فکت علمی روز
☀️ منظومهٔ شمسی
۸ موضوع از ۵۱ موضوع این ستون تا امروز گفته شده است.
- شنبه ۳۰ آبان ۱۴۰۵آیا سمت پنهان ماه همیشه تاریک است؟سمت پنهان ماه همیشه تاریک نیست. وقتی ماه نو است و نیمکرهٔ رو به زمین شب را میگذراند، سمت دیگر زیر نور خورشید قرار دارد. در ماه کامل، برعکس، نیمکرهای که از زمین میبینیم روشن است؛ جای روشنایی در طول گردش ماه عوض میشود.
- شنبه ۲۳ آبان ۱۴۰۵حلقهها یک صفحهٔ یکپارچه نیستندحلقههای زحل از دور پیوسته به نظر میرسند، اما از میلیاردها تکهٔ یخ و سنگ ساخته شدهاند. این قطعات میتوانند پوششی از غبار و مواد دیگر داشته باشند. بیشترشان از دانههای ریز یخی تا تکههایی هماندازهٔ خانهاند؛ بعضی حتی …
- شنبه ۱۶ آبان ۱۴۰۵آبی با کمشدن نور سرخرنگ آبیسبز اورانوس با متان موجود در جو آن ارتباط دارد. این گاز بخش سرخ نور را جذب میکند؛ بنابراین رنگی که از سیاره میبینیم، به این هم بستگی دارد که جو کدام بخش نور خورشید را جذب کرده است.
- شنبه ۹ آبان ۱۴۰۵پشت تیرگی لکههای خورشیدیلکههای خورشیدی از بخشهای اطرافشان سردترند و به همین دلیل تیرهتر دیده میشوند. این تیرگی، تفاوت آنها با سطح درخشان اطراف را نشان میدهد. عامل مهم پیدایششان نیز میدان مغناطیسی خورشید است که رسیدن گرما به سطح را محدود …
- شنبه ۲ آبان ۱۴۰۵صبحی با طلوع دوبارهدر بعضی نقاط عطارد، خورشید صبح کمی بالا میآید، دوباره غروب میکند و سپس بار دیگر طلوع میکند. این توالی عجیب به محل ناظر روی سطح سیاره بستگی دارد؛ همهٔ نقاط عطارد چنین صبحی ندارند.
- شنبه ۲۵ مهر ۱۴۰۵گرمترین سیاره، نزدیکترین نیستزهره از عطارد گرمتر است، با اینکه عطارد در نزدیکترین مدار به خورشید میگردد. پس برای پیدا کردن گرمترین سیاره، فاصله از خورشید بهتنهایی پاسخ را مشخص نمیکند؛ جو سیاره هم در این مقایسه نقش تعیینکنندهای دارد.
- شنبه ۱۸ مهر ۱۴۰۵منظرهای میان دو افقچطور ممکن است خورشید و ماهِ گرفته را همزمان ببینی؟ هنگام ماهگرفتگی افقی، درست پیش از غروب یا پس از طلوع خورشید، هر دو اندکی بالای افق پدیدار میشوند؛ خورشید در یک سوی آسمان و ماه در سوی تقریباً مقابل آن.
- شنبه ۱۱ مهر ۱۴۰۵نامی از دل داستانهای فضایی۱۹۵۲؛ نام «غول گازی» را نخستین بار جیمز بلیش، نویسندهٔ داستانهای علمیتخیلی، ساخت. او در آغاز این نام را برای همهٔ سیارههای غولپیکر به کار میبرد. نامی که امروز آشناست، از همان ابتدا معنای گستردهتری داشت.
- دوشنبه ۱۶ شهریور ۱۴۰۵مدار تقریباً دایرهای زمینزمین حدود ۳۶۵٫۲۵ روز طول میکشد تا یک بار دور خورشید بچرخد. مدارش بیضی است، اما خروج از مرکز آن فقط ۰٫۰۱۶۷ است و به دایره بسیار نزدیک است. زمین حدود ۱۳ دی به خورشید نزدیکترین و حدود ۱۳ تیر دورترین فاصله را دارد.
- دوشنبه ۹ شهریور ۱۴۰۵کجی اورانوساورانوس تقریباً به پهلو دور خورشید میچرخد، چون محور آن حدود ۹۸ درجه کج است. دلیل این کجی قطعی نیست، اما گمان رایج این است که در زمان شکلگیری منظومهٔ شمسی پیشسیارهای هماندازهٔ زمین با اورانوس برخورد کرده است.
- چهارشنبه ۴ شهریور ۱۴۰۵غبار ماهرگولیت ماه لایهٔ سست و خرد روی سطح ماه است و ریزترین بخش آن، غبار ماه، دانههایی کوچکتر از یک میلیمتر دارد. این مواد در میلیاردها سال بر اثر برخورد پیاپی شهابسنگها و ذرههای باردار ساییده شدهاند و خاک ماه با خاک زم…
- یکشنبه ۱۸ مرداد ۱۴۰۵طوفانهای خورشیدی و شفقطوفان ژئومغناطیسی، آشفتگی موقتی مغناطیسکرهٔ زمین است که پدیدههای خورشیدی مثل پرتاب جرم تاج خورشیدی آن را برمیانگیزند. در طوفان مارس ۱۹۸۹ شفق قطبی تا تگزاس و فلوریدا دیده شد و شبکهٔ برق هیدرو-کبک از کار افتاد.
