صورتهای فلکیAquila
صورت فلکی عقاب
عقاب صورت فلکی کوچکی است که در دل راه شیری و در شبهای پایان تابستان تقریباً بالای سر دیده میشود. ستارهٔ درخشان آن، «نسر طائر» (آلتایر)، یکی از سه گوشهٔ «مثلث تابستانی» است و در دو سویش دو ستارهٔ کمنورتر دارد که خطی کوتاه میسازند و پیدایش را آسان میکنند. نام عربی این ستاره یعنی «عقاب پرنده». دو گوشهٔ دیگر مثلث تابستانی در صورتهای شلیاق و ماکیاناند.
- در صورالکواکب صوفی: العقاب
- بهترین زمان دیدن
- شبهای شهریور، حدود ساعت ۹ شب در بالاترین جای خود
- از ایران
- از همهٔ ایران کامل دیده میشود
- اندازه
- ۶۵۲ درجهٔ مربع؛ از نظر اندازه رتبهٔ ۲۲ از ۸۸
- ستارههای پیدا با چشم
- ۷۲ ستاره تا قدر ۶ در آسمان تاریک
- میل (عرض در آسمان)
- از ۱۲° جنوبی تا ۱۹° شمالی
ستارهها
پرنورترین ستارههای عقاب
قدر کمتر یعنی پرنورتر؛ چشم در آسمان تاریک تا قدر حدود ۶ را میبیند.
| نام | نشان | قدر |
|---|---|---|
| نسر طائر (Altair) | α Aquilae | ۰٫۷۶ |
| Tarazed | γ Aquilae | ۲٫۷۲ |
| Okab | ζ Aquilae | ۲٫۹۹ |
| — | θ Aquilae | ۳٫۲۴ |
| Almizan | δ Aquilae | ۳٫۳۶ |
داستان نام
در اسطورههای یونانی، عقاب پرندهٔ زئوس بود و صاعقههای او را حمل میکرد. بنا بر روایتی، همین عقاب جوان زیبایی به نام گانیمد را از زمین به آسمان برد تا ساقی خدایان شود. به همین سبب در آسمان نزدیک دلو جا دارد. عبدالرحمان صوفی در «صور الکواکب الثابته» آن را «العقاب» نامیده و ستارهٔ پرنورش را «النسر الطائر»، یعنی عقاب پرنده، خوانده است. نام امروزی ستارهها در فارسی هنوز از همین سنت گرفته شده است.
چطور پیدایش کنیم
عقاب را در شبهای شهریور پیدا کنید، وقتی بالای سر و کمی به سمت جنوب میرسد. نخست «مثلث تابستانی» را بجویید: شلیاق (پرنورترین ستارهٔ آن)، ستارهٔ دم ماکیان و نسر طائر. نسر طائر پایینترین گوشهٔ مثلث است و دو ستارهٔ کمنورتر در دو سویش، با خود خطی کوتاه و کمی خمیده میسازند. هرچه آسمان تاریکتر باشد، راه شیری را که از میان عقاب میگذرد بهتر میبینید و با دوربین دوچشمی انبوه ستارهها پیداست.
پرسشهای رایج
نسر طائر کدام ستاره است؟
نسر طائر، با نام فرنگی آلتایر، پرنورترین ستارهٔ صورت فلکی عقاب است و نامش در عربی یعنی «عقاب پرنده». یکی از سه ستارهٔ مثلث تابستانی است و دو ستارهٔ کمنورتر در دو سویش دارد که پیدا کردنش را آسان میکند.
مثلث تابستانی از کدام ستارهها ساخته شده؟
مثلث تابستانی را نسر طائر در صورت عقاب، شلیاق در صورت شلیاق و دم ماکیان در صورت ماکیان میسازند. این سه ستارهٔ درخشان در شبهای تابستان و آغاز پاییز بالای سر دیده میشوند و راهنمای خوبی برای پیدا کردن صورتهای اطرافند.
صورت فلکی عقاب از ایران دیده میشود؟
بله، عقاب از سراسر ایران دیده میشود و در شبهای شهریور نزدیک بالای سر است. چون در دل راه شیری قرار دارد، در شبی تاریک و دور از شهر زمینهٔ ستارهای بسیار غنی دارد و دوربین دوچشمی انبوهی از ستاره را نشان میدهد.
همفصل
در همین شبها در آسمان
آسمان
امروز در بخش آسمان
آزمایشگاه
خودتان بیازمایید: آسمان
فلکبین
در گوشههای دیگر فلکبین
تصویر روز ناسا · سیارهابری بلند بر فراز مریخ
دانشمندان ایرانی · مهندسی مواد و فومهای فلزیافسانه ربیعیاو فوم فلزی مرکب، CMF، را توسعه داد: ساختاری شامل کرههای فلزی توخالی در یک زمینهٔ فلزی. گروه پژوهشیاش بررسی میکند چگونه این ساخ…
اگر چنین میشد…اگر برگهای یک درخت دو برابر پهنتر شوند، آیا درخت هم دو برابر قند میسازد؟پهنتر شدن برگها به معنی دو برابر شدن قند ساختهشده نیست. اگر نور و آب و دیاکسیدکربن کافی برسد، قندسازی میتواند بیشتر شود؛ اما…
زمینزمین هماکنونگوی کامل زمین از اسکن ماهوارهای؛ حوالی ۱۱:۳۰ تهران. نمای ایران و دادههای روز در صفحهٔ گزارش.

