رفتن به محتوا
فلک‌بینfalakbin.ir
کانال تلگرام

صفحهٔ اصلی فلک‌بین

آسمان

فضا

زمین

دانش

ابزار

حساب و فرمول

تاریخ و زمان

واحد و اندازه

ریاضی

آسمان و فضا

بدن

آزمایشگاه

آسمان

منظومه و فضا

زمین

نور و کیهان

کیهان و اخترفیزیک

فلک‌بین

کانال فلک‌بین در تلگرام

صورت‌های فلکیCarina

صورت فلکی شاه‌تخته

شاه‌تخته نام تختهٔ بلند زیر کشتی است و این صورت فلکی همان بخش کشتی بزرگ آرگو را نشان می‌دهد. در آسمان جنوب جا دارد و ستارهٔ سهیل، دومین ستارهٔ پرنور آسمان شب، در آن است. کهکشان راه شیری در این بخش بسیار پرستاره است و سحابی بزرگ شاه‌تخته، یکی از دیدنی‌ترین سحابی‌های آسمان، آن را زینت می‌دهد. از ایران فقط از جنوب کشور، بسیار پایین روی افق، دیده می‌شود.

  • در صورالکواکب صوفی: السفینه
سهیل
آسمان همان‌طور که دیده می‌شود: شمال بالا، شرق چپ. خط‌چین مرز رسمی صورت فلکی است و ستاره‌های بیرون از آن کم‌رنگ‌اند.
بهترین زمان دیدن
شب‌های فروردین، حدود ساعت ۹ شب در بالاترین جای خود
از ایران
فقط از جنوب ایران، و فقط بخشی از آن، پایین در افق جنوب
اندازه
۴۹۴ درجهٔ مربع؛ از نظر اندازه رتبهٔ ۳۴ از ۸۸
ستاره‌های پیدا با چشم
۱۲۳ ستاره تا قدر ۶ در آسمان تاریک
میل (عرض در آسمان)
از ۷۶° جنوبی تا ۵۱° جنوبی

در اطلس آسمان ببینید آسمان امشب شهر شما

ستاره‌ها

پرنورترین ستاره‌های شاه‌تخته

قدر کمتر یعنی پرنورتر؛ چشم در آسمان تاریک تا قدر حدود ۶ را می‌بیند.

نامنشانقدر
سهیل (Canopus)α Carinae-۰٫۶۲
Miaplacidusβ Carinae۱٫۶۷
Aviorε Carinae۱٫۸۶
Aspidiskeι Carinae۲٫۲۱
—θ Carinae۲٫۷۴

داستان نام

شاه‌تخته بخشی از کشتی بزرگ آرگو بود که در اسطوره‌های یونانی جیسون و یارانش، آرگونات‌ها، با آن برای یافتن پشم زرین سفر کردند. بطلمیوس کشتی را یک صورت می‌دانست و عبدالرحمان صوفی هم آن را «السفینه» نامیده است. نیکولا لویی دو لاکای، ستاره‌شناس فرانسوی، در سدهٔ هجدهم میلادی این صورت بسیار بزرگ را به سه بخش، شاه‌تخته، بادبان و کشتی‌دم، تقسیم کرد. سهیل نیز از دیرباز در آسمان جنوبی ایران و عرب شناخته بوده است.

چطور پیدایش کنیم

از جنوب ایران، مثلاً چابهار، بندرعباس یا کیش، در شب‌های دی و بهمن به افق جنوبی نگاه کنید و ستارهٔ سهیل را بجویید. سهیل تقریباً درست زیر شباهنگ و بسیار پایین‌تر از آن است و رنگ سفید مایل به زرد دارد. از شمال و مرکز ایران، سهیل زیر افق می‌ماند یا فقط لحظه‌ای نزدیک افق ظاهر می‌شود. در نیمکرهٔ جنوبی شاه‌تخته بالا می‌آید و کاملاً دیده می‌شود. بخش‌های شرقی‌تر صورت تا بهار در جنوب می‌مانند.

پرسش‌های رایج

  1. ستارهٔ سهیل در کدام صورت فلکی است؟

    سهیل (کانوپوس) در صورت فلکی شاه‌تخته، بخشی از کشتی بزرگ آرگو، قرار دارد. دومین ستارهٔ پرنور آسمان شب پس از شباهنگ است. از جنوب ایران در شب‌های زمستان و بسیار نزدیک افق جنوبی دیده می‌شود، ولی از شمال کشور زیر افق می‌ماند.

  2. سهیل از کجای ایران دیده می‌شود؟

    سهیل را فقط از جنوب ایران، مثلاً چابهار، بندرعباس و کیش، می‌توان دید، آن هم بسیار پایین روی افق جنوبی و با افق بی‌مانع. از شهرهای شمالی و مرکزی ایران معمولاً زیر افق است. بهترین زمانش شب‌های دی و بهمن است.

  3. ستارهٔ اتا شاه‌تخته چه خاصیتی دارد؟

    اتا شاه‌تخته یکی از پرجرم‌ترین و ناپایدارترین ستاره‌های شناخته‌شده است. در سدهٔ نوزدهم میلادی انفجاری عظیم کرد و برای مدتی دومین ستارهٔ پرنور آسمان شد، سپس کم‌نور شد. این ستاره در سحابی بزرگ شاه‌تخته قرار دارد و از ایران تقریباً دیده نمی‌شود، چون به افق جنوب بسیار نزدیک است.

هم‌فصل

در همین شب‌ها در آسمان

همهٔ ۸۸ صورت فلکی

آسمان

امروز در بخش آسمان

آزمایشگاه

خودتان بیازمایید: آسمان

همه

فلک‌بین

در گوشه‌های دیگر فلک‌بین