صورت‌های فلکیCygnus
صورت فلکی ماکیان
ماکیان یا قو یکی از زیباترین صورت‌های فلکی تابستان است. ستاره‌هایش شکل صلیب بزرگی می‌سازند که در راه شیری خوابیده است و به همین دلیل به «صلیب شمالی» هم مشهور است. ستارهٔ درخشانش «ذنب»، یعنی دُم، یکی از سه گوشهٔ مثلث تابستانی است. در این صورت ستارههای دوتایی زیبا، سحابی‌ها، خوشه‌های باز و یکی از نخستین نامزدهای سیاه‌چاله جا دارند.
- در صورالکواکب صوفی: الدجاجه
- نام‌های دیگر: قو، مرغ
- بهترین زمان دیدن
- شبهای شهریور، حدود ساعت ۹ شب در بالاترین جای خود
- از ایران
- از همهٔ ایران کامل دیده میشود
- اندازه
- ۸۰۴ درجهٔ مربع؛ از نظر اندازه رتبهٔ ۱۶ از ۸۸
- ستارههای پیدا با چشم
- ۱۳۷ ستاره تا قدر ۶ در آسمان تاریک
- میل (عرض در آسمان)
- از ۲۸° شمالی تا ۶۱° شمالی
ستارهها
پرنورترین ستارههای ماکیان
قدر کمتر یعنی پرنورتر؛ چشم در آسمان تاریک تا قدر حدود ۶ را می‌بیند.
| نام | نشان | قدر |
|---|---|---|
| ذنب (Deneb) | α Cygni | ۱٫۲۵ |
| صدر (Sadr) | γ Cygni | ۲٫۲۳ |
| Aljanah | ε Cygni | ۲٫۴۸ |
| Fawaris | δ Cygni | ۲٫۸۶ |
| Albireo | β1 Cygni | ۳٫۰۵ |
اعماق آسمان
اجرام مسیه در ماکیان
بیشترشان با دوربین دوچشمی یا تلسکوپ کوچک، در آسمان دور از شهر.
- M29خوشهٔ بازقدر ۶٫۶
- M39خوشهٔ بازقدر ۴٫۶
داستان نام
در اسطوره‌های یونانی ماکیان گاهی همان قوی است که زئوس برای رسیدن به لدا، ملکهٔ اسپارت، به شکل آن درآمد. روایت دیگر آن را به کینوس، دوست فائتون، نسبت می‌دهد که پس از مرگ فائتون در رودخانه به قو بدل شد. صوفی در صورالکواکب آن را «الدجاجه»، یعنی مرغ یا ماکیان، نامیده و نام ستارهٔ ذنب هم از «ذنب الدجاجه»، یعنی دُم ماکیان، آمده است. همهٔ این‌ها افسانه‌اند.
چطور پیدایش کنیم
ماکیان را در شبهای شهریور و مهر، تقریباً بالای سر، پیدا کنید. مثلث تابستانی را بیابید: نسر واقع، نسر طایر و ذنب. ذنب گوشهٔ شمال‌شرقی مثلث است و در سر صلیب بزرگی قرار دارد که تنه‌اش به‌سمت نسر طایر امتداد می‌یابد. در شب بیماه و دور از شهر، راه شیری از میان آن می‌گذرد.
پرسش‌های رایج
صلیب شمالی کجاست؟
صلیب شمالی نام دیگر ستارههای اصلی صورت فلکی ماکیان یا قو است. شکلش شبیه صلیب بزرگی در آسمان تابستان است که در راه شیری خوابیده است. ستارهٔ ذنب در بالای صلیب است. این نام بیشتر در کتابهای عمومی و نقشههای آسمان بهکار میرود و نام رسمی صورت فلکی نیست.
مثلث تابستانی چیست؟
مثلث تابستانی از سه ستارهٔ درخشان تشکیل میشود: نسر واقع، نسر طایر و ذنب. ذنب در صورت فلکی ماکیان است. این مثلث نشانهٔ آسمان تابستان است و با چشم غیرمسلح در شبهای بیماه دیده میشود. ذنب روشنترین ستارهٔ ماکیان است و در جدول بالا قدرش را میبینید.
چرا صورت فلکی ماکیان قو هم نامیده میشود؟
نام اروپایی آن قو است، اما صوفی و منجمان مسلمان به آن «الدجاجه»، یعنی مرغ یا ماکیان، میگفتند. هر دو نام یک پرنده با بالهای گشوده را در آسمان نشان میدهند. ستارهها هماناند و فقط نامشان در فرهنگهای مختلف فرق میکند.
هم‌فصل
در همین شب‌ها در آسمان
آسمان
امروز در بخش آسمان
آزمایشگاه
خودتان بیازمایید: آسمان
فلک‌بین
در گوشه‌های دیگر فلک‌بین
تصویر روز ناسا · سیارهابری بلند بر فراز مریخ
دانشمندان ایرانی · مهندسی مواد و فومهای فلزیافسانه ربیعیاو فوم فلزی مرکب، CMF، را توسعه داد: ساختاری شامل کرههای فلزی توخالی در یک زمینهٔ فلزی. گروه پژوهشیاش بررسی میکند چگونه این ساخ…
جاندار شگفتپریالیکایی رنگارنگنرِ این پرنده گلبرگهای زرد میچیند و هنگام جلب توجه ماده آنها را نشان می‌دهد. چند پرندهٔ دیگر هم به جفت در بزرگ کردن جوجهها کمک…
رؤیای علمی · داستان و تصویر خیالیسهمیهٔ آسمانباران فقط در محلههایی میبارید که اشتراک آسمان داشتند. دختر دستش را از مرز خیابان جلو برد. یک قطره روی انگشتش نشست و بعد، سامانه…