فکت علمی روز
🔭 آسمان شب، رصد و تاریخ نجوم
۸ موضوع از ۷۵ موضوع این ستون تا امروز گفته شده است.
- جمعه ۲۹ آبان ۱۴۰۵افت نور یک ستاره چطور حلقههای کاریکلو را آشکار کرد؟وقتی جرم کوچکی به نام کاریکلو از جلوی یک ستاره گذشت، کاریکلو برای مدت کوتاهی جلوی نور ستاره را گرفت؛ رویدادی که «اختفا» نام دارد. اما رصدگران چیز اضافهای دیدند: کمی پیش از پوشیدهشدن اصلی و کمی پس از آن، افتهای کوتاه …
- جمعه ۲۲ آبان ۱۴۰۵ابرهایی که غروبشان دیرتر میرسدخورشید برای ما غروب کرده، اما ممکن است هنوز به ابرهای بسیار بلند بتابد. ابرهای «شبتاب» در ارتفاع زیادِ میانسپهر شکل میگیرند و میتوانند پس از تاریکشدن زمین، نور خورشید را بازتاب بدهند؛ برای همین روشنتر از آسمانِ گر…
- جمعه ۱۵ آبان ۱۴۰۵درخش سبز فقط برای خورشید نیستدرخش سبزِ کنار افق فقط یک جلوهٔ خورشیدی نیست؛ این پدیده برای ماه، زهره و عطارد هم ثبت شده است. علتش شکست نور در جو است، نه اینکه خود این اجرام ناگهان چراغ سبزی روشن کنند.
- جمعه ۸ آبان ۱۴۰۵یک گاز، دو رنگ در آسماناکسیژنِ جو میتواند هم شفق سبز بسازد و هم شفق سرخ. رنگ این نورها فقط از نام گاز معلوم نمیشود؛ انرژیای که ذرات به آن میدهند و ارتفاعی که این برخورد رخ میدهد هم در رنگِ نور نقش دارند.
- جمعه ۱ آبان ۱۴۰۵سپیدهای که کار خورشید و غبار استستونی کمرنگ و تقریباً هرمی از نور ممکن است پیش از سپیدهدم یا پس از غروب در آسمانی تاریک دیده شود. این «نور منطقهالبروجی» است که صبح کاذب هم نامیده میشود؛ روشناییاش از ذرات غبارِ میان سیارهها میآید که نور خورشید ر…
- جمعه ۲۴ مهر ۱۴۰۵وقتی زمین برای ماه چراغ میشودگاهی کنار هلال باریک ماه، باقی قرص آن هم کمرنگ پیداست؛ انگار ماه یک چراغ خواب دارد. روشناییِ آن بخش از «زمینتاب» میآید: نور خورشید نخست از زمین بازتاب میشود، به سطح ماه میرسد و از آنجا دوباره به چشم ما برمیگردد.
- جمعه ۱۷ مهر ۱۴۰۵رکوردی میان بدرهای ماه۱۴ نوامبر ۲۰۱۶، ابرماه رکوردی ثبت کرد: از ۲۶ ژانویهٔ ۱۹۴۸ تا آن روز، هیچ ماهِ بدری به آن نزدیکی رخ نداده بود. این رکورد هم قرار نیست تا ۲۵ نوامبر ۲۰۳۴ شکسته شود.
- جمعه ۱۰ مهر ۱۴۰۵ماه کنار افق چه میکند؟تصور کن ماه کامل از کنار ساختمانها سر برآورده و آنقدر بزرگ به نظر میرسد که نگاهت را نگه میدارد. وقتی بالاتر میرود، انگار کوچک میشود. اما در واقع، ماه نزدیک افق حدود ۱٫۵ درصد دورتر از زمانی است که بالاتر در آسمان ق…
- شنبه ۲۴ مرداد ۱۴۰۵کپلر و دادههای تیکو براههیوهانس کپلر قوانین حرکت سیارات را بین سالهای ۱۶۰۹ تا ۱۶۲۱ منتشر کرد و آنها را بر دادههای دقیق رصدی تیکو براهه بنا نهاد. این قوانین مدارهای دایرهای و فلک تدویر کپرنیک را با مدارهای بیضوی جایگزین کردند.
- پنجشنبه ۱ مرداد ۱۴۰۵جابهجایی قطبهای مغناطیسیمیدان مغناطیسی زمین با باد خورشیدی، جریانی از ذرههای باردار، برهمکنش دارد. این میدان پایدار نیست و گاهی قطبهای آن جابهجا میشوند؛ آخرین بار حدود ۷۸۰ هزار سال پیش بود و فاصلهٔ جابهجاییها تقریباً تصادفی است، از کمتر…
- جمعه ۳ بهمن ۱۴۰۴میدان مغناطیسی زمین و جابهجایی قطبهامیدان مغناطیسی زمین ما را در برابر ذرات خورشیدی محافظت میکند. این میدان گاهی قطبهایش را عوض میکند؛ زمانبندی منظمی ندارد و آخرین بار حدود ۷۸۰ هزار سال پیش بود.
