برنامهٔ رصد شب شنبه ۹ آبان ۱۴۰۵

👁 با چشم

• ① ۰۳:۴۰ · خوشهٔ باز (NGC 2232) در تک‌شاخ · جنوب، میانهٔ آسمان — حدود ۱۲٫۶° شمال‌شمال‌غرب شباهنگ؛ یا حدود ۱۳° درست شمال مرزم (بتای سگ بزرگ). چند ستارهٔ کم‌نور در آسمان تاریک؛ خوشه به‌صورت یک لکه دیده نمی‌شود. حدود هزار سال نوری از ما فاصله دارد. ستارهٔ ده تک‌شاخ، به قدر ۵، درخشان‌ترین عضو آن است.
• ② ۰۴:۴۰ · خوشهٔ کندو (M44) در سرطان · جنوب شرق، بالای آسمان — حدود ۱۵ درجه جنوب‌شرق پولوکس، در امتداد خط پولوکس به قلب‌الاسد؛ میان گاما و دلتای سرطان، کمی غرب‌تر. ابری مه‌آلود و روشن در آسمان تاریک، حتی چند ستارهٔ آن جدا می‌شود. گالیله در ۱۶۰۹–۱۶۱۰ آن را با تلسکوپ به ستاره‌ها تفکیک کرد و بیش از ۴۰ ستاره شمرد.

🔭 با دوربین دوچشمی

• ③ ۱۸:۳۰ · پردهٔ غربی (C34) در ماکیان · غرب، نزدیک سرسو — ستارهٔ ۵۲ ماکیان (قدر ۴٫۲) را بیابید، حدود ۳٫۳° جنوب اپسیلون ماکیان؛ کمان از کنار همین ستاره می‌گذرد. در آسمان بسیار تاریک رگه‌ای کم‌نور؛ دشوار. فیلتر OIII کمک می‌کند. ستارهٔ ۵۲ ماکیان در پیش‌زمینه است و با سحابی ارتباط فیزیکی ندارد.
• ④ ۱۸:۵۰ · خوشهٔ باز (M39) در ماکیان · شمال، بالای آسمان — حدود ۹ درجه شرق‌شمال‌شرق ذنب (آلفای ماکیان)؛ در راه شیری تابستان. حدود ۲۰ ستاره در گروهی مثلثی که میدان را پر می‌کند؛ نمایی بسیار زیبا. حدود ۸۰۰ سال نوری با ما فاصله دارد و به‌نسبت نزدیک است.

🔭 با تلسکوپ

• ⑤ ۱۸:۳۰ · خوشهٔ کروی (M56) در شلیاق · غرب، بالای آسمان — روی خط آلبیرو (بتای ماکیان) تا گامای شلیاق (سولافات)، تقریباً در نیمهٔ راه. گوی کوچک و کم‌نور؛ ستاره‌ها جدا نمی‌شوند. مسیه آن را در ۱۷۷۹ یافت.
• ⑥ ۲۱:۵۰ · کهکشان (IC 113) در حوت · جنوب شرق، بالای آسمان — از «حمل»، جای IC113 حدود ۱۰٫۴ درجه در جهت غرب آسمانی است. این فقط جهت‌یابی کلی است؛ فاصله برای یک پرش تک‌مرحله‌ای زیاد است و باید مسیر ستاره‌های میانی را در نقشهٔ دقیق پیدا کنید. هدف تلسکوپی نسبتاً دشوار است؛ موقعیت IC113 را با ستاره‌های نقشه تثبیت کنید و سپس با دید غیرمستقیم سراغ نور پخشیده بروید… گسترهٔ ۰٫۳۵ دقیقه‌ای IC113 حدود ۰٫۰۱ برابر قطر نیم‌درجه‌ای ماه است؛ این مقیاس روی نقشه است و حد قابل‌دیدن در چشمی به تاریکی آسمان بستگی دارد.
• ⑦ ۰۰:۰۰ · کهکشان (M77) در قیطس · جنوب، میانهٔ آسمان — حدود ۱ درجه شرق‌جنوب‌شرقِ ستارهٔ دلتای قیطس (قدر ۴٫۱). هستهٔ روشن و ستاره‌مانند در هالهٔ کوچک و گرد. کارل سیفرت در ۱۹۴۳ هستهٔ فعال آن را نخستین بار با طیف‌سنجی شناخت.

