صورتهای فلکیSculptor
صورت فلکی حجار
حجار صورتی کم‌نور در آسمان پاییزی جنوب است که ستارهٔ پرنور و شکل مشخصی ندارد. اهمیت آن بیشتر در آن است که نزدیک قطب جنوبی کهکشان ما قرار دارد، یعنی آن‌جا که غبار و ستارگان راه شیری کم‌اند و دوربین‌ها می‌توانند به کهکشانهای بسیار دوردست نگاه کنند. به همین دلیل صورت برای ستارهشناسان حرفهای جالب‌تر از رصدگران آماتور است. ستاره‌های آن با چشم غیرمسلح فقط در آسمان بسیار تاریک دیده می‌شوند.
- بهترین زمان دیدن
- شب‌های آبان، حدود ساعت ۹ شب در بالاترین جای خود
- از ایران
- از همهٔ ایران کامل دیده میشود
- اندازه
- ۴۷۵ درجهٔ مربع؛ از نظر اندازه رتبهٔ ۳۶ از ۸۸
- ستاره‌های پیدا با چشم
- ۳۳ ستاره تا قدر ۶ در آسمان تاریک
- میل (عرض در آسمان)
- از ۳۹° جنوبی تا ۲۵° جنوبی
ستاره‌ها
پرنورترین ستاره‌های حجار
قدر کمتر یعنی پرنورتر؛ چشم در آسمان تاریک تا قدر حدود ۶ را می‌بیند.
| نام | نشان | قدر |
|---|---|---|
| — | α Sculptoris | ۴٫۳۰ |
| — | β Sculptoris | ۴٫۳۸ |
| — | γ Sculptoris | ۴٫۴۱ |
| — | δ Sculptoris | ۴٫۵۹ |
| — | η Sculptoris | ۴٫۸۶ |
داستان نام
حجار اسطوره‌ای کهن ندارد. نیکلا لویی دو لاکایی، ستاره‌شناس فرانسوی، آن را در دههٔ ۱۷۵۰ هنگام رصد آسمان جنوبی از دماغهٔ امید نیک آفریقای جنوبی در میان چهارده صورت تازه‌اش وارد کرد. نام نخستین آن «کارگاه مجسمهساز» بود و بعدها به شکل کوتاه‌تر درآمد. لاکایی این صورت و دیگر صورت‌هایش را برای ابزارهای علم و هنر برگزید، و حجار نماد هنر مجسمه‌سازی است. این صورت در جای خالی میان صورتهای قدیمی‌تر شکل گرفت.
چطور پیدایش کنیم
بهترین زمان دیدنش آبان است و از همهٔ ایران دیده میشود، اما همیشه پایین در جنوب. ابتدا ماهی جنوبی و فم‌الحوت را در جنوب پیدا کنید. حجار در سمت خاور آن و کمی پایین‌تر است، در بخشی از آسمان که ستارهٔ پرنوری ندارد. چون ستارههایش کمنورند، شب بی‌ماه و آسمان تاریک، دور از شهر، شرط دیدن آن است و بدون آن شاید فقط یکی دو ستاره را ببینید.
پرسش‌های رایج
حجار یعنی چه؟
حجار در عربی به معنای سنگتراش یا مجسمهساز است. نیکلا لویی دو لاکایی این صورت را در دههٔ ۱۷۵۰ برای آسمان جنوبی تعریف کرد و آن را به یاد کارگاه مجسمهساز نامید. صورت اسطورهٔ قدیمی ندارد و از صورتهای تازه است.
آیا حجار از ایران دیده میشود؟
بله، همهٔ آن از ایران دیده میشود، اما همیشه پایین است. بهترین زمان آبانماه است که شبها در جنوب بالا میآید. چون ستارههایش کمنورند، بدون آسمان تاریک و افق جنوبی باز دیدنش بسیار دشوار است. بیشتر مردم فقط یکی دو ستارهٔ آن را در آسمان شهر میبینند.
چرا حجار برای ستارهشناسان مهم است؟
چون نزدیک قطب جنوبی کهکشان راه شیری است و در این جهت ستاره و غبار کمی میان ما و فضای دوردست قرار دارد. همین امر دید روشنی به کهکشانهای بسیار دور میدهد. برای همین ستارهشناسان حرفهای این ناحیه را دوست دارند، هرچند برای تماشای آسمان با چشم جذابیت چندانی ندارد.
هم‌فصل
در همین شبها در آسمان
آسمان
امروز در بخش آسمان
آزمایشگاه
خودتان بیازمایید: آسمان
فلک‌بین
در گوشه‌های دیگر فلک‌بین
رؤیای علمی · داستان و تصویر خیالیسهمیهٔ آسمانباران فقط در محلههایی میبارید که اشتراک آسمان داشتند. دختر دستش را از مرز خیابان جلو برد. یک قطره روی انگشتش نشست و بعد، سامانه…
پیشبینی ترکیبی فلکبینبارش و هوای ایرانپربارشترین استان در سه روز آینده: گیلان، ۱۰٫۶ میلیمتر در میانگین استان.
اگر چنین میشد…اگر برگهای یک درخت دو برابر پهنتر شوند، آیا درخت هم دو برابر قند میسازد؟پهنتر شدن برگها به معنی دو برابر شدن قند ساختهشده نیست. اگر نور و آب و دیاکسیدکربن کافی برسد، قندسازی میتواند بیشتر شود؛ اما…
تصویر روز ناسا · سیارهابری بلند بر فراز مریخ