فکت علمی روز
☄️ قمرها و اجرام کوچک
۷ موضوع از ۵۸ موضوع این ستون تا امروز گفته شده است.
- یکشنبه ۱ آذر ۱۴۰۵در رودخانههای تیتان چه مایعی جریان دارد؟روی تیتان، قمر زحل، ابر و باران و رودخانه وجود دارد، اما مایع جاری در این چرخه متان است. متان به ابر تبدیل میشود، میبارد، روی سطح جریان پیدا میکند و دوباره تبخیر میشود؛ چرخهای شبیه گردش آب روی زمین، با مادهای متفا…
- یکشنبه ۲۴ آبان ۱۴۰۵رد آب شور در لکههای روشنلکههای روشن در دهانهٔ اُکاتورِ سرس عمدتاً رسوب کربنات سدیماند؛ ترکیبی از سدیم، کربن و اکسیژن. فضاپیمای داون از نزدیک این نواحی بازتابنده را بررسی کرد و دادههایش به دانشمندان کمک کرد منشأ روشنایی را در رسوبات نمکی پید…
- یکشنبه ۱۷ آبان ۱۴۰۵دنبالهدار با دو دنبالهدنبالهٔ یک دنبالهدار میتواند از دو بخش متفاوت تشکیل شود: دنبالهٔ غباری و دنبالهٔ یونی، یعنی گاز باردار. مواد این دنبالهها از هستهٔ یخی و غبارآلود جرم میآیند؛ هستهای که با نزدیک شدن به خورشید گرم میشود.
- یکشنبه ۱۰ آبان ۱۴۰۵بارشی از فورانهای خود قمرانسلادوس، قمر یخی زحل، با فورانهایش بخار آب و ذرات یخ را به فضا میفرستد. اما بیشتر ذرات یخی از قمر دور نمیمانند: دوباره مثل برف روی سطحش میریزند و به حفظ سفیدی درخشان آن کمک میکنند.
- یکشنبه ۳ آبان ۱۴۰۵یک قمر با شفق قطبیگانیمد، قمر مشتری، میدان مغناطیسی خودش را دارد؛ ویژگیای که در سیارههایی مثل زمین هم دیده میشود. این میدان در پیرامون قطبهای قمر شفق ایجاد میکند: نوارهایی از گاز درخشان که دور نواحی قطبی قرار میگیرند.
- یکشنبه ۲۶ مهر ۱۴۰۵قمری که سطحش را تازه میکندآیو، قمر مشتری، سطحش را با مواد تازهٔ آتشفشانی میپوشاند؛ آنقدر سریع که دنبالهدارها و سیارکها فرصت ندارند با دهانههای بزرگ، همانقدر سریع روی آن اثر بگذارند. روی این قمر، فعالیت آتشفشانی در شکل دادن به چهرهٔ سطح بسی…
- یکشنبه ۱۹ مهر ۱۴۰۵شمارهای که از قمر جا مانداروپا هنوز «مشتری II» خوانده میشود، اما حالا ششمین قمر مشتری به شمار میآید. در سال ۱۸۹۲، کشف آمالتئا، با مداری نزدیکتر به مشتری، اروپا را از جایگاه دوم به سوم برد. کاوشگرهای ویجر هم در سال ۱۹۷۹ سه قمر داخلی دیگر پیدا…
- سهشنبه ۲۴ شهریور ۱۴۰۵هیل-باپ، دنبالهدار بزرگ ۱۹۹۷هستهٔ بسیار بزرگ دنبالهدار هیل-باپ باعث شد حدود ۱۸ ماه با چشم غیرمسلح دیده شود، که رکورد بود و حدود دو برابر رکورد پیشین، یعنی دنبالهدار بزرگ ۱۸۱۱ است. در فروردین ۱۳۷۶ (آوریل ۱۹۹۷) از هر ستارهای جز شباهنگ درخشانتر ب…
- شنبه ۲۱ شهریور ۱۴۰۵چرخش وارونهٔ تریتونتریتون، بزرگترین قمر نپتون، خلاف جهت چرخش نپتون دور آن میگردد و تنها قمر بزرگ منظومهٔ شمسی با این ویژگی است. به همین دلیل گمان میرود زمانی کوتولهسیارهای در کمربند کایپر بوده که گرانش نپتون آن را به دام انداخته است.
- پنجشنبه ۱۲ شهریور ۱۴۰۵آپوفیس در ۲۰۲۹سیارک آپوفیس در ۱۳ آوریل ۲۰۲۹ از فاصلهٔ حدود ۳۱٬۶۰۰ کیلومتری بالای سطح زمین میگذرد. آزمایشگاه پیشرانش جت ناسا در مارس ۲۰۲۱ اعلام کرد آپوفیس در ۱۰۰ سال آینده با زمین برخورد نخواهد کرد.
- سهشنبه ۱۰ شهریور ۱۴۰۵بنو، سیارکی پرحفرهچگالی بنو فقط کمی بیشتر از آب است و برآورد میشود حدود ۴۰ درصد حجمش فضای خالی باشد، پس درونش احتمالاً تودهای از قلوهسنگ یا دارای حفره است. فضاپیمای اسیریس-رکس از آن نمونه برداشت و در سپتامبر ۲۰۲۳ به زمین رساند.
- شنبه ۷ شهریور ۱۴۰۵فلزهای سیارکهافلزهایی مثل پلاتین و پالادیوم که روی زمین کمیاباند، در بعضی سیارکها فراوانترند و هدف اصلی مأموریتهای آیندهٔ بازگرداندن منابع به شمار میروند. استخراج از سیارکها هنوز فرضی است؛ از نظر فنی ممکن است، ولی امروز فقط نمو…
- جمعه ۶ شهریور ۱۴۰۵پلوتون و شارونپلوتون پنج قمر شناختهشده دارد. بزرگترینشان شارون است که قطرش نصف قطر پلوتون است، بهطوری که مرکز جرم این دو بیرون از پلوتون قرار میگیرد و مانند یک جفت دور هم میچرخند.
