صورتهای فلکیPiscis Austrinus
صورت فلکی ماهی جنوبی
ماهی جنوبی صورتی کوچک و کمفروغ است که در آسمان پاییزی، پایین و در جنوب دیده میشود و همهٔ شهرت خود را مدیون یک ستاره است: فمالحوت. این ستاره تنها ستارهٔ پرنور در پهنهٔ بزرگی از آسمانِ تهی است و برای همین بهآسانی شناخته میشود. ماهی در زیر صورت فلکی دلو قرار دارد و گویی از آبی که از کوزهٔ او میریزد مینوشد. فمالحوت در عربی یعنی «دهان ماهی»، و نام ستاره از همین جایگاهش بر پیکر ماهی آمده است.
- در صورالکواکب صوفی: الحوت الجنوبی
- نامهای دیگر: حوت جنوبی
- بهترین زمان دیدن
- شبهای مهر، حدود ساعت ۹ شب در بالاترین جای خود
- از ایران
- از همهٔ ایران کامل دیده میشود
- اندازه
- ۲۴۵ درجهٔ مربع؛ از نظر اندازه رتبهٔ ۶۰ از ۸۸
- ستارههای پیدا با چشم
- ۲۶ ستاره تا قدر ۶ در آسمان تاریک
- میل (عرض در آسمان)
- از ۳۷° جنوبی تا ۲۵° جنوبی
ستارهها
پرنورترین ستارههای ماهی جنوبی
قدر کمتر یعنی پرنورتر؛ چشم در آسمان تاریک تا قدر حدود ۶ را میبیند.
| نام | نشان | قدر |
|---|---|---|
| فمالحوت (Fomalhaut) | α Piscis Austrini | ۱٫۱۷ |
| — | ε Piscis Austrini | ۴٫۱۸ |
| — | δ Piscis Austrini | ۴٫۲۰ |
| Fum al Hui | β Piscis Austrini | ۴٫۲۹ |
| — | ι Piscis Austrini | ۴٫۳۵ |
داستان نام
این صورت از کهنترین صورتهای فلکی است و در فهرست بطلمیوس هم آمده است. در روایتهای یونانی گاه آن را والد دو ماهیِ صورت حوت میدانستند و گاه با افسانههای سوریهای دربارهٔ الههای ماهیپیکر پیوند میدادند. در همهٔ اینها ماهی در کنار ماهیهای صورت حوت بر آسمان نشسته است. عبدالرحمان صوفی در «صورالکواکب» آن را با نام «الحوت الجنوبی» آورده و فمالحوت را در دهان ماهی نشانده است.
چطور پیدایش کنیم
بهترین زمانش شبهای مهر است. نخست چهارضلعی بزرگ اسب بالدار را پیدا کنید. دو ستارهٔ ضلع باختریِ آن را بهصورت یک خط راست به سمت جنوب ادامه دهید؛ حدود چهار مشت پایینتر به تکستارهٔ درخشان و سفیدفام فمالحوت میرسید. چون پایین است، افق جنوبی بیمانع لازم دارید. دیگر ستارههای ماهی کمنورند و برای دیدنشان آسمان تاریک میخواهد.
پرسشهای رایج
فمالحوت کجاست و چرا مهم است؟
فمالحوت پرنورترین ستارهٔ صورت فلکی ماهی جنوبی و یکی از درخشانترین ستارههای آسمان شب است. چون ستارهٔ پرنور دیگری نزدیک آن نیست، در پاییز پایین در جنوب تنها و برجسته میدرخشد و برای شناسایی آسمان پاییزی نقطهٔ مرجع خوبی است. نامش در عربی یعنی «دهان ماهی».
ماهی جنوبی از ایران دیده میشود؟
بله، همهٔ آن از سراسر ایران دیده میشود، اما همیشه پایین است. در مهرماه شبها در جنوب بالا میآید، و هرچه به شمال ایران بروید ارتفاعش کمتر و دیدنش دشوارتر میشود. افق جنوبی باز و هوای صاف، بهویژه دور از روشنایی شهر، لازم است.
ماهی جنوبی با برج حوت چه فرقی دارد؟
ماهی جنوبی صورتی فلکی در نیمکرهٔ جنوبی آسمان است و ربطی به مسیر ظاهری خورشید ندارد، در حالی که حوت یا ماهیان نام یکی از دوازده بخش سنتی مسیر خورشید است. نامشان به هم شبیه است چون هر دو ماهیاند، ولی دو صورت فلکی جدا هستند. ستارگان سرنوشت کسی را رقم نمیزنند.
همفصل
در همین شبها در آسمان
آسمان
امروز در بخش آسمان
آزمایشگاه
خودتان بیازمایید: آسمان
فلکبین
در گوشههای دیگر فلکبین
پیشبینی ترکیبی فلکبینبارش و هوای ایرانپربارشترین استان در سه روز آینده: گیلان، ۱۰٫۶ میلیمتر در میانگین استان.
رؤیای علمی · داستان و تصویر خیالیسهمیهٔ آسمانباران فقط در محلههایی میبارید که اشتراک آسمان داشتند. دختر دستش را از مرز خیابان جلو برد. یک قطره روی انگشتش نشست و بعد، سامانه…
دانشمندان ایرانی · مهندسی مواد و فومهای فلزیافسانه ربیعیاو فوم فلزی مرکب، CMF، را توسعه داد: ساختاری شامل کرههای فلزی توخالی در یک زمینهٔ فلزی. گروه پژوهشیاش بررسی میکند چگونه این ساخ…
جاندار شگفتپریالیکایی رنگارنگنرِ این پرنده گلبرگهای زرد میچیند و هنگام جلب توجه ماده آنها را نشان میدهد. چند پرندهٔ دیگر هم به جفت در بزرگ کردن جوجهها کمک…

