فکت علمی روز
🔭 آسمان شب، رصد و تاریخ نجوم · صفحهٔ ۳
۸ موضوع از ۷۵ موضوع این ستون تا امروز گفته شده است.
- سهشنبه ۳۰ آبان ۱۴۰۲شفق در دل شبشفق شمالی و جنوبی آسمان شب را رنگی میکند؛ هنگامی پدید میآید که ذرات باردار خورشید با اتمهای جو بالایی زمین برخورد کنند. بیشتر در عرضهای جغرافیایی بالا، نزدیک قطبها، دیده میشود.
- شنبه ۲۷ آبان ۱۴۰۲تلسکوپ ساده و آسمانحتی یک دوربین دوچشمی ساده چهار قمر بزرگ مشتری، یعنی آیو، اروپا، گانیمد و کالیستو، را نشان میدهد؛ گالیله با تلسکوپی ۲۰ برابر در ژانویهٔ ۱۶۱۰ نخستین بار آنها را دید.
- جمعه ۱۲ آبان ۱۴۰۲آلودگی نوریآلودگی نوری یعنی دگرگونشدن الگوی طبیعی روشنایی و تاریکی در بومسازگانها، بر اثر استفادهٔ غیرضروری و ناکارآمد از نور مصنوعی. برآورد میشود ۸۳ درصد مردم جهان زیر آسمان آلوده به نور زندگی میکنند.
- سهشنبه ۹ آبان ۱۴۰۲رنگهای طلوع و غروبوقتی خورشید پایین است، نورش مسیر درازتری را در جو میپیماید و طولموجهای کوتاه (آبی و سبز) بیشتر پراکنده میشوند و بیرون میروند؛ پس رنگهای بلندتر، سرخ و نارنجی، به چشم میرسند.
- پنجشنبه ۲۰ مهر ۱۴۰۲ماه و ماه تقویمیواژهٔ انگلیسی month با Moon همریشه است، چون ماه از چرخهٔ فازهای ماه پدید آمد؛ یک دور آن حدود ۲۹٫۵۳ روز است. ماههای تقویم میلادی بین ۲۸ تا ۳۱ روز طول میکشند و این مدت را گرد میکنند.
- یکشنبه ۹ مهر ۱۴۰۲اختراع تلسکوپقدیمیترین سند موجود از تلسکوپ، درخواست ثبت اختراعی در سال ۱۶۰۸ به دولت هلند از هانس لیپرشی، عینکساز هلندی (نه اخترشناس)، است؛ هرچند مخترع واقعی معلوم نیست. گالیله در ۱۶۰۹ نمونهٔ خودش را ساخت و با آن آسمان را رصد کرد.
- پنجشنبه ۳۰ شهریور ۱۴۰۲آبی بودن آسمانآسمان ذاتاً آبی نیست؛ مولکولهای جو نور خورشید را در همه سو پراکنده میکنند و چون طولموجهای کوتاهتر (آبی) بیشتر از بلندتر پراکنده میشوند، آسمان آبی دیده میشود. این پراکندگی ریلی است.
- جمعه ۲۴ شهریور ۱۴۰۲طلوع و غروب خورشیدطلوع و غروب خورشید توهمی است که از حرکت خود زمین میآید: ناظران روی زمین در دستگاه مرجعی چرخاناند. حرکت روزانهٔ ظاهری خورشید و ستارهها در آسمان هم از چرخش زمین به دور محور خودش است.
- سهشنبه ۲۱ شهریور ۱۴۰۲ساخت تلسکوپ شکستیتلسکوپ شکستی نوعی تلسکوپ نوری است که یک عدسی را بهعنوان شیئی برای ساختن تصویر به کار میبرد. بزرگنماییاش از تقسیم فاصلهٔ کانونی عدسی شیئی بر فاصلهٔ کانونی عدسی چشمی به دست میآید.
- جمعه ۱۷ شهریور ۱۴۰۲چرا آسمان آبی استنور خورشید در جو زمین پراکنده میشود و طولموجهای کوتاهتر مثل آبی بسیار بیشتر از قرمز پخش میشوند؛ این پراکندگی ریلی است. بنفش هم پراکنده میشود، ولی چشم ما ترکیب آبی و بنفش آسمان را مثل ترکیبی از آبی و سفید میبیند.
- دوشنبه ۲۳ مرداد ۱۴۰۲توفانهای مغناطیسی و شفقتوفانهای ژئومغناطیسی، که وقتی ساختارهای پلاسمایی و مغناطیسیِ برخاسته از خورشید میدان مغناطیسی زمین را آشفته میکنند رخ میدهند، میتوانند شفق را تا عرضهای بسیار پایین ببرند. در توفان بزرگ ۱۸۵۹ شفق تا هاوایی، مکزیک، کو…
- شنبه ۲۱ مرداد ۱۴۰۲کشف هلیوم در خورشیددر خورشیدگرفتگی ۱۸۶۸، ژول ژانسن خطی زرد و روشن در طیف خورشید دید که نخست آن را سدیم گمان کردند. نورمن لاکیر آن را از عنصری تازه دانست و هلیوم نامید؛ هلیوم در ۱۸۹۵ روی زمین جدا شد.
