فکت علمی روز
⭐ ستارهها و سیارههای فراخورشیدی
۷ موضوع از ۵۴ موضوع این ستون تا امروز گفته شده است.
- دوشنبه ۲۵ آبان ۱۴۰۵ستارهای پشت غبار خودشوقتی ابطالجوزا بهشدت کمنور شد، بخشی از پاسخ در موادی بود که خودش به فضا فرستاده بود. بررسی دادههای هابل و رصدخانههای دیگر از این توضیح پشتیبانی میکند: این ابرغول سرخ مقداری از مادهٔ سطحش را بیرون ریخت و آن ماده با…
- دوشنبه ۱۸ آبان ۱۴۰۵کوتولهٔ سفید همیشه سفید نیستنام «کوتولهٔ سفید» رنگ ثابتی را به ذهن میآورد، اما نور مرئی این بازماندههای ستارهای میتواند از سفید مایل به آبی تا سرخ تغییر کند. کوتولهٔ سفید همان هستهای است که پس از از دست رفتن لایههای بیرونی یک غول سرخ باقی می…
- دوشنبه ۱۱ آبان ۱۴۰۵نامی که از ظاهر آسمان آمد«سحابی سیارهنما» اسم یک سیاره یا خانوادهای از سیارهها نیست. این نام از منظرهای آمده که اخترشناسان با تلسکوپهای نخستین میدیدند: بعضی از این اجرام شبیه سیاره به نظر میرسیدند و حتی با رنگ سبز روشن میدرخشیدند.
- دوشنبه ۴ آبان ۱۴۰۵تولد ستارهوار، بدون همجوشی پایداریک ابر گاز و غبار زیر اثر گرانش فرو میریزد، اما حاصل آن الزاماً ستارهای معمولی نیست. کوتولهٔ قهوهای میتواند با همین فرایند شکل بگیرد و در عین حال جرم کافی برای ادامه دادن همجوشی هیدروژن در هستهاش نداشته باشد.
- دوشنبه ۲۷ مهر ۱۴۰۵چراغی که به سوی ما میچرخدتپاختر از زمین به صورت تپهای تابش دیده میشود. این جرم، ستارهای نوترونی است: بازماندهای بسیار چگال از یک ستارهٔ مرده که میدان مغناطیسی نیرومندی دارد و با سرعت میچرخد. پرتوهای تابش معمولاً از نزدیکی قطبهای مغناطیسی…
- دوشنبه ۲۰ مهر ۱۴۰۵فاصلهای که در یک مدار عوض میشوددو ستاره را در میانهٔ گردششان تصور کنید: به هم نزدیک میشوند و بعد دوباره از هم دور میافتند. در اتا شاهتخته، فاصلهٔ میان آنها در طول مدار از حدود ۱٫۶ واحد نجومی، شبیه فاصلهٔ مریخ تا خورشید، تا حدود ۳۰ واحد نجومی، شبی…
- دوشنبه ۱۳ مهر ۱۴۰۵تاریخ یک انفجار بیگزارشتاریخ انفجار ابرنواختر ذاتالکرسی آ را از پژواک نورش تعیین کردند. از دیدهشدن این انفجار هیچ گزارش مکتوبی در دست نیست، اما بخشی از نور آن پس از بازتاب از سحابیها به ما رسیده است. اخترشناسان با بررسی همین پژواکها توانس…
- دوشنبه ۶ مهر ۱۴۰۵مگنتار و انرژی در چند ثانیهمگنتارها ستارههای نوترونی با میدان مغناطیسی بسیار قویاند. در شرارهای غولآسا در دسامبر ۲۰۰۴ از مگنتار SGR 1806-20، در یکدهم ثانیه انرژیای آزاد شد که خورشید در حدود ۱۵۰ هزار سال میتابد.
- یکشنبه ۵ مهر ۱۴۰۵ابرنواختر و کهکشاندر انفجار ستارهای پرجرم، یعنی ابرنواختر، چنان انرژی آزاد میشود که اوج درخشش آن میتواند با یک کهکشان کامل برابری کند و بعد طی چند هفته یا چند ماه کمنور شود. ابرنواخترها در کهکشان ما بهطور میانگین هر ۶۱ سال یک بار رخ…
- شنبه ۴ مهر ۱۴۰۵نامزدهای سیاره از تستلسکوپ فضایی تس (TESS) تا ۳ مه ۲۰۲۶ هزاران نامزد سیارهٔ فراخورشیدی، دقیقاً ۷٬۹۳۱ مورد، شناسایی کرده بود. از اینها ۸۸۵ مورد تأیید شدهاند و بقیه هنوز به بررسی بیشتر نیاز دارند.
- یکشنبه ۲۹ شهریور ۱۴۰۵میدان مغناطیسی مگنتارهامگنتار نوعی ستارهٔ نوترونی با میدان مغناطیسی بسیار نیرومند است، از حدود یک میلیارد تا صد میلیارد تسلا. فروکاهی این میدان، تابش پرانرژی پرتو ایکس و پرتو گاما را تأمین میکند.
- پنجشنبه ۲۶ شهریور ۱۴۰۵ابرنواختر و درخششاوج درخشش یک ابرنواختر میتواند با درخشش یک کهکشان کامل برابری کند و بعد طی چند هفته یا چند ماه کمنور شود. ابرنواختر انفجاری نیرومند در واپسین مرحلهٔ زندگی یک ستارهٔ پرجرم است.
