واژه‌نامه · فضا و پرواز فضایی
سطحنشین lander
سطحنشین فضاپیمایی است که به‌آرامی روی سطح سیاره، قمر، دنبالهدار یا سیارکی فرود میآید و در همان نقطه می‌ماند تا خاک، جو، لرزه یا آب‌وهوای آنجا را بسنجد.
سخت‌ترین بخش کار یک سطحنشین چند دقیقهٔ فرود است. ماه هوایی ندارد که با چتر نجات سرعت را بگیرد، پس سطحنشین فقط با موشک ترمز میکند؛ جو مریخ آنقدر رقیق است که سپر حرارتی، چتر نجات و موشک ترمز هر سه لازم‌اند.
نخستین فرود نرم روی سیاره‌ای دیگر کار ونرا ۷ (Venera 7) شوروی روی زهره در ۱۹۷۰ بود. دمای حدود ۴۶۰ درجهٔ سلسیوس و فشار حدود ۹۰ برابر فشار هوای زمین هر سطح‌نشینی را در زهره پس از مدت کوتاهی از کار می‌اندازد. دورترین فرود تا امروز مال هویگنس (Huygens) است که در ۲۵ دی ۱۳۸۳ (۱۴ ژانویهٔ ۲۰۰۵) روی تیتان، قمر زحل، نشست.
با مریخ‌نورد اشتباه نگیرید: سطحنشین جابه‌جا نمی‌شود، هرچند بعضی سطح‌نشین‌ها یک مریخ‌نورد را با خود می‌برند و روی سطح رها میکنند.
پرسش‌های رایج
سطحنشین چطور روی مریخ فرود میآید؟
فرود سطحنشین روی مریخ چند گام دارد که همه خودکار انجام میشوند، چون پیام رادیویی چند دقیقه تا زمین در راه است. سپر حرارتی فضاپیما را از گرمای ورود به جو مریخ حفظ میکند، چتر نجات بزرگ سرعت را کم میکند، و در بخش پایانی موشکهای ترمز یا کیسههای هوا فرود را نرم میکنند. کل این مراحل حدود هفت دقیقه طول میکشد.
آیا روی دنبالهدار هم سطحنشین فرود آمده است؟
بله. سطحنشین فیله (Philae)، همراه فضاپیمای روزتا (Rosetta) اروپا، در ۲۱ آبان ۱۳۹۳ (۱۲ نوامبر ۲۰۱۴) روی دنبالهدار 67P/Churyumov–Gerasimenko نشست. گرانش دنبالهدار آنقدر کم بود که فیله پس از برخورد اول جهید و در جایی سایهگیر آرام گرفت؛ صفحههای خورشیدیاش نور کافی نگرفتند و باتریاش پس از حدود ۶۰ ساعت تمام شد. با این حال بخش بزرگی از اندازهگیریهای برنامهریزیشدهاش را انجام داد.
نام‌های دیگر و املا
شکل درست نوشتن در فلک‌بین: سطحنشین.
- فرودگر رایجرایج‌تر در خبر
- زمین‌نشین کهنفرهنگ ریشه‌شناختی
