واژه‌نامه · رصد و ابزار
روشنایی سطح آسمان sky surface brightness
روشنایی سطح آسمان میزان نور دریافتی از واحد مساحت زاویه‌ای آسمان در نوار طیفی مشخص است که معمولاً با قدر بر ثانیهٔ قوسی مربع بیان می‌شود.
روشنایی سطح آسمان به نور پس‌زمینه در یک مساحت زاویه‌ای معین مربوط است؛ بنابراین با قدر یک ستارهٔ منفرد تفاوت دارد. بیان رایج آن «قدر بر ثانیهٔ قوسی مربع» است. در این مقیاس لگاریتمی، عدد بزرگتر آسمان تاریکتر را نشان میدهد. مقایسه فقط وقتی معنا دارد که نوار طیفی و شیوهٔ اندازهگیری سازگار باشند.
برای نمونه‌ای فرضی، دو اندازهگیری در یک نوار طیفی را ۲۰ و ۲۱ قدر بر ثانیهٔ قوسی مربع بگیرید. پسزمینهٔ نخست تقریباً ۲٫۵۱ برابر روشن‌تر از دومی است؛ اختلاف پنج قدر نیز نسبت روشنایی ۱۰۰ برابر میدهد. این نسبت‌ها خطی با اختلاف عدد قدر تغییر نمی‌کنند.
نور ماه، تابش طبیعی جو، نور پراکندهٔ شهرها و بخش مشاهده‌شدهٔ کهکشان راه شیری می‌توانند عدد اندازهگیری را تغییر دهند. دستگاه سنجش کیفیت آسمان نیز نور را در میدان دید و با پاسخ طیفی مخصوص خود جمع میکند. ثبت زمان، راستای نگاه و شرایط آسمان کمک میکند دو اندازهگیری را درست مقایسه کنیم.
پرسش‌های رایج
آیا عدد بزرگتر دستگاه سنجش کیفیت آسمان بهتر است؟
عدد بزرگتر دستگاه سنجش کیفیت آسمان، در شرایط و سامانهٔ اندازهگیری یکسان، پسزمینهٔ تاریکتر را نشان میدهد. این نتیجه بهتنهایی دربارهٔ شفافیت جو یا دید نجومی داوری نمیکند. برای مثال، ابری که نور ستارهها را میپوشاند میتواند در مکانی دور از نورهای مصنوعی آسمان را تاریکتر نشان دهد، در حالی که رصد را دشوارتر کرده است.
آیا روشنایی سطح آسمان مستقیماً قدر حدی را تعیین میکند؟
روشنایی سطح آسمان بر دیدهشدن اجرام کمنور اثر دارد، اما برای تعیین قدر حدی کافی نیست. توانایی چشم، سازگاری با تاریکی، شفافیت جو و ابزار رصد نیز دخیلاند. دو رصدگر زیر پسزمینهای با روشنایی یکسان ممکن است ستارههای متفاوتی را ببینند؛ پس تبدیل یک عدد نورسنج به قدر حدی دقیق برای همهٔ افراد معتبر نیست.
