ایستگاه فضایی بین‌المللی International Space Station

ایستگاه فضایی بین‌المللی (ISS) آزمایشگاهی مداری است که پنج سازمان فضایی ساخته‌اند: ناسا، روس‌کاسموس، آژانس فضایی اروپا، جاکسا و آژانس فضایی کانادا. نخستین پاره‌اش، ماژول زاریا، در نوامبر ۱۹۹۸ پرتاب شد و از ۲ نوامبر ۲۰۰۰ همیشه دست‌کم یک خدمه روی آن بوده است. تا سال ۲۰۲۵ حدود ۲۹۰ نفر از ۲۶ کشور به آن سفر کرده‌اند.

ایستگاه فضایی چه اندازه‌ای دارد و چگونه می‌چرخد؟

ایستگاه حدود ۱۰۹ متر طول دارد و جرمش بیش از ۴۲۰ تن است. در ارتفاع حدود ۴۰۰ کیلومتری با سرعت نزدیک ۲۷ هزار و ۶۰۰ کیلومتر بر ساعت می‌چرخد و هر حدود ۹۲ دقیقه یک دور زمین را می‌زند، یعنی روزانه حدود ۱۵ بار. مدارش با زاویه ۵۱٫۶ درجه نسبت به استوا است و به همین دلیل از بیشتر نقاط جهان، از جمله ایران، گاهی دیده می‌شود. ایستگاه همچون ستاره‌ای درخشان و بدون چشمک در آسمان با حرکت کند در سپیده‌دم یا غروب دیده می‌شود.

پژوهش در ایستگاه چه چیزهایی را نشان می‌دهد؟

در ریزگرانش آزمایش‌هایی ممکن است که روی زمین امکان ندارند.

• زیست‌پزشکی: بررسی اثر پرواز فضایی بر بدن انسان مانند کاهش تراکم استخوان و تغییر بینایی.
• علم مواد و فیزیک: رفتار شعله، سیالات و بلورها.
• فناوری: آزمون سامانه‌های پشتیبان حیات برای سفرهای دورتر.
• رصد زمین و کیهان: تجهیزات پرتو کیهانی و پایش محیطی.

فضانوردان برای تعمیر و نصب در راه‌پیمایی فضایی بیرون می‌روند.

آیندهٔ ایستگاه

ایستگاه با خطر زباله‌های فضایی و فرسودگی روبه‌رو است. برنامهٔ کنونی بازنشستگی آن را حدود سال ۲۰۳۰ می‌داند و ناسا برای فروکشیدن کنترل‌شده در اقیانوس آرام، با اسپیس‌ایکس قرارداد بسته است. ایستگاه تیانگونگ چین ایستگاه مداری فعال دیگر است.

پرسش‌های رایج

### ایستگاه فضایی بین‌المللی در چه ارتفاعی است؟
ایستگاه فضایی بین‌المللی در ارتفاع حدود ۴۰۰ کیلومتری از سطح زمین می‌چرخد.

### ایستگاه فضایی بین‌المللی را چه کسانی ساخته‌اند؟
ایستگاه را ناسا، روس‌کاسموس، آژانس فضایی اروپا، جاکسا و آژانس فضایی کانادا با هم ساخته و اداره می‌کنند.

### ایستگاه فضایی بین‌المللی را از ایران می‌توان دید؟
بله. ایستگاه فضایی بین‌المللی در شب‌های مناسب، در سپیده‌دم یا پس از غروب، به‌صورت نقطه‌ای درخشان از آسمان ایران می‌گذرد.

### ایستگاه فضایی بین‌المللی تا کی کار می‌کند؟
بر پایهٔ برنامه‌های کنونی، ایستگاه فضایی بین‌المللی تا حدود سال ۲۰۳۰ کار می‌کند و پس از آن از مدار خارج می‌شود.