قدر حدی عددی در مقیاس قدر ظاهری است که می‌گوید در آن شرایط، کمنورترین ستارهای که میتوان دید چه درخشندگی‌ای دارد. هرچه عدد بزرگتر باشد، ستارههای کمنورتری دیده میشوند و آسمان یا ابزار بهتر است.
در مقیاس قدر، عددهای کوچک‌تر یعنی درخشان‌تر. ستارهٔ قدر ۶ تقریباً کمنورترین ستارهای است که یک چشم سالم در آسمان بسیار تاریک می‌بیند.
قدر حدی چشم چقدر است؟
در یک آسمان کاملاً تاریک و صاف، قدر حدی چشم غیرمسلح حدود ۶ تا ۶٫۵ است. در حومهٔ شهر ممکن است به ۴ تا ۵ برسد و در مرکز شهرهای بزرگ به ۳ یا کمتر، به این معنا که فقط ستارههای درخشان و چند سیاره دیده میشود. هر یک قدر اختلاف، حدود ۲٫۵ برابر اختلاف روشنایی است.
| محیط | قدر حدی تقریبی | تعداد ستارههای دیدنی |
|---|---|---|
| آسمان بسیار تاریک | ۶ تا ۶٫۵ | حدود ۲۵۰۰ یا بیشتر |
| حومهٔ شهر | ۴ تا ۵ | چند صد |
| مرکز شهر | ۳ یا کمتر | چند ده |
چه چیزهایی قدر حدی را تعیین می‌کنند؟
مهم‌ترین عامل آلودگی نوری است. غبار، رطوبت، نور ماه و ارتفاع از سطح دریا هم تأثیر دارند. بینایی فرد و مقدار سازگاری با تاریکی (سازگاری چشم با تاریکی) هم نقش دارند. برای سنجش تاریکی یک مکان، رصدگران از مقیاس بورتل هم استفاده می‌کنند.
تلسکوپ و دوربین قدر حدی را بالا می‌برند. تلسکوپ با دهانهٔ بزرگتر نور بیشتری جمع میکند و ستارههای کمنورتری را نشان می‌دهد؛ مثلاً یک تلسکوپ ۱۰ سانتی‌متری در آسمان خوب به قدر حدود ۱۲ می‌رسد. تلسکوپ فضایی هابل در عکس‌های طولانی به قدر حدود ۳۰ هم می‌رسد.
پرسش‌های رایج
### قدر حدی یعنی چه؟
قدر حدی کمنورترین ستارهای است که در شرایط مشخص با چشم یا ابزاری دیده میشود. عدد بزرگتر یعنی ستارههای کمنورتری قابل دیدناند.
### قدر حدی چشم انسان چقدر است؟
در آسمان تاریک و صاف حدود ۶ تا ۶٫۵ است. در شهر معمولاً بسیار کمتر است.
### چطور قدر حدی آسمان خودم را بسنجم؟
میتوان به ستارههای معلوم در یک صورت فلکی مثل دب اکبر یا نقشهٔ آسمان نگاه کرد و دید کمنورترین ستارهٔ قابل دیدن چند قدر دارد.
### چرا در شهر ستاره کم میبینیم؟
نور چراغها در جو پراکنده میشود و پسزمینهٔ آسمان را روشن میکند، پس ستارههای کمنور در آن محو میشوند.