صورت‌های فلکیAuriga
صورت فلکی ارابهران
ارابهران صورت فلکی پنج‌ضلعی‌شکلی است که در آسمان زمستان تقریباً بالای سر دیده میشود. درخشانترین ستارهٔ آن، عیوق، از پرنورترین ستارههای آسمان شب است و مثلث کوچک بزغالهها در کنار آن قرار دارد. ارابهران در راه شیری جا دارد و سه خوشهٔ باز مشهور در آن هست که با دوربین دوچشمی یا تلسکوپ کوچک دیده می‌شوند. در اسطوره‌ها سوار ارابه است و در آسمان روی شانهٔ ثور و بالای شکارچی دیده میشود. بهترین زمان دیدنش زمستان است.
- در صورالکواکب صوفی: ممسک الاعنه
- بهترین زمان دیدن
- شبهای بهمن، حدود ساعت ۹ شب در بالاترین جای خود
- از ایران
- از همهٔ ایران کامل دیده میشود
- اندازه
- ۶۵۸ درجهٔ مربع؛ از نظر اندازه رتبهٔ ۲۱ از ۸۸
- ستارههای پیدا با چشم
- ۷۵ ستاره تا قدر ۶ در آسمان تاریک
- میل (عرض در آسمان)
- از ۲۸° شمالی تا ۵۶° شمالی
ستاره‌ها
پرنورترین ستارههای ارابهران
قدر کمتر یعنی پرنورتر؛ چشم در آسمان تاریک تا قدر حدود ۶ را می‌بیند.
| نام | نشان | قدر |
|---|---|---|
| عیوق (Capella) | α Aurigae | ۰٫۰۸ |
| Menkalinan | β Aurigae | ۱٫۹۰ |
| Mahasim | θ Aurigae | ۲٫۶۵ |
| Hassaleh | ι Aurigae | ۲٫۶۹ |
| Almaaz | ε Aurigae | ۳٫۰۳ |
اعماق آسمان
اجرام مسیه در ارابهران
بیشترشان با دوربین دوچشمی یا تلسکوپ کوچک، در آسمان دور از شهر.
- M36خوشهٔ بازقدر ۶٫۰
- M37خوشهٔ بازقدر ۵٫۶
- M38خوشهٔ بازقدر ۶٫۴
داستان نام
یونانیان ارابهران را با ارختئوس، فرمانروای آتن، یکی میدانستند که گفته میشود چهاراسبه را اختراع کرد، یا با میرتیلوس، ارابهران پادشاهی که در مسابقهٔ ارابه‌رانی جان باخت. ستارهٔ عیوق در اسطوره بز آمالتیا بود که زئوس نوزاد را شیر داد و بزغالهها در کنارش‌اند. عبدالرحمان صوفی این صورت را «ممسک الاعنه» نامیده، یعنی نگهدارندهٔ افسار. نام ستارهٔ عیوق در عربی یادگار همین سنت است و هنوز در فارسی به کار می‌رود.
چطور پیدایش کنیم
ارابهران را در شبهای بهمن بالای سر پیدا کنید. عیوق، ستارهٔ زرد و درخشان آن، از شمال‌شرق در پاییز برمی‌آید و در زمستان تقریباً بالای سر می‌رسد. از آن شروع کنید و پنج ضلعی نامنظم صورت فلکی را در اطراف دنبال کنید؛ یکی از گوشه‌های پنجضلعی را با ثور شریک است. ارابهران بالای شکارچی و ثور قرار دارد. با دوربین دوچشمی سه خوشهٔ باز آن را می‌بینید.
پرسش‌های رایج
عیوق کدام ستاره است؟
عیوق، با نام فرنگی کاپلا، درخشانترین ستارهٔ صورت فلکی ارابهران است و از پرنورترین ستارههای آسمان شب. رنگ آن زرد است و در زمستان نزدیک بالای سر دیده میشود. نامش در لاتین «بز ماده» است. نامش در عربی «عیوق» است و در لاتین به معنی «بز کوچک». با دوربین دوچشمی میتوان در کنارش مثلث کوچک بزغالهها را هم دید.
صورت فلکی ارابهران کجاست؟
ارابهران در آسمان زمستان، شمالشرقی شکارچی و نزدیک بالای سر جا دارد. شکل آن پنجضلعی نامنظمی است که ستارهٔ عیوق در آن میدرخشد. با ثور یک ستاره مشترک دارد و در شبهای بهمن بالای سر قرار میگیرد. در زمستان تقریباً بالای سر است و راه شیری از میان آن میگذرد. دوربین دوچشمی سه خوشهٔ باز آن را نشان میدهد.
اسطورهٔ ارابهران چیست؟
یونانیان این صورت را مردی میدانستند که ارابهٔ چهاراسبه را اختراع کرد، یا ارابهران پادشاهی که در مسابقه جان باخت. ستارهٔ عیوق را بز آمالتیا میدانستند که زئوس نوزاد را شیر داد. عبدالرحمان صوفی آن را «ممسک الاعنه»، یعنی نگهدارندهٔ افسار، نامید.
هم‌فصل
در همین شب‌ها در آسمان
آسمان
امروز در بخش آسمان
آزمایشگاه
خودتان بیازمایید: آسمان
فلک‌بین
در گوشه‌های دیگر فلک‌بین
پیشبینی ترکیبی فلکبینبارش و هوای ایرانپربارشترین استان در سه روز آینده: گیلان، ۱۰٫۶ میلیمتر در میانگین استان.
زمینزمین هماکنونگوی کامل زمین از اسکن ماهوارهای؛ حوالی ۱۱:۳۰ تهران. نمای ایران و دادههای روز در صفحهٔ گزارش.
رؤیای علمی · داستان و تصویر خیالیسهمیهٔ آسمانباران فقط در محلههایی میبارید که اشتراک آسمان داشتند. دختر دستش را از مرز خیابان جلو برد. یک قطره روی انگشتش نشست و بعد، سامانه…
تصویر روز ناسا · سیارهابری بلند بر فراز مریخ