فکت علمی روز
🚀 فضاپیماها، تلسکوپها و سفر فضایی
۸ موضوع از ۶۵ موضوع این ستون تا امروز گفته شده است.
- چهارشنبه ۲۷ آبان ۱۴۰۵خواب طولانی برای ادامهٔ سفررزتا برای رسیدن به دنبالهدارش، بخشی از سفر را در خواب مصنوعی گذراند. این فضاپیما از پنلهای خورشیدی برق میگرفت و در بخش دوردست مسیر، نور کافی برای روشن نگه داشتن همهٔ سامانهها نداشت. راهحل مهندسان، خاموش کردن تقریبا…
- چهارشنبه ۲۰ آبان ۱۴۰۵برخوردی که زمان مدار را عوض کردفضاپیمای دارت عمداً به دیمورفوس برخورد کرد؛ سیارک کوچکی که دور سیارک بزرگترِ دیدیموس میگردد. پس از برخورد، اخترشناسان با تلسکوپهای زمینی مدت گردش دیمورفوس را اندازه گرفتند و دیدند یک دور مدار آن کمتر از قبل طول میکش…
- چهارشنبه ۱۳ آبان ۱۴۰۵فضاپیمایی که آرام وارد مدار میشدفضاپیمای داون برای رسیدن به مدار مقصدش، مسیر را با یک تغییر ناگهانی عوض نمیکرد. پیشران یونیِ کمزور اما پیوسته، مدار آن دور خورشید را آرامآرام شکل میداد تا هنگام نزدیکشدن، مدار فضاپیما به مدار مقصد شبیه شده باشد.
- چهارشنبه ۶ آبان ۱۴۰۵هابل با چرخهایش به آسمان میچرخدهابل برای روکردن به بخش دیگری از آسمان، سرعت چرخهایی را درون خودش تغییر میدهد. این «چرخهای واکنشی» با تغییر سرعتِ چرخش، گشتاور ایجاد میکنند و تلسکوپ را میگردانند؛ چرخ در یک جهت میچرخد و بدنه به آن واکنش نشان میده…
- چهارشنبه ۲۹ مهر ۱۴۰۵دیدار نزدیک، بدون ماندن در مدارویجر ۲ در ژانویهٔ ۱۹۸۶ از کنار اورانوس و در اوت ۱۹۸۹ از کنار نپتون گذشت. اینها دیدارهای گذری بودند؛ کاوشگر برای ماندن در مدار این سیارهها نرفته بود. در دیدار اورانوس، عکسهای دقیق و دادههایی دربارهٔ قمرها، میدان مغنا…
- چهارشنبه ۲۲ مهر ۱۴۰۵سپر وب چرا چند لایه است؟سپر خورشیدی جیمز وب یک صفحهٔ ضخیم نیست؛ از پنج لایهٔ جدا از هم ساخته شده است. گرما از فضای میان لایهها به بیرون تابیده میشود و خلأ میان آنها عایق خوبی است. هر لایه از لایهٔ زیرش سردتر میماند.
- چهارشنبه ۱۵ مهر ۱۴۰۵سالِ کوتاه یک سیارهشاید انتظار داشته باشی سیارهای کمی بزرگتر از زمین، برای یک دور چرخیدن به دور ستارهاش زمان زیادی بخواهد؛ اما LHS 3844 b هر ۱۱ ساعت یک بار به دور ستارهاش میگردد. خبر کشف این سیاره در ۲۰ سپتامبر ۲۰۱۸ اعلام شد.
- یکشنبه ۱۲ مهر ۱۴۰۵در آسمان، کدام را میدیدند؟امروز سالروز پرتاب اسپوتنیک ۱، نخستین ماهوارهٔ ساخت بشر، در ۴ اکتبر ۱۹۵۷ است. اما در آسمان شب، آنچه آسانتر دیده میشد خود ماهواره نبود: بخش مرکزی موشکش با قدرِ یکم پشت سر آن حرکت میکرد، در حالی که اسپوتنیک ۱ با قدرِ ش…
- جمعه ۳ مهر ۱۴۰۵سوخت موشک باید بسیار سرد بماندهیدروژن مایع سوخت رایج موشکهاست و در فشار هوا فقط وقتی کاملاً مایع میماند که تا حدود ۲۵۳- درجهٔ سانتیگراد سرد شود. برای همین آن را در مخزنهای عایقبندیشده نگه میدارند تا مدتی مایع بماند.
- جمعه ۲۰ شهریور ۱۴۰۵سپر حرارتی بازگشتجسمی که با سرعت زیاد وارد جو میشود، بیشتر بهخاطر فشردهشدن هوا در جلوی خود گرمای شدید میگیرد و درگیر کشش هوا هم میشود. سامانهٔ محافظت حرارتی فضاپیما را در این لحظه نگه میدارد و دو دستهٔ کلی دارد: ابلیتیو، که لایها…
- پنجشنبه ۵ شهریور ۱۴۰۵عیب آینهٔ هابلهابل در سال ۱۹۹۰ پرتاب شد، اما آینهٔ اصلیاش درست ساییده نشده بود و انحراف کروی باعث میشد عکسهایش تار باشد. در مأموریت تعمیر سال ۱۹۹۳ اپتیک آن به کیفیت مورد نظر اصلاح شد.
