برنامهٔ رصد شب پنجشنبه ۱۴ آبان ۱۴۰۵

👁 با چشم

• ① ۲۱:۴۰ · کهکشان آندرومدا (M31) در زن به زنجیر بسته · شمال، نزدیک سرسو — از میرک (بتای زن به زنجیر بسته) به‌سوی ذات‌الکرسی دو ستاره را دنبال کنید: میو و نیو؛ کهکشان حدود ۱٫۳ درجه غرب نیو است. در آسمان تاریک بیضی کشیده و مه‌آلودی به درازای چند برابر قطر ماه کامل. عبدالرحمن صوفی رازی در ۹۶۴ میلادی آن را «لکه‌ای ابرگونه» نامید؛ تلسکوپی در کار نبود.
• ② ۰۲:۳۰ · سحابی شکارچی (M42) در شکارچی · جنوب، میانهٔ آسمان — زیر کمربند شکارچی، در شمشیر آویخته؛ ستارهٔ میانیِ شمشیر همان سحابی است. ستارهٔ میانی شمشیر مه‌آلود است؛ ابر روشن اطرافش را در آسمان تاریک می‌بینید. نزدیک‌ترین ناحیهٔ بزرگ ستاره‌زایی به ماست، حدود ۱۳۰۰ سال نوری.

🔭 با دوربین دوچشمی

• ③ ۲۰:۲۰ · خوشهٔ باز (M52) در ذات‌الکرسی · شمال، بالای آسمان — روی خط شدار (آلفای ذات‌الکرسی) تا کف‌الخضیب (بتا)، حدود ۶ درجه آن‌سوی کف‌الخضیب. لکه‌ای مه‌آلود و کوچک؛ در آسمان تاریک با دقت. سحابی حباب (NGC 7635) نزدیک آن است و عکس‌های زیبایی می‌دهد.
• ④ ۰۳:۴۰ · خوشهٔ باز (NGC 2301) در تک‌شاخ · جنوب، میانهٔ آسمان — حدود ۱۲٫۸° غرب‌جنوب‌غرب شعرای شامی. لکه‌ای کم‌فروغ و بزرگ؛ بعضی ستاره‌ها جدا دیده می‌شوند. نام «پرندهٔ بزرگ» از آرایش ستاره‌ها می‌آید.

🔭 با تلسکوپ

• ⑤ ۲۲:۳۰ · خوشهٔ باز (M103) در ذات‌الکرسی · شمال، بالای آسمان — حدود ۱ درجه شرق‌شمال‌شرقِ ستارهٔ دلتای ذات‌الکرسی (قدر ۲٫۷). ده‌ها ستاره در گروهی مثلثی؛ چند ستارهٔ روشن‌تر دارد. آخرین شیئی است که مسیه خودش در فهرست ۱۷۸۱ گذاشت؛ پیر مشن آن را یافت.
• ⑥ ۲۳:۴۰ · کهکشان (NGC 1023) در برساوش · شمال، نزدیک سرسو — از «غول»، جای NGC1023 حدود ۵٫۶۴ درجه در جهت غرب آسمانی است. فاصله را با مقیاس نقشه و ستاره‌های میانی تطبیق دهید؛ جهت در چشمی ممکن است چرخیده یا وارونه باشد. در آسمان تاریک، جست‌وجوی لکهٔ کم‌کنتراست را با بزرگ‌نمایی کم شروع کنید؛ قدر ۹٫۴۷ مجموع نور کهکشان است و اندازهٔ ۷٫۴ دقیقه‌ای ممکن است کامل دیده نشود… OpenNGC ردهٔ E-S0 را برای NGC1023 ثبت کرده است (گذار میان بیضوی و عدسی)؛ این طبقه‌بندی کاتالوگی است و تشخیص همان ساختار در چشمی به شرایط رصد وابسته است.
• ⑦ ۰۳:۱۰ · سحابی گل سرخ (C49) در تک‌شاخ · جنوب، بالای آسمان — حدود ۹° شرق ابط‌الجوزا، کمی جنوب خطی که ابط‌الجوزا را به شعرای شامی وصل می‌کند. با UHC یا OIII و میدان بسیار باز حلقه‌ای نازک؛ بدون فیلتر تقریباً نامرئی. فیلتر UHC کمک می‌کند. باد ستارگان خوشه حفره‌ای در مرکز سحابی ساخته است.