- سهشنبه ۱۲ خرداد ۱۴۰۵ستارههای تی ثوری؛ نوزادان ستارهایستارههای تی ثوری ردهای از ستارههای متغیرند که کمتر از حدود ده میلیون سال عمر دارند. آنها ستارههای پیشدنبالهاصلیاند که هنوز در حال انقباضاند و نزدیک ابرهای مولکولی دیده میشوند.
- پنجشنبه ۱۷ اردیبهشت ۱۴۰۵سحابی شکارچی؛ کارخانهٔ ستارهسحابی شکارچی نزدیکترین ناحیهٔ ستارهزایی پرجرم به زمین است و حدود ۱۲۶۷ سال نوری فاصله دارد. با چشم غیرمسلح هم دیده میشود و اخترشناسان در آن قرصهای پیشسیارهای و کوتولههای قهوهای دیدهاند.
- جمعه ۲۸ فروردین ۱۴۰۵ستارههای دوتاییستارهٔ دوتایی سامانهای از دو ستاره است که با گرانش به هم بستهاند و به دور هم میچرخند. این ستارهها برای اخترفیزیک مهماند، چون جرم ستارهها را مستقیم اندازهگیری میکنند.
- چهارشنبه ۱۲ فروردین ۱۴۰۵ما از غبار ستارهها ساخته شدهایمبیشتر عناصر سنگینتر که بدن ما را میسازند، مانند کربن، اکسیژن و آهن، در واکنشهای هستهای درون ستارهها و در انفجار آنها ساخته شدهاند. (هیدروژن، هلیوم و کمی لیتیم از مهبانگ آمدهاند.)
- چهارشنبه ۶ اسفند ۱۴۰۴تس؛ شکارچی سیارههای فراخورشیدیتلسکوپ فضایی تس (TESS) ناسا در ۱۸ آوریل ۲۰۱۸ پرتاب شد تا با روش گذر سیارههای فراخورشیدی را بیابد. تا مه ۲۰۲۶ حدود ۷٫۹ هزار سیارهٔ احتمالی شناسایی کرده که ۸۸۵ مورد تأیید شدهاند.
- چهارشنبه ۲۴ دی ۱۴۰۴فاصلههای ستارهای با مقیاس توپ فوتبالاگر خورشید را به اندازهٔ یک توپ فوتبال کوچک کنیم، پروکسیما قنطورس، نزدیکترین ستاره، در این مقیاس حدود ۶ تا ۷ هزار کیلومتر دورتر خواهد بود.
- سهشنبه ۲۵ آذر ۱۴۰۴ستونهای آفرینش در سحابی عقابسحابی عقاب منطقهای است که ستارگان در آن شکل میگیرند. «ستونهای آفرینش» ستونهایی از گاز و غبار در این سحابیاند که ستارگان تازهای در آنها یا در لبهشان متولد میشوند.
- پنجشنبه ۲۳ مرداد ۱۴۰۴میدان مغناطیسی بینهایت قوی مگنتارهامگنتار نوعی ستارهٔ نوترونی است با میدان مغناطیسی فوقالعاده قوی، در حدود یک میلیارد تا صد میلیارد تسلا. فروپاشی همین میدان پرتوهای پرانرژی ایکس و گاما تولید میکند.
هر روز در تلگرام
این را هر روز در تلگرام بگیرید
فکت علمی روز @astrofact_arefi_bot: هر روز یک واقعیت علمی کوتاه و جذاب دربارهٔ نجوم و فضا، نوشتهٔ هوش مصنوعی؛ هر روز هفته یک ستون، سالگردها و بارشهای شهابی در روز خودشان، و هیچ موضوعی زودتر از دو ماه تکرا… رایگان، برای خودتان، گروه یا کانالتان.
دانش
امروز در بخش دانش
اگر چنین میشد…چرا با ضربه به یک دیاپازون، دیاپازون همفرکانس کنارش هم به صدا درمیآید؟چیزی که لمسش نکردهایم هم میتواند از ما انرژی بگیرد؛ کافی است راه انتقال و فرکانسها مناسب باشند. گاهی «سکوت» یک ساز فقط یعنی هنو…
دانشمندان ایرانی · مهندسی شیمی و سطح مواد در مقیاس نانودرسا پرویزدر سپتامبر ۲۰۲۶، دانشگاه از دریافت حمایت پژوهشی CAREER بنیاد ملی علوم آمریکا برای پروژهٔ او خبر داد: بررسی اینکه چرا الکترونها در…
زیر میکروسکوپچسب پارچهای (چسب نر و ماده)این نمای نزدیکِ بخش زبرِ چسب پارچهای، یا همان چسب نر و ماده، است. قلابهای کوچک و خمیدهٔ تصویر سرنخ اصلیاند. چیزی که از دور فقط…
رؤیای علمی · داستان و تصویر خیالیکداممان برگشته بود؟از سفر برگشت. خودش در را باز کرد. دستگاه انتقال، مسافر را آنطرف ساخته بود؛ اما اینبار نسخهٔ مبدأ پاک نشده بود. هر دو رمز خانه را…
فلکبین
در گوشههای دیگر فلکبین
زمینزمین هماکنونگوی کامل زمین از اسکن ماهوارهای؛ حوالی ۱۱:۳۰ تهران. نمای ایران و دادههای روز در صفحهٔ گزارش.
آسمانماه امشب
تصویر روز ناسا · سیارهگردابهها و رنگهای مشتری از نگاه جونو (Juno)
جاندار شگفتکوزهٔ شیطاناین قارچ به شکل جامی تیره روی چوب مرده پدیدار میشود. اما در مرحلهٔ دیگری از زندگیاش میتواند بلوط و چند درخت پهنبرگ دیگر را بیم…