- جمعه ۳۰ مرداد ۱۴۰۵هیجیا، سیارکی تقریباً گردهیجیا چهارمین سیارک بزرگ کمربند اصلی است و شکلی تقریباً کروی دارد؛ برای همین برخی پژوهشگران آن را سیارهٔ کوتولهٔ احتمالی میدانند. نامش از هیجیا، الههٔ سلامت یونانی، آمده است.
- سهشنبه ۲۷ مرداد ۱۴۰۵بازگشت هالیدنبالهدار هالی تقریباً هر ۷۴ تا ۷۹ سال یک بار دیده میشود. آخرین بار در ۱۹۸۶ به بخش درونی منظومهٔ شمسی آمد و بازگشت بعدیاش اواسط ۲۰۶۱ است؛ حضیض آن برای ۲۸ ژوئیهٔ ۲۰۶۱ پیشبینی شده است.
- دوشنبه ۲۹ تیر ۱۴۰۵دیموس، قمر کوچک مریخدیموس کوچکتر و دورتر از دو قمر مریخ است. شعاع متوسطش فقط حدود ۶٫۲ کیلومتر است و ۳۰٫۳ ساعت طول میکشد تا یک بار به دور مریخ بچرخد.
- پنجشنبه ۱۸ تیر ۱۴۰۵سیارکهای تودهایچگالی اندازهگیریشدهٔ سیارکهای بنو و ریوگو نشان میدهد درونشان تودهای از قلوهسنگ است که زیر اثر گرانش به هم پیوسته. گمان میرود بیشتر سیارکهای کوچکتر از ده کیلومتر هم همینطور باشند.
- دوشنبه ۱۵ تیر ۱۴۰۵مایع روی سطح تیتانتیتان، بزرگترین قمر زحل، جز زمین تنها جرم شناختهشده در منظومهٔ شمسی است که شواهد روشنی از پیکرههای پایدار مایع روی سطحش دارد. این قمر جوّی غلیظتر از جوّ زمین هم دارد.
- چهارشنبه ۱۰ تیر ۱۴۰۵میراندا، قمر وصلهوصلهسطح میراندا، قمر اورانوس، چنان درهمریخته است که شاید فقط با همآهنگی مداری قابل توضیح نباشد. تاجهایی مانند السینور و آردن و صخرهٔ بلند ورونا از نشانههای گذشتهٔ پرتلاطم آناند.
- پنجشنبه ۲۸ خرداد ۱۴۰۵اقیانوس پنهان اروپازیر سطح اروپا، یکی از قمرهای مشتری، اقیانوسی از آب پنهان است که شاید میزبان حیات فرازمینی باشد. طبق مدل رایج، گرمای ناشی از خمشدن پوسته زیر نیروی جزر و مدی آن را مایع نگه میدارد.
هر روز در تلگرام
این را هر روز در تلگرام بگیرید
فکت علمی روز @astrofact_arefi_bot: هر روز یک واقعیت علمی کوتاه و جذاب دربارهٔ نجوم و فضا، نوشتهٔ هوش مصنوعی؛ هر روز هفته یک ستون، سالگردها و بارشهای شهابی در روز خودشان، و هیچ موضوعی زودتر از دو ماه تکرا… رایگان، برای خودتان، گروه یا کانالتان.
دانش
امروز در بخش دانش
اگر چنین میشد…چرا با ضربه به یک دیاپازون، دیاپازون همفرکانس کنارش هم به صدا درمیآید؟چیزی که لمسش نکردهایم هم میتواند از ما انرژی بگیرد؛ کافی است راه انتقال و فرکانسها مناسب باشند. گاهی «سکوت» یک ساز فقط یعنی هنو…
دانشمندان ایرانی · مهندسی شیمی و سطح مواد در مقیاس نانودرسا پرویزدر سپتامبر ۲۰۲۶، دانشگاه از دریافت حمایت پژوهشی CAREER بنیاد ملی علوم آمریکا برای پروژهٔ او خبر داد: بررسی اینکه چرا الکترونها در…
زیر میکروسکوپچسب پارچهای (چسب نر و ماده)این نمای نزدیکِ بخش زبرِ چسب پارچهای، یا همان چسب نر و ماده، است. قلابهای کوچک و خمیدهٔ تصویر سرنخ اصلیاند. چیزی که از دور فقط…
رؤیای علمی · داستان و تصویر خیالیکداممان برگشته بود؟از سفر برگشت. خودش در را باز کرد. دستگاه انتقال، مسافر را آنطرف ساخته بود؛ اما اینبار نسخهٔ مبدأ پاک نشده بود. هر دو رمز خانه را…
فلکبین
در گوشههای دیگر فلکبین
آسمانماه امشب
زمینزمین هماکنونگوی کامل زمین از اسکن ماهوارهای؛ حوالی ۱۱:۳۰ تهران. نمای ایران و دادههای روز در صفحهٔ گزارش.
جاندار شگفتکوزهٔ شیطاناین قارچ به شکل جامی تیره روی چوب مرده پدیدار میشود. اما در مرحلهٔ دیگری از زندگیاش میتواند بلوط و چند درخت پهنبرگ دیگر را بیم…
تصویر روز ناسا · سیارهگردابهها و رنگهای مشتری از نگاه جونو (Juno)