- سهشنبه ۳ شهریور ۱۴۰۵گرمای بازگشت شاتلهنگام بازگشت شاتل فضایی به جو، گرما تا حدود ۱۶۵۰ درجهٔ سانتیگراد میرسید. فضاپیماهای پیشین سپرهای ابلیتیو داشتند که هنگام بازگشت میسوخت و دوباره قابل استفاده نبود، اما شاتل چون قرار بود بارها پرواز کند، سامانهٔ حفاظتی…
- چهارشنبه ۲۸ مرداد ۱۴۰۵آب و هوا در ایستگاه فضاییسامانهٔ حیاتپشتیبان ایستگاه فضایی بینالمللی علاوه بر کنترل فشار، دما، رطوبت و دیاکسید کربن هوا، فاضلاب را تصفیه میکند و حتی در فضا آب آشامیدنی میسازد. آب برگرفته از مصارف دیگر ایستگاه هم برای تولید اکسیژن به کار می…
- پنجشنبه ۲۲ مرداد ۱۴۰۵جاذبهٔ کم مریخگرانش سطح مریخ تقریباً یکسوم گرانش زمین و دو برابر گرانش ماه است. پس اگر روی آن وزن شوید، حدود یکسوم وزن زمینیتان را نشان میدهد.
- چهارشنبه ۷ مرداد ۱۴۰۵آینهٔ طلایی جیمز وبآینهٔ اصلی تلسکوپ فضایی جیمز وب ۶٫۵ متر قطر دارد و از ۱۸ قطعهٔ ششضلعی ساخته شده که با لایهٔ نازکی از طلا پوشیدهاند. این طلا نور فروسرخ را خوب بازمیتاباند.
- یکشنبه ۴ مرداد ۱۴۰۵جونو در مدار مشتریفضاپیمای جونو از ۱۳۹۵ (۲۰۱۶) در مداری قطبی به دور مشتری میچرخد تا ترکیب، گرانش، میدان مغناطیسی و مغناطیسکرهٔ قطبی این سیاره را اندازه بگیرد. میدان مغناطیسی مشتری حدود ۱۸٬۰۰۰ برابر قویتر از زمین است و دور قطبهایش شفق…
- شنبه ۲۰ تیر ۱۴۰۵دوز پرتو در ایستگاه فضاییفضانوردان در یک مأموریت ششماهه در ایستگاه فضایی بینالمللی حدود ۷۲ میلیسیورت پرتو میگیرند. در سفری سهساله به مریخ این مقدار میتواند از ۱۰۰۰ میلیسیورت هم بیشتر شود.
- سهشنبه ۲ تیر ۱۴۰۵کیوبستها، ماهوارههای کوچککیوبستها ماهوارههایی کوچک از جنس مکعبهای ۱۰ سانتیمتریاند که جرم هر واحدشان بیش از ۲ کیلوگرم نیست. نخستین کیوبستها خرداد ۱۳۸۲ (ژوئن ۲۰۰۳) به مدار رفتند و امروز بیش از ۳٬۲۰۰ کیوبست پرتاب شده است.
- جمعه ۲۲ خرداد ۱۴۰۵هواپیمای بیوزنیهواپیماهای کاهش گرانش برای مدتی کوتاه محیطی نزدیک به بیوزنی میسازند و برای تمرین فضانوردان، پژوهش و حتی فیلمبرداری بیوزنی به کار میروند.
- پنجشنبه ۲۱ خرداد ۱۴۰۵موشک در خلأ هم کار میکندموشکها در خلأ هم کار میکنند، چون اکسیدکنندهٔ لازم برای سوختن را با خود حمل میکنند. رانش آنها از پرتاب گازهای داغ به سمت عقب ساخته میشود.
هر روز در تلگرام
این را هر روز در تلگرام بگیرید
فکت علمی روز @astrofact_arefi_bot: هر روز یک واقعیت علمی کوتاه و جذاب دربارهٔ نجوم و فضا، نوشتهٔ هوش مصنوعی؛ هر روز هفته یک ستون، سالگردها و بارشهای شهابی در روز خودشان، و هیچ موضوعی زودتر از دو ماه تکرا… رایگان، برای خودتان، گروه یا کانالتان.
دانش
امروز در بخش دانش
اگر چنین میشد…چرا با ضربه به یک دیاپازون، دیاپازون همفرکانس کنارش هم به صدا درمیآید؟چیزی که لمسش نکردهایم هم میتواند از ما انرژی بگیرد؛ کافی است راه انتقال و فرکانسها مناسب باشند. گاهی «سکوت» یک ساز فقط یعنی هنو…
دانشمندان ایرانی · مهندسی شیمی و سطح مواد در مقیاس نانودرسا پرویزدر سپتامبر ۲۰۲۶، دانشگاه از دریافت حمایت پژوهشی CAREER بنیاد ملی علوم آمریکا برای پروژهٔ او خبر داد: بررسی اینکه چرا الکترونها در…
زیر میکروسکوپچسب پارچهای (چسب نر و ماده)این نمای نزدیکِ بخش زبرِ چسب پارچهای، یا همان چسب نر و ماده، است. قلابهای کوچک و خمیدهٔ تصویر سرنخ اصلیاند. چیزی که از دور فقط…
رؤیای علمی · داستان و تصویر خیالیکداممان برگشته بود؟از سفر برگشت. خودش در را باز کرد. دستگاه انتقال، مسافر را آنطرف ساخته بود؛ اما اینبار نسخهٔ مبدأ پاک نشده بود. هر دو رمز خانه را…
فلکبین
در گوشههای دیگر فلکبین
آسمانماه امشب
جاندار شگفتکوزهٔ شیطاناین قارچ به شکل جامی تیره روی چوب مرده پدیدار میشود. اما در مرحلهٔ دیگری از زندگیاش میتواند بلوط و چند درخت پهنبرگ دیگر را بیم…
پیشبینی ترکیبی فلکبینبارش و هوای ایرانپربارشترین استان در سه روز آینده: اردبیل، ۵٫۵ میلیمتر در میانگین استان.
تصویر روز ناسا · سیارهگردابهها و رنگهای مشتری از نگاه جونو (Juno)