واژه‌نامه · نجوم و اخترفیزیک
نرخ ساعتی سمتالرأسی zenithal hourly rate
نرخ ساعتی سمتالرأسی شمار ساعتی شهابهای یک بارش برای رصدگر معیار است که به کانون در سمت‌الرأس، قدر حدی ۶٫۵ و میدان دید بی‌مانع تصحیح میشود.
شمار شهابهایی که می‌بینیم فقط به فعالیت بارش وابسته نیست. پایین‌بودن کانون بارش شهابی، روشنایی آسمان، ابر و مانعهای میدان دید می‌توانند شمار ثبت‌شده را کاهش دهند. نرخ ساعتی سمتالرأسی این مشاهده‌ها را به شرایط مرجع تبدیل میکند: کانون در سمت‌الرأس، قدر حدی ۶٫۵، میدان دید بی‌مانع و رصدگر معیار. بنابراین ابزاری برای مقایسهٔ فعالیت بارش است.
در یک مثال فرضی، نرخ ساعتی سمتالرأسی بارشی را ۱۰۰ شهاب در ساعت فرض کنید. اگر کانون ۳۰ درجه بالای افق باشد و تمام شرایط دیگر با حالت مرجع برابر بمانند، تقریب سادهٔ وابسته به سینوس ارتفاع، حدود ۵۰ شهاب در ساعت می‌دهد. این برآورد میانگین است؛ تضمین مشاهدهٔ دقیقاً ۵۰ شهاب نیست و برای کانون بسیار نزدیک افق نباید بی‌احتیاط تعمیم یابد.
در تحلیل واقعی، زمان مؤثر رصد، قدر حدی، پوشیدگی آسمان و توزیع روشنایی شهابها نیز اهمیت دارند. شهابهای پراکنده را نباید به شمار اعضای بارش افزود. نرخ یک بارش می‌تواند طی شب تغییر کند و مقدار اعلام‌شده برای اوج، لزوماً نمایندهٔ تمام ساعت‌های رصد نیست.
پرسش‌های رایج
آیا نرخ ساعتی سمتالرأسی همان تعداد شهابهایی است که خواهم دید؟
نرخ ساعتی سمتالرأسی شمار تضمینشدهٔ شهابهای قابلمشاهده برای شما نیست؛ این نرخ به شرایط مرجع تصحیح شده است. ارتفاع کانون، قدر حدی محل، ابر و مانعهای دید بر شمار واقعی اثر دارند. حتی با شرایط ثابت نیز رسیدن شهابها یکنواخت نیست و ممکن است در دو بازهٔ زمانی هماندازه، شمار متفاوتی ثبت شود.
چرا نباید همهٔ شهابهای دیدهشده را در نرخ یک بارش شمرد؟
نرخ ساعتی سمتالرأسیِ یک بارش باید از شهابهای همان بارش به دست آید. شهابهای پراکنده و اعضای بارشهای دیگر ممکن است همزمان دیده شوند، اما فعالیت آن بارش را نشان نمیدهند. تشخیص عضویت با راستای مسیر نسبت به کانون و ویژگیهایی مانند سرعت ظاهری انجام میشود؛ جمعکردن همهٔ شهابها نرخ بارش را بیشبرآورد میکند.
نام‌های دیگر و املا
شکل درست نوشتن در فلک‌بین: نرخ ساعتی سمتالرأسی.
- آهنگ ساعتی سرسویی رایجعنوان فارسی هم‌مفهوم
- ZHR رایجکوته‌نوشت لاتین