- یکشنبه ۸ مرداد ۱۴۰۲هلیوم، عنصری که ابتدا در خورشید یافت شدهلیوم نخست در سال ۱۸۶۸ در طیف نور خورشید در هنگام خورشیدگرفتگی دیده شد، بسیار پیش از آنکه در سال ۱۸۹۵ روی زمین پیدا شود. نامش هم از «هلیوس»، خدای خورشید، گرفته شده است.
- شنبه ۳۱ تیر ۱۴۰۲شفقهای شمالی و جنوبیشفقهای شمالی و جنوبی نمایشهای نوری در آسماناند که از برخورد ذرات باردار باد خورشیدی، هدایتشده با میدان مغناطیسی زمین، با گازهای جو پدید میآیند. بیشتر نزدیک قطبها دیده میشوند و رنگشان به نوع گاز بستگی دارد.
- پنجشنبه ۲۲ تیر ۱۴۰۲ماه تقویم و ماه قمریماههای تقویم میلادی بین ۲۸ تا ۳۱ روز طول میکشند، ولی گردش ماه چرخهٔ فازهایش حدود ۲۹٫۵ روز است. تقویمها روز کامل میشمارند، برای همین ماهها گرد شدهاند.
- چهارشنبه ۱۴ تیر ۱۴۰۲درخش سبز«درخش سبز» پدیدهای جوی است که در شرایط مناسب برای لحظهای کوتاه هنگام غروب یا طلوع، لکهای سبز بالای لبهٔ خورشید پدید میآورد. دلیلش آن است که جو زمین نور خورشید را با شکست وابسته به طول موج به رنگهای مختلف جدا میکند.
- شنبه ۲۷ خرداد ۱۴۰۲رنگهای شفق قطبیشفق قطبی وقتی پدید میآید که ذرات باردار برخاسته از خورشید با میدان مغناطیسی زمین هدایت شوند و به اتمها و مولکولهای جو بخورند. گازهای برانگیخته نور میدهند و رنگهای سبز و سرخ را میسازند.
- دوشنبه ۲۲ خرداد ۱۴۰۲ماه قمری چند روز استواژهٔ «ماه» ریشه در گردش ماه به دور زمین دارد. فاصلهٔ میان دو هلال یا دو ماهنوی پیاپی، که ماه همدیسی نامیده میشود، حدود ۲۹٫۵ روز است.
هر روز در تلگرام
این را هر روز در تلگرام بگیرید
فکت علمی روز @astrofact_arefi_bot: هر روز یک واقعیت علمی کوتاه و جذاب دربارهٔ نجوم و فضا، نوشتهٔ هوش مصنوعی؛ هر روز هفته یک ستون، سالگردها و بارشهای شهابی در روز خودشان، و هیچ موضوعی زودتر از دو ماه تکرا… رایگان، برای خودتان، گروه یا کانالتان.
دانش
امروز در بخش دانش
اگر چنین میشد…چرا با ضربه به یک دیاپازون، دیاپازون همفرکانس کنارش هم به صدا درمیآید؟چیزی که لمسش نکردهایم هم میتواند از ما انرژی بگیرد؛ کافی است راه انتقال و فرکانسها مناسب باشند. گاهی «سکوت» یک ساز فقط یعنی هنو…
دانشمندان ایرانی · مهندسی شیمی و سطح مواد در مقیاس نانودرسا پرویزدر سپتامبر ۲۰۲۶، دانشگاه از دریافت حمایت پژوهشی CAREER بنیاد ملی علوم آمریکا برای پروژهٔ او خبر داد: بررسی اینکه چرا الکترونها در…
زیر میکروسکوپچسب پارچهای (چسب نر و ماده)این نمای نزدیکِ بخش زبرِ چسب پارچهای، یا همان چسب نر و ماده، است. قلابهای کوچک و خمیدهٔ تصویر سرنخ اصلیاند. چیزی که از دور فقط…
رؤیای علمی · داستان و تصویر خیالیکداممان برگشته بود؟از سفر برگشت. خودش در را باز کرد. دستگاه انتقال، مسافر را آنطرف ساخته بود؛ اما اینبار نسخهٔ مبدأ پاک نشده بود. هر دو رمز خانه را…
فلکبین
در گوشههای دیگر فلکبین
جاندار شگفتکوزهٔ شیطاناین قارچ به شکل جامی تیره روی چوب مرده پدیدار میشود. اما در مرحلهٔ دیگری از زندگیاش میتواند بلوط و چند درخت پهنبرگ دیگر را بیم…
تصویر روز ناسا · سیارهگردابهها و رنگهای مشتری از نگاه جونو (Juno)
آسمانخورشید امروز
زمینزمین هماکنونگوی کامل زمین از اسکن ماهوارهای؛ حوالی ۱۱:۳۰ تهران. نمای ایران و دادههای روز در صفحهٔ گزارش.