صورت‌های فلکیLynx
صورت فلکی سیاهگوش
سیاهگوش صورتی بزرگ اما بسیار کمنور در آسمان شمالی است که میان دب اکبر و دوپیکر و ممسک‌الاعنه (ارابهران) پهن شده است. ستارههایش زنجیره‌ای کج و نامنظم می‌سازند و هیچ‌کدام درخشان نیست. این صورت در آسمان شهری تقریباً دیده نمی‌شود و بیشتر مایهٔ اعتبار کسانی است که در آسمان تاریک ستاره‌ها را یکی‌یکی می‌شمارند. سیاهگوش از آن صورت‌هایی است که با نقشهٔ آسمان بهتر پیدا میشود تا با چشم.
- نام‌های دیگر: لینکس
- بهترین زمان دیدن
- شبهای اسفند، حدود ساعت ۹ شب در بالاترین جای خود
- از ایران
- از همهٔ ایران کامل دیده میشود
- اندازه
- ۵۴۵ درجهٔ مربع؛ از نظر اندازه رتبهٔ ۲۸ از ۸۸
- ستاره‌های پیدا با چشم
- ۶۰ ستاره تا قدر ۶ در آسمان تاریک
- میل (عرض در آسمان)
- از ۳۳° شمالی تا ۶۲° شمالی
ستاره‌ها
پرنورترین ستاره‌های سیاهگوش
قدر کمتر یعنی پرنورتر؛ چشم در آسمان تاریک تا قدر حدود ۶ را می‌بیند.
| نام | نشان | قدر |
|---|---|---|
| — | α Lyncis | ۳٫۱۴ |
| — | 38 Lyncis | ۳٫۸۲ |
| — | 10 Lyncis | ۳٫۹۶ |
| Alsciaukat | 31 Lyncis | ۴٫۲۵ |
| — | 15 Lyncis | ۴٫۳۵ |
داستان نام
سیاهگوش صورتی کهن نیست و اسطورهٔ یونانی ندارد. یوهانس هِوِلیوس آن را در سدهٔ هفدهم میلادی ساخت. گفته میشود نامش از آنجا آمد که دیدن ستاره‌های کم‌نورش چشمی تیز مانند چشم سیاهگوش می‌خواهد. او برای صورت‌های تازه‌اش بیشتر نام جانوران برگزید. این صورت جای خالی میان چند صورت قدیمی را پر می‌کند و بیشتر کاربردش در نقشه‌های آسمان است. در نقشه‌های امروز مرز آن را اتحادیهٔ بین‌المللی نجوم تعیین می‌کند.
چطور پیدایش کنیم
سیاهگوش را در شبهای اواخر زمستان، حدود اسفند، تقریباً بالای سر دارید، اما پیدا کردنش آسان نیست. ابتدا دب اکبر را بیابید؛ سپس از آن به سمت غرب و جنوب بیایید تا به دوپیکر و ارابهران برسید. زنجیرهٔ کمنور ستاره‌هایی که میان این صورت‌ها کشیده شده سیاهگوش است. به شبی بیماه و آسمانی دور از روشنایی شهر نیاز دارید و دوربین دوچشمی کمک زیادی می‌کند.
پرسش‌های رایج
صورت فلکی سیاهگوش کجاست؟
سیاهگوش در آسمان شمالی، میان دب اکبر در شمال و دوپیکر و ارابهران در جنوب قرار دارد. بهترین زمان دیدنش زمستان و آغاز بهار، حدود اسفند، است. چون کمنور است باید آسمان تاریک باشد. صورتی بزرگ است، ولی ستارههایش آنقدر کمنورند که کمتر کسی آن را میشناسد.
چرا نام سیاهگوش را روی این صورت گذاشتند؟
چون ستارههایش بسیار کمنورند و برای دیدنشان باید چشمی تیز مانند چشم سیاهگوش داشت. این حکایت به هِوِلیوس نسبت داده میشود، همان ستارهشناس که این صورت را در سدهٔ هفدهم ساخت. این حکایت را نمیتوان با سند قطعی ثابت کرد، اما نام لینکس را به همین دلیل بر این صورت مرسوم میدانند.
آیا سیاهگوش در آسمان ایران دیده میشود؟
بله، از همهٔ نقاط ایران قابل رؤیت است و در شبهای زمستان و آغاز بهار بالای سر قرار میگیرد. اما چون ستارههایش کمنورند، بدون آسمان تاریک و بیماه بهسختی دیده میشود. با دوربین دوچشمی چند ستارهٔ دوتایی زیبا در آن میتوان یافت.
هم‌فصل
در همین شب‌ها در آسمان
آسمان
امروز در بخش آسمان
آزمایشگاه
خودتان بیازمایید: آسمان
فلک‌بین
در گوشه‌های دیگر فلک‌بین
تصویر روز ناسا · سیارهابری بلند بر فراز مریخ
زیر میکروسکوپسطح برگاین تصویر، سطح برگ گیاه آرابیدوپسیس را نشان میدهد. میان سلولهای نامنظم و شبیه تکههای پازل، چند شکاف بیضی دیده میشود. این شکاف…
رؤیای علمی · داستان و تصویر خیالیسهمیهٔ آسمانباران فقط در محلههایی میبارید که اشتراک آسمان داشتند. دختر دستش را از مرز خیابان جلو برد. یک قطره روی انگشتش نشست و بعد، سامانه…
پیشبینی ترکیبی فلکبینبارش و هوای ایرانپربارشترین استان در سه روز آینده: گیلان، ۱۰٫۶ میلیمتر در میانگین استان.