانها تحلیل میروند و فضانوردان باید روزانه ورزش کنند.
- مایعات بدن به سمت سر جابهجا میشوند و صورت پف میکند.
- تعادل و گوش داخلی دچار اختلال میشود و بیماری حرکت رایج است.
جزئیات بیشتر در اثر پرواز فضایی بر بدن انسان آمده است. ایستگاه فضایی بینالمللی آزمایشگاه اصلی این پژوهشهاست.
پرسشهای رایج
چرا فضانوردان در ایستگاه فضایی شناورند؟
چون با ایستگاه در سقوط آزاد پیوسته دور زمین هستند و نیرویی میان آنها و ایستگاه فشار نمیآورد؛ گرانش وجود دارد اما اثر وزن حس نمیشود.
آیا در فضا گرانش وجود ندارد؟
گرانش در همه جای فضا هست و با فاصله فقط کم میشود. بیوزنی بهمعنای نبود گرانش نیست.
چطور میتوان در زمین بیوزنی را حس کرد؟
با پرواز هواپیمای سهمیوار، یا بهطور لحظهای هنگام سقوط آزاد در ارابههای ویژه.
بیوزنی چه خطراتی دارد؟
تحلیل استخوان و عضله، جابهجایی مایعات و مشکلات تعادل؛ برای همین فضانوردان ورزش و برنامهٔ پزشکی دقیق دارند.
منابع
- What Is Microgravity? · NASA
آخرین بازبینی:
راهنما و مقاله
برای خواندن بیشتر
فکت علمی
دانستنیها
پیوند به اینجا
مدخلهایی که در متنشان از بیوزنی گفتهاند.