🎯 چالش شب

• ⑧ ۰۴:۵۰ · کهکشان (C48) در سرطان · جنوب شرق، میانهٔ آسمان — حدود ۵٫۶° جنوب‌شرق آلفای سرطان. هسته‌ای درخشان و هالهٔ گرد؛ حلقه‌های غبار فقط در عکس‌ها دیده می‌شوند. ویلیام هرشل آن را در ۱۷۸۳ کشف کرد.

✨ شکارهای تازه و رویدادها

• وستا · قدر ۶٫۸ (پیش‌بینی) · ساعت ۲۲:۳۰ · جنوب · با نقشهٔ دقیق و مقایسهٔ جای آن در دو شب؛ قدر پیش‌بینی‌شده است.
• سرس · قدر ۸٫۲ (پیش‌بینی) · ساعت ۰۴:۳۰ · جنوب · با نقشهٔ دقیق و مقایسهٔ جای آن در دو شب؛ قدر پیش‌بینی‌شده است.
• پالاس · قدر ۸٫۶ (پیش‌بینی) · ساعت ۲۱:۳۰ · جنوب · با نقشهٔ دقیق و مقایسهٔ جای آن در دو شب؛ قدر پیش‌بینی‌شده است.
• خی ماکیان · ساعت ۱۸:۳۰ · غرب · نزدیک بیشینهٔ پیش‌بینی‌شده با دورهٔ کاتالوگ؛ تاریخ اوج و قدر فعلی قطعی نیست. با نقشهٔ ستاره‌های مقایسه روشنایی را بسنجید.
• ☄️ دنباله‌دار 10P · قدر ۱۱٫۶ · بهترین ساعت ۲۰:۳۰ · جنوب، پایین
• 💥 SN 2026sqf در کهکشان NGC 3310 (نوع Ia-CSM) · قدر ۱۳٫۳ · ساعت ۰۴:۵۰

☁️ ابر شب در رصدگاه‌ها و شهرها

• کویر مصر: پوشیده (ابر ۸۵٪)
• روستای گرمه (خور و بیابانک): پوشیده (ابر ۷۶٪)
• کاروانسرای مرنجاب: ابری (ابر ۴۸٪)
• کلوت‌های شهداد: صاف از ۲۳:۰۰ (ابر ۲۸٪)
• کاروانسرای قصر بهرام: صاف تا ۱۹:۵۰ (ابر ۱۹٪)
• کویر طبس: صاف تا ۲۰:۵۰ (ابر ۵۱٪)
• کویر سه‌قلعه: ابری (ابر ۵۹٪)
• کویر ورزنه: صاف تا ۲۰:۵۰ (ابر ۴۵٪)
• خرانق: صاف از ۰۱:۰۰ (ابر ۵۳٪)
• تهران: صاف از ۲۲:۰۰ (ابر ۴۷٪)
• اصفهان: پوشیده (ابر ۹۲٪)
• مشهد: صاف تا ۲۰:۵۰ (ابر ۷۰٪)
• شیراز: صاف تا ۲۳:۵۰ (ابر ۲۲٪)
• تبریز: پوشیده (ابر ۶۴٪)
• کرمان: صاف از ۲۲:۰۰ (ابر ۳۳٪)

💡 نکتهٔ رصدی

با گوشی روی سه‌پایه و نوردهی چند ثانیه‌ای، می‌توانید از ستاره‌ها و ماه عکس بگیرید.