شب چهارشنبه ۲۶ شهریور ۱۴۰۴، ساعت ۲۰:۴۰ به وقت تهران، زمین‌لرزه‌ای به بزرگی ۳٫۵ در حوالی جم در استان بوشهر رخ داد. کانون آن در عمق ۸ کیلومتری زمین بود و ۹ کیلومتر با خود جم فاصله داشت.
این زمینلرزه چقدر قوی بود؟
زمین‌لرزه‌ای به بزرگی ۳٫۵ در ردهٔ لرزههای سبک است. این اندازه معمولاً در آبادی‌های نزدیک کانون احساس میشود؛ شاید ظرف‌ها و پنجره‌ها بلرزند، ولی آسیب در آن کم‌یاب است.
عمق ۸ کیلومتر کم‌ژرفاست. زمین‌لرزه‌های کمعمق نزدیک کانون شدیدتر حس میشوند، ولی لرزششان زودتر از آن‌هایی که ژرف‌ترند فروکش می‌کند. بیشتر زمین‌لرزه‌های ایران، به‌ویژه در زاگرس، در همین پوستهٔ بالایی رخ می‌دهند.
انرژی‌ای که این زمینلرزه آزاد کرد حدود ۲٫۷ تن TNT برآورد میشود. مقیاس بزرگی لگاریتمی است: هر یک واحد افزایش بزرگی یعنی حدود ۳۲ برابر انرژی بیشتر، پس لرزه‌ای به بزرگی ۴ حدود ۶ برابر این انرژی دارد.
این ناحیه پیش‌تر هم لرزیده است؟
احتمالاً پس‌لرزهٔ زمینلرزهٔ ۴٫۱، دیروز ساعت ۰۰:۳۳. از خرداد ۱۴۰۳ تا پیش از این زمینلرزه، ۱۹۵ زمینلرزهٔ دیگر در شعاع ۱۰۰ کیلومتری آن ثبت شده است. آخرین لرزهٔ هم‌اندازه یا قوی‌تر در این شعاع، زمین‌لرزه‌ای به بزرگی ۳٫۷ در ۲۵ شهریور ۱۴۰۴ بود.
در کاتالوگ جهانی زمین‌لرزه‌های سازمان زمین‌شناسی آمریکا (USGS)، از آغاز قرن بیستم تاکنون ۳۱۲ زمینلرزهٔ ۴٫۵ و بزرگتر در شعاع ۱۵۰ کیلومتری این نقطه ثبت شده است. قوی‌ترینِ آن‌ها به بزرگی ۶٫۶ در ۲۱ فروردین ۱۳۵۱، ۸۸ کیلومتر دورتر از کانون این زمینلرزه رخ داد. چهار زمینلرزهٔ ۶ و بزرگتر در همین فهرست است.
زلزله‌های تاریخی و نام‌دار این پهنه، در ۱۵۰ کیلومتری، زلزلهٔ قیر و کارزین ۱۳۵۱، زلزلهٔ کاکی (بوشهر) ۱۳۹۲ و زلزلهٔ ۱۹۶۸ فیروزآباد (فارس) (۲۳ شهریور ۱۳۴۷) هستند؛ جدول پایین صفحه سرگذشت هر کدام را در یک جمله می‌گوید.
آیا پسلرزه داشت؟
در ماهِ پس از آن یک زمینلرزهٔ دیگر در ۵۰ کیلومتریاش ثبت شد که قوی‌ترینشان به بزرگی ۳٫۷ در ۳ مهر، ساعت ۱۴:۰۷ بود. یعنی لرزهٔ بعدی از خود این زمینلرزه قوی‌تر بود؛ در چنین رشته‌هایی، لرزهٔ نخست را «پیش‌لرزه» می‌نامند.