- جمعه ۲۵ مهر ۱۴۰۴ماه قمری و ماههای میلادییک ماه قمری (میانگین ماه همایستا، از ماه نو تا ماه نوی بعد) حدود ۲۹٫۵ روز است، اما ماههای تقویم میلادی ۲۸ تا ۳۱ روزهاند. تقویمهای قمری مانند تقویم هجری قمری به فازهای ماه وابستهاند.
- دوشنبه ۲۴ شهریور ۱۴۰۴ستارهٔ قطبی و راهیابیستارهٔ قطبی تقریباً در جهت قطب شمال آسمان قرار دارد و تقریباً ثابت میماند، پس دریانوردان و مسافران پیش از پیدایش جیپیاس با آن شمال را پیدا میکردند.
- پنجشنبه ۳۰ مرداد ۱۴۰۴نجوم با طالعبینی فرق داردنجوم دانشی دانشگاهی است که پدیدههای قابل مشاهده فراتر از جو زمین را بررسی میکند، اما طالعبینی از جای ظاهری اجرام آسمانی برای فالگیری و پیشگویی استفاده میکند. این دو در گذشته با هم آمیخته بودند و کمکم از هم جدا شدن…
- شنبه ۱۸ مرداد ۱۴۰۴آسمان هرگز کاملاً سیاه نیستآسمان شب حتی دور از شهر کاملاً سیاه نیست؛ نور ضعیف جو (درخشش شبانه)، نور زودیاکی و نور ستارههای دور آن را کمی روشن میکند.
- جمعه ۳ مرداد ۱۴۰۴گالیله و تلسکوپگالیله در ۱۶۰۹ تلسکوپی با دو عدسی ساخت، یکی همگرا و یکی واگرا، و با آن دید سطح ماه صاف نیست و چهار قمر بزرگ مشتری را یافت؛ نخستین تلسکوپ را پیشتر هانس لیپرشی در هلند ثبت کرده بود.
- پنجشنبه ۲۹ خرداد ۱۴۰۴کپلر و مدار بیضییوهانس کپلر در قانونهایش، که میان ۱۶۰۹ تا ۱۶۲۱ منتشر شد، نشان داد مدار سیارهها دایره نیست و بیضی است و خورشید در یکی از دو کانون آن قرار دارد.
- جمعه ۱۶ خرداد ۱۴۰۴مدارهای بیضی کپلریوهانس کپلر نشان داد مدار هر سیاره دایره نیست، بیضی است و خورشید در یکی از دو کانون آن قرار دارد.
- دوشنبه ۱۲ خرداد ۱۴۰۴اخترشناسی و طالعبینیاخترشناسی رشتهای دانشگاهی است که پدیدههای دیدنی فراتر از جو زمین را میکاود، اما طالعبینی از جایگاه ظاهری اجرام آسمانی برای پیشگویی بهره میگیرد؛ این دو از سدهٔ هجدهم راههایی جدا شدند.
- یکشنبه ۱۴ اردیبهشت ۱۴۰۴آسمان بدون جوآبی بودن آسمان روز از پراکندگی ریلی نور خورشید در جو میآید: طولموجهای کوتاهتر، مثل آبی، بیشتر پراکنده میشوند.
هر روز در تلگرام
این را هر روز در تلگرام بگیرید
فکت علمی روز @astrofact_arefi_bot: هر روز یک واقعیت علمی کوتاه و جذاب دربارهٔ نجوم و فضا، نوشتهٔ هوش مصنوعی؛ هر روز هفته یک ستون، سالگردها و بارشهای شهابی در روز خودشان، و هیچ موضوعی زودتر از دو ماه تکرا… رایگان، برای خودتان، گروه یا کانالتان.
دانش
امروز در بخش دانش
اگر چنین میشد…چرا با ضربه به یک دیاپازون، دیاپازون همفرکانس کنارش هم به صدا درمیآید؟چیزی که لمسش نکردهایم هم میتواند از ما انرژی بگیرد؛ کافی است راه انتقال و فرکانسها مناسب باشند. گاهی «سکوت» یک ساز فقط یعنی هنو…
دانشمندان ایرانی · مهندسی شیمی و سطح مواد در مقیاس نانودرسا پرویزدر سپتامبر ۲۰۲۶، دانشگاه از دریافت حمایت پژوهشی CAREER بنیاد ملی علوم آمریکا برای پروژهٔ او خبر داد: بررسی اینکه چرا الکترونها در…
زیر میکروسکوپچسب پارچهای (چسب نر و ماده)این نمای نزدیکِ بخش زبرِ چسب پارچهای، یا همان چسب نر و ماده، است. قلابهای کوچک و خمیدهٔ تصویر سرنخ اصلیاند. چیزی که از دور فقط…
رؤیای علمی · داستان و تصویر خیالیکداممان برگشته بود؟از سفر برگشت. خودش در را باز کرد. دستگاه انتقال، مسافر را آنطرف ساخته بود؛ اما اینبار نسخهٔ مبدأ پاک نشده بود. هر دو رمز خانه را…
فلکبین



