صورت‌های فلکیTucana
صورت فلکی توکان
توکان صورتی در آسمان جنوبی است. از ایران فقط از جنوب کشور، مثل چابهار و بندرعباس، و پایین در افق جنوب پیداست. نام آن از پرندهای مناطق گرمسیری آمریکا گرفته شده. دو چیز مشهور در آن است: ابر ماژلانی کوچک، کهکشانی همراه راه شیری که با چشم غیرمسلح مثل تکهای ابر دیده میشود، و خوشهٔ کروی ۴۷ توکان، که پس از امگای قنطورس از پرنورترین خوشه‌های کروی آسمان است. برای رصدگران نیمکرهٔ جنوبی از چشم‌گیرترین نواحی آسمان است.
- بهترین زمان دیدن
- شب‌های آبان، حدود ساعت ۹ شب در بالاترین جای خود
- از ایران
- فقط از جنوب ایران، و فقط بخشی از آن، پایین در افق جنوب
- اندازه
- ۲۹۵ درجهٔ مربع؛ از نظر اندازه رتبهٔ ۴۸ از ۸۸
- ستارههای پیدا با چشم
- ۲۷ ستاره تا قدر ۶ در آسمان تاریک
- میل (عرض در آسمان)
- از ۷۵° جنوبی تا ۵۶° جنوبی
ستاره‌ها
پرنورترین ستارههای توکان
قدر کمتر یعنی پرنورتر؛ چشم در آسمان تاریک تا قدر حدود ۶ را می‌بیند.
| نام | نشان | قدر |
|---|---|---|
| — | α Tucanae | ۲٫۸۷ |
| — | γ Tucanae | ۳٫۹۹ |
| — | ζ Tucanae | ۴٫۲۳ |
| — | κ Tucanae | ۴٫۲۵ |
| — | β1 Tucanae | ۴٫۳۶ |
داستان نام
توکان اسطورهٔ کهن ندارد. این صورت در سال‌های پایانی سدهٔ شانزدهم، میان ۱۵۹۵ و ۱۵۹۷، به‌دست دو دریانورد هلندی، پیتر دیرکسزون کایزر و فردریک دو هوتمان، در سفرشان به شرق ثبت شد و بایر آن را در سال ۱۶۰۳ منتشر کرد. آن‌ها چند صورت دیگر را نیز از جانوران نواحی گرمسیری برگزیدند، مانند طاووس، مرغ بهشتی و ماهی پرنده. توکان پرندهای با منقار بزرگ است که در آمریکای جنوبی میزید.
چطور پیدایش کنیم
از ایران فقط از جنوب کشور، مثل چابهار و بندرعباس، و پایین در افق جنوب پیداست. تنها لبهٔ شمالی‌اش از جنوبیترین نقاط کشور بسیار کم‌ارتفاع و تقریباً ناپیدا بالای افق می‌آید. در نیمکرهٔ جنوبی، مثلاً استرالیا یا آفریقای جنوبی، بهترین زمانش آبان است. آن را زیر درنا و در باختر ستارهٔ پرنور آخرالنهر بیابید؛ ابر ماژلانی کوچک در همین ناحیه با چشم دیده میشود.
پرسش‌های رایج
ابر ماژلانی کوچک در کدام صورت فلکی است؟
ابر ماژلانی کوچک در صورت توکان قرار دارد. این کهکشان کوچک همراه راه شیری است و از نیمکرهٔ جنوبی با چشم غیرمسلح، مثل تکهای ابر درخشان، دیده میشود. از ایران فقط از جنوب کشور، مثل چابهار و بندرعباس، و پایین در افق جنوب پیداست. خوشهٔ کروی درخشان ۴۷ توکان نیز نزدیک آن جا دارد.
توکان از ایران دیده میشود؟
عملاً نه. تنها لبهٔ شمالی این صورت از جنوبیترین نقاط ایران ممکن است چند درجه بالای افق بیاید و ستارههای اصلیاش همیشه زیر افقاند. برای دیدن آن، و ابر ماژلانی کوچکی که کنارش است، باید به نیمکرهٔ جنوبی بروید، مثلاً به استرالیا یا آفریقای جنوبی.
چرا نام این صورت توکان است؟
توکان نام پرندهای گرمسیری با منقار بزرگ و رنگارنگ است. دو دریانورد هلندی، کایزر و دو هوتمان، در پایان سدهٔ شانزدهم چند صورت جنوبی را به نام جانوران گرمسیری نامیدند. توکان در این میان پرندهای است که در آمریکای جنوبی میزید.
هم‌فصل
در همین شب‌ها در آسمان
آسمان
امروز در بخش آسمان
آزمایشگاه
خودتان بیازمایید: آسمان
فلک‌بین
در گوشه‌های دیگر فلک‌بین
اگر چنین میشد…اگر برگهای یک درخت دو برابر پهنتر شوند، آیا درخت هم دو برابر قند میسازد؟پهنتر شدن برگها به معنی دو برابر شدن قند ساختهشده نیست. اگر نور و آب و دیاکسیدکربن کافی برسد، قندسازی میتواند بیشتر شود؛ اما…
جاندار شگفتپریالیکایی رنگارنگنرِ این پرنده گلبرگهای زرد میچیند و هنگام جلب توجه ماده آن‌ها را نشان میدهد. چند پرندهٔ دیگر هم به جفت در بزرگ کردن جوجهها کمک…
تصویر روز ناسا · سیارهابری بلند بر فراز مریخ
زیر میکروسکوپسطح برگاین تصویر، سطح برگ گیاه آرابیدوپسیس را نشان میدهد. میان سلولهای نامنظم و شبیه تکههای پازل، چند شکاف بیضی دیده میشود. این شکاف…