رفتن به محتوا
فلک‌بینfalakbin.ir
کانال تلگرام

صفحهٔ اصلی فلک‌بین

آسمان

فضا

زمین

دانش

ابزار

حساب و فرمول

تاریخ و زمان

واحد و اندازه

ریاضی

آسمان و فضا

بدن

آزمایشگاه

آسمان

منظومه و فضا

زمین

نور و کیهان

کیهان و اخترفیزیک

فلک‌بین

کانال فلک‌بین در تلگرام

تقویم تاریخ علم

در چنین روزی، ۵ نوامبر

امسال ۱۴ آبان

رویدادها، زادروزها و درگذشت‌های تاریخ علم در ۵ نوامبر، از کهنه به تازه، به روایت بات تقویم علمی؛ هر سال همین روز داستان تازه‌ای به این صفحه اضافه می‌شود.

۱۸۷۹فیزیک و شیمی · درگذشت · ۱۴ آبان ۱۲۵۸

برق، مغناطیس و نور در یک تصویر

۱۴۷ سال پیش در چنین روزی، در سال ۱۸۷۹، جیمز کلرک ماکسول (James Clerk Maxwell) درگذشت؛ فیزیک‌دانی که برق و مغناطیس را در توصیفی مشترک گرد آورد. او سرعت انتشار میدان الکترومغناطیسی را محاسبه کرد و به مقداری نزدیک سرعت نور رسید. این شباهت، سرنخی مهم بود: نور می‌توانست پدیده‌ای الکترومغناطیسی باشد. معادلاتی که با نام ماکسول شناخته می‌شوند، رابطهٔ میدان‌های الکتریکی و مغناطیسی را بیان می‌کنند. اهمیت این کار در یکپارچه‌کردن پدیده‌هایی بود که پیش‌تر جدا به نظر می‌رسیدند؛ جرقهٔ برق، اثر آهن‌ربا و نور، در یک چارچوب فیزیکی جا گرفتند.

۱۹۰۶فیزیک و شیمی · رویداد · ۱۳ آبان ۱۲۸۵

نخستین درس ماری کوری در سوربن

۱۲۰ سال پیش در چنین روزی، در سال ۱۹۰۶، دانشمند برجسته ماری کوری سخنرانی افتتاحیه خود را به عنوان اولین معلم زن در دانشگاه سوربن ایراد کرد. او در مورد تئوری یون‌ها در گازها و تحقیقات خود در مورد رادیواکتیویته با ۱۲۰ نفر از دانشجویان، مردم و مطبوعات صحبت کرد. این رویداد مهم پانزده سال پس از آن روز، ۵ نوامبر ۱۸۹۱، زمانی که او برای اولین بار در دانشگاه سوربن ثبت نام کرد، رخ داد. پس از مرگ نابهنگام همسرش، پیر کوری، از او دعوت شد تا کرسی فیزیک را که او در سوربن برگزار کرده بود، به عهده بگیرد. کوری که برنده جایزه نوبل و صاحب قدرت در زمینه رادیواکتیویته بود، به کار پیشگامی که با همسرش آغاز کرد، ادامه داد و کمک قابل توجهی به درک ما از جهان اتمی کرد.

۱۹۹۲نجوم و فضا · درگذشت · ۱۴ آبان ۱۳۷۱

حرکت ستاره‌ها، نقشهٔ راه شیری

۳۴ سال پیش در چنین روزی، در سال ۱۹۹۲، یان اورت (Jan Oort) درگذشت؛ اخترشناسی که حرکت ستاره‌ها را به ابزاری برای شناخت کهکشان تبدیل کرد. بررسی‌های او شواهدی از چرخش متفاوت بخش‌های راه شیری فراهم آورد. بعدها گروه هلندی تحت هدایتش، با تابش رادیویی هیدروژن به سراغ ساختار بزرگ‌مقیاس کهکشان رفت. اورت همچنین مدلی برای منشأ دنباله‌دارها پیشنهاد کرد که نامش در ابر اورت ماندگار شد. در پژوهش او، حرکت و تابش اجرام فقط ویژگی‌های جداگانه نبودند؛ کنار هم قرارگرفتنشان می‌توانست تصویر گسترده‌تری از خانهٔ کهکشانی ما بسازد.