🎯 چالش شب

• ⑧ ۲۰:۲۰ · کهکشان (NGC 7448) در اسب بالدار · جنوب، بالای آسمان — از مرکب، جای هدف حدود ۱٫۳۷ درجه به سمت شمال‌غرب روی نقشهٔ آسمان است. نقشهٔ دقیق را با میدان جوینده تطبیق دهید و سپس با بزرگ‌نمایی کم محل را جست‌وجو کنید. تلسکوپ با دهانهٔ بیشتر شانس آشکارشدن لکهٔ کهکشانی را بهتر می‌کند؛ با بزرگ‌نمایی کم آغاز کنید و نتیجه را با نقشه تطبیق دهید. از این داده نمی‌توان دیدن بازو یا هسته را وعده داد… این هدف در فهرست هرشل ۴۰۰ حضور دارد. روشنایی سطحی ثبت‌شده ۲۱٫۶۶ قدر بر ثانیهٔ قوسی مربع است؛ عدد بزرگ‌تر به معنی سطح کم‌نورتر است و قدر کل را نباید با آن یکی گرفت.

✨ شکارهای تازه و رویدادها

• وستا · قدر ۶٫۷ (پیش‌بینی) · ساعت ۲۲:۳۰ · جنوب · با نقشهٔ دقیق و مقایسهٔ جای آن در دو شب؛ قدر پیش‌بینی‌شده است.
• سرس · قدر ۸٫۲ (پیش‌بینی) · ساعت ۰۴:۳۰ · جنوب شرق · با نقشهٔ دقیق و مقایسهٔ جای آن در دو شب؛ قدر پیش‌بینی‌شده است.
• پالاس · قدر ۸٫۵ (پیش‌بینی) · ساعت ۲۲:۳۰ · جنوب · با نقشهٔ دقیق و مقایسهٔ جای آن در دو شب؛ قدر پیش‌بینی‌شده است.
• خی ماکیان · ساعت ۱۸:۳۰ · غرب · نزدیک بیشینهٔ پیش‌بینی‌شده با دورهٔ کاتالوگ؛ تاریخ اوج و قدر فعلی قطعی نیست. با نقشهٔ ستاره‌های مقایسه روشنایی را بسنجید.
• ☄️ دنباله‌دار 10P · قدر ۱۱٫۴ · بهترین ساعت ۲۰:۳۰ · جنوب، پایین
• 💥 SN 2026sqf در کهکشان NGC 3310 (نوع Ia-CSM) · قدر ۱۲٫۸ · ساعت ۰۴:۴۰
• 🛰 گذر درخشان ایستگاه فضایی ساعت ۰۵:۵۷، از جمله در اردبیل، کرج، تهران، تبریز، قم، ساری

☁️ ابر شب در رصدگاه‌ها و شهرها

• کویر مصر: ابری (ابر ۵۴٪)
• روستای گرمه (خور و بیابانک): پوشیده (ابر ۶۷٪)
• کاروانسرای مرنجاب: صاف تا ۱۹:۵۰ (ابر ۵۴٪)
• کلوت‌های شهداد: صاف (ابر ۲٪)
• کاروانسرای قصر بهرام: صاف تا ۲۲:۵۰ (ابر ۳۰٪)
• کویر طبس: صاف تا ۲۳:۵۰ (ابر ۳۵٪)
• کویر سه‌قلعه: صاف تا ۲۱:۵۰ (ابر ۴۳٪)
• کویر ورزنه: پوشیده (ابر ۷۷٪)
• خرانق: صاف تا ۱۹:۵۰ (ابر ۴۷٪)
• تهران: پوشیده (ابر ۶۱٪)
• اصفهان: پوشیده (ابر ۹۱٪)
• مشهد: ابری (ابر ۵۳٪)
• شیراز: صاف تا ۰۱:۵۰ (ابر ۱۵٪)
• تبریز: پوشیده (ابر ۷۳٪)
• کرمان: صاف (ابر ۱٪)

💡 نکتهٔ رصدی

ستارهٔ قطبی را با امتداد دو ستارهٔ لبهٔ «ملاقه» در دب اکبر پیدا کنید.