- جمعه ۱۶ مرداد ۱۴۰۵آب روی مریخروی سطح مریخ تنها مقدارهای بسیار اندکی آب مایع، آن هم گذرا، پیدا میشود. بخش بزرگ آب مریخ یخ است و روی سطح و زیر آن قرار دارد.
- پنجشنبه ۱۵ مرداد ۱۴۰۵زهره، داغترین سیارهدمای سطح زهره حدود ۴۶۴ درجهٔ سانتیگراد است و آن را داغترین سیارهٔ منظومهٔ شمسی کرده است. جو آن بسیار غلیظتر از جو هر جرم سنگی دیگر منظومه است و فشارش ۹۲ برابر فشار سطح دریا در زمین است.
- پنجشنبه ۲۵ تیر ۱۴۰۵سال و روز در عطاردعطارد نزدیکترین سیاره به خورشید است و سال آن ۸۸ روز زمینی طول میکشد. چون چرخش آن هم کند است و با مدارش در تشدید ۳ به ۲ است، یک روز خورشیدی در عطارد، از طلوع تا طلوع، حدود ۱۷۶ روز زمینی است.
- چهارشنبه ۲۴ تیر ۱۴۰۵نقاط لاگرانژنقاط لاگرانژ جاهاییاند که گرانش دو جرم بزرگ، مثل خورشید و زمین، و نیروی گریز از مرکز یکدیگر را خنثی میکنند و جسم کوچکی میتواند در آنها به تعادل برسد. برای همین این نقطهها جای مناسبی برای ماهوارهاند، چون سوخت کمی ب…
- پنجشنبه ۴ تیر ۱۴۰۵مشتری، غول منظومهجرم مشتری تقریباً دو و نیم برابر جرم همهٔ سیارههای دیگر منظومهٔ شمسی روی هم است و کمی کمتر از یکهزارم جرم خورشید.
- یکشنبه ۳۱ خرداد ۱۴۰۵اورانوس به پهلو خوابیدهمحور چرخش اورانوس حدود ۹۸ درجه کج است، پس این سیاره تقریباً به پهلو دور خورشید میچرخد. گمان میرود در شکلگیری منظومهٔ شمسی پیشسیارهٔ هماندازهٔ زمین با آن برخورد کرده باشد. در نتیجه قطبهای اورانوس هر کدام حدود ۴۲ سا…
- یکشنبه ۳ خرداد ۱۴۰۵طولانیترین روزهای سالدر جاهایی که نه خیلی به استوا نزدیکاند و نه به قطب، روزهای انقلاب تابستانی (حدود ۲۰ تا ۲۲ ژوئن در نیمکرهٔ شمالی) بلندترین روشنایی روز را دارند و انقلاب زمستانی کوتاهترین را.
- شنبه ۲ خرداد ۱۴۰۵جو اسیدی زهرهجو زهره حدود ۹۶٫۵ درصد دیاکسید کربن است و ابرهایی از اسید سولفوریک سراسر سیاره را پوشاندهاند. این جو بسیار چگال و داغتر از جو زمین است و دمای سطح به حدود ۴۶۷ درجهٔ سانتیگراد میرسد.
هر روز در تلگرام
این را هر روز در تلگرام بگیرید
فکت علمی روز @astrofact_arefi_bot: هر روز یک واقعیت علمی کوتاه و جذاب دربارهٔ نجوم و فضا، نوشتهٔ هوش مصنوعی؛ هر روز هفته یک ستون، سالگردها و بارشهای شهابی در روز خودشان، و هیچ موضوعی زودتر از دو ماه تکرا… رایگان، برای خودتان، گروه یا کانالتان.
دانش
امروز در بخش دانش
اگر چنین میشد…چرا با ضربه به یک دیاپازون، دیاپازون همفرکانس کنارش هم به صدا درمیآید؟چیزی که لمسش نکردهایم هم میتواند از ما انرژی بگیرد؛ کافی است راه انتقال و فرکانسها مناسب باشند. گاهی «سکوت» یک ساز فقط یعنی هنو…
دانشمندان ایرانی · مهندسی شیمی و سطح مواد در مقیاس نانودرسا پرویزدر سپتامبر ۲۰۲۶، دانشگاه از دریافت حمایت پژوهشی CAREER بنیاد ملی علوم آمریکا برای پروژهٔ او خبر داد: بررسی اینکه چرا الکترونها در…
زیر میکروسکوپچسب پارچهای (چسب نر و ماده)این نمای نزدیکِ بخش زبرِ چسب پارچهای، یا همان چسب نر و ماده، است. قلابهای کوچک و خمیدهٔ تصویر سرنخ اصلیاند. چیزی که از دور فقط…
رؤیای علمی · داستان و تصویر خیالیکداممان برگشته بود؟از سفر برگشت. خودش در را باز کرد. دستگاه انتقال، مسافر را آنطرف ساخته بود؛ اما اینبار نسخهٔ مبدأ پاک نشده بود. هر دو رمز خانه را…
فلکبین
در گوشههای دیگر فلکبین
جاندار شگفتکوزهٔ شیطاناین قارچ به شکل جامی تیره روی چوب مرده پدیدار میشود. اما در مرحلهٔ دیگری از زندگیاش میتواند بلوط و چند درخت پهنبرگ دیگر را بیم…
تصویر روز ناسا · سیارهگردابهها و رنگهای مشتری از نگاه جونو (Juno)
زمینزمین هماکنونگوی کامل زمین از اسکن ماهوارهای؛ حوالی ۱۱:۳۰ تهران. نمای ایران و دادههای روز در صفحهٔ گزارش.
آسمانماه امشب