۱۹۹۲فیزیک و شیمی · رویداد · ۱۴ آبان ۱۳۷۱

شواهد شیمیایی آبجوی باستانی در گودین تپه

۳۴ سال پیش در چنین روزی، در سال ۱۹۹۲، یک کشف جالب در مجله Nature گزارش شد. شواهد شیمیایی از قدمت آبجو ۵۰۰۰ ساله در گودین تپه در کوه های زاگرس ایران کشف شد. سومریان باستان این نوشیدنی تخمیری را ترجیح می‌دادند و شواهد به شکل یک بقایای آلی در داخل یک ظرف سفالی کشف شد که ظاهراً برای تخمیر یا ذخیره‌سازی آبجو استفاده می‌شد. بقایای زرد کم رنگ که آزمایش یون اگزالات را مثبت نشان می دهد در برخی از شیارهای داخل شیشه دو دسته یافت شد. اگزالات کلسیم، که فقط کمی محلول در آب است، جزء اصلی رسوب است که از آبجو جو ته نشین می شود. این کشف بینش های جالبی در مورد رژیم غذایی و سبک زندگی اجداد باستانی ما ارائه کرد.

رویدادهای دیگر این روز

  • ۱۹۴۸ویلیام فیلیپس (William Phillips)، پژوهشگر سردکردن و به‌دام‌انداختن اتم‌ها با نور لیزر، به دنیا آمد.
  • ۲۰۱۳هند مأموریت مدارگرد مریخ، مانگالیان (Mangalyaan)، نخستین کاوش میان‌سیاره‌ای خود را پرتاب کرد.

چهار قرن در یک نگاه

۵ نوامبر در گذر سده‌ها

نقطه‌های رنگی داستان‌هایی‌اند که بات گفت، به رنگ رشته‌شان؛ نقطه‌های خاکستری همهٔ رویدادها، زادروزها و درگذشت‌هایی که منبع‌ها برای این روز داشتند. موشواره را روی هر نقطه نگه دارید.

۱۶۰۰۱۶۵۰۱۷۰۰۱۷۵۰۱۸۰۰۱۸۵۰۱۹۰۰۱۹۵۰۲۰۰۰گفته‌شده رویدادزادروزدرگذشت1992 — Ancient beer — In 1992, the discovery chemical evidence of 5000-year-old beer found at Godin Tepe in the Zagros mountains of Iran was reported in the journal Nature. Beer was the preferred fermented beverage of the ancient Sumerians. Chemical evidence was 1879 — James Clerk Maxwell — Scottish physicist and mathematician. Maxwell's researches united electricity and magnetism into the concept of the electro-magnetic field. In London, around 1862, Maxwell calculated that the speed of propagation of an electromagneti 1992 — Jan H. Oort — Jan Hendrik Oort was a Dutch physicist and astronomer, one of the most important figures in 20th-century efforts to understand the nature of the Milky Way Galaxy, who measured the rotation of the earth's galaxy and hypothesized an "Oort Clou 1948 — William D. Phillips — American physicist whose experiments using laser light to cool and trap atoms earned him a share of the Nobel Prize for Physics in 1997 (with Steven Chu and Claude Cohen-Tannoudji). They developed methods to use laser light to cool g 1906 — Fred Whipple — Fred Lawrence Whipple was an American astronomer who proposed the “dirty snowball” model for comet nuclei. In the 1930s, using a new, two-station method of photography, he determined meteor trajectories and found that nearly all visible met 2013 — ISRO — The Indian Space Research Organisation launched the Mars Orbiter Mission, India's first interplanetary probe. — The Indian Space Research Organisation is the national space agency of India, headquartered in Bengaluru, Karnataka. It serves as the pr ۱۸۷۹ — برق، مغناطیس و نور در یک تصویر ۱۹۰۶ — نخستین درس ماری کوری در سوربن ۱۹۹۲ — حرکت ستاره‌ها، نقشهٔ راه شیری ۱۹۹۲ — شواهد شیمیایی آبجوی باستانی در گودین تپه ۱۹۴۸ — ویلیام فیلیپس (William Phillips)، پژوهشگر سردکردن و به‌دام‌انداختن اتم‌ها با نور لیزر، به دنیا آمد. ۲۰۱۳ — هند مأموریت مدارگرد مریخ، مانگالیان (Mangalyaan)، نخستین کاوش میان‌سیاره‌ای خود را پرتاب کرد.
نجوم و فضافیزیک و شیمیمنبع‌ها

روزهای دیگر سال

هر روزی که بات دربارهٔ آن نوشته، صفحهٔ خودش را دارد.

تقویم علمی هر روز در تلگرام

هر روز در تلگرام

این را هر روز در تلگرام بگیرید

تقویم علمی تاریخ @onthisday_arefi_bot: تاریخ علم در همین روز، از Today in Science History، ویکی‌پدیا، ویکی‌داده، MacTutor و بنیاد نوبل: یکی دو رویداد مهم با شرح کامل، با اولویت نجوم و فضا، مرور کوتاه چند روید… رایگان، برای خودتان، گروه یا کانالتان.

دانش

امروز در بخش دانش

فلک‌بین

در گوشه‌های دیگر فلک‌بین