برنامهٔ رصد شب سه‌شنبه ۱۲ آبان ۱۴۰۵

👁 با چشم

• ① ۲۳:۲۰ · خوشهٔ h برساوش (C14) در برساوش · شمال، بالای آسمان — از «غول»، جای NGC869 حدود ۱۷٫۹۹ درجه در جهت شمال آسمانی است. این فقط جهت‌یابی کلی است؛ فاصله برای یک پرش تک‌مرحله‌ای زیاد است و باید مسیر ستاره‌های میانی را در نقشهٔ دقیق پیدا کنید. در آسمان بسیار تاریک ممکن است روشنایی جمعی خوشه به صورت لکه تشخیص داده شود؛ تفکیک ستاره‌ها به ابزار نیاز دارد. عنوان C14 به جفت NGC 869 و NGC 884 اشاره دارد؛ این پرونده فقط عضو h برساوش را توصیف می‌کند.
• ② ۰۳:۵۰ · خوشهٔ باز (M41) در سگ بزرگ · جنوب، پایین — حدود ۴ درجه جنوب شباهنگ، تقریباً درست زیر آن. در آسمان تاریک لکه‌ای مه‌آلود و روشن دیده می‌شود. حدود ۲۳۰۰ سال نوری با ما فاصله دارد؛ هودیرنا آن را پیش از ۱۶۵۴ ثبت کرد.

🔭 با دوربین دوچشمی

• ③ ۰۱:۱۰ · خوشهٔ باز (M38) در ارابه‌ران · شرق، بالای آسمان — حدود ۲٫۳ درجه شمال‌غرب M36؛ سه‌تایی M38، M36 و M37 تقریباً در یک ردیف‌اند و M38 در شمال‌غرب است. لکه‌ای محو و بزرگ. شکل ستاره‌هایش را به حرف پی یا ضربدر مانند کرده‌اند؛ هودیرنا آن را پیش از ۱۶۵۴ ثبت کرد.
• ④ ۰۳:۵۰ · بخش NGC 2238 سحابی گل‌سرخ (C49) در تک‌شاخ · جنوب، بالای آسمان — از «ابط‌الجوزا»، جای NGC2238 حدود ۹٫۱۵ درجه در جهت شرق آسمانی است. فاصله را با مقیاس نقشه و ستاره‌های میانی تطبیق دهید؛ جهت در چشمی ممکن است چرخیده یا وارونه باشد. پیداکردن میدان با دوربین با دیدن خود NGC2238 فرق دارد؛ روشنایی سطحی این ناحیه برای وعدهٔ رؤیت با دوربین در دادهٔ ورودی کافی نیست… شناسهٔ NGC 2238 یک بخش از مجموعهٔ گل‌سرخ را نام‌گذاری می‌کند؛ اندازهٔ بزرگ این ردیف را با مرز یک لکهٔ کوچک در چشمی یکسان نگیرید.

🔭 با تلسکوپ

• ⑤ ۲۰:۲۰ · سحابی حباب (C11) در ذات‌الکرسی · شمال، بالای آسمان — حدود ۰٫۶ درجه جنوب‌غربِ M52. برای یافتن M52: از آلفا به بتای ذات‌الکرسی خط بکشید و کمی بیش از همان فاصله ادامه دهید. تقریباً نامحسوس؛ فقط ستارهٔ مرکزی و M52 دیده می‌شوند. فیلتر OIII کمک می‌کند. یک ستارهٔ بسیار پرجرم و داغ در آن، باد ستاره‌ای می‌وزد و پوستهٔ گاز را باد می‌کند.
• ⑥ ۰۱:۱۰ · سحابی خرچنگ (M1) در ثور · جنوب شرق، بالای آسمان — حدود یک درجه شمال‌غرب زتای ثور (نوک شاخ جنوبی)، در مسیر زتا به‌سوی النطح، نوک شاخ شمالی. لکه‌ای بیضوی و مه‌آلود و بی‌جزئیات؛ ستارهٔ مرکزی دیده نمی‌شود. فیلتر OIII کمک می‌کند. ستاره‌شناسان چینی ابرنواختر آن را در ۱۰۵۴ میلادی ثبت کردند؛ در مرکزش تپ‌اختری حدود سی بار در ثانیه می‌چرخد.
• ⑦ ۰۴:۴۰ · خوشهٔ کروی (C25) در سیاه‌گوش · شمال، نزدیک سرسو — حدود ۷° شمال کاستور. ستارهٔ روشن نزدیکی ندارد و نقشهٔ دقیق لازم است. لکهٔ بسیار کوچک و کم‌نور؛ مثل ستاره‌ای مه‌آلود، فقط در آسمان تاریک. بیش از ۲۵۰ هزار سال نوری دور است؛ دورتر از ابر ماژلانی بزرگ.

🎯 چالش شب

• ⑧ ۰۴:۴۰ · کهکشان (C7) در زرافه · شمال، میانهٔ آسمان — حدود ۸ درجه شمال‌غربِ ستارهٔ امیکرون دب اکبر (قدر ۳٫۴)، نزدیک مرز زرافه و دب اکبر. ساختار لکه‌لکه و ردی از بازوها؛ ناحیهٔ ستاره‌زای NGC 2404 در لبه در آسمان تاریک. ستاره‌های متغیر قیفاووسی آن برای اندازه‌گیری فاصله‌اش، حدود ۸ تا ۱۰ میلیون سال نوری، به کار رفته‌اند.

✨ شکارهای تازه و رویدادها

• وستا · قدر ۶٫۷ (پیش‌بینی) · ساعت ۲۲:۳۰ · جنوب · با نقشهٔ دقیق و مقایسهٔ جای آن در دو شب؛ قدر پیش‌بینی‌شده است.
• سرس · قدر ۸٫۲ (پیش‌بینی) · ساعت ۰۴:۳۰ · جنوب · با نقشهٔ دقیق و مقایسهٔ جای آن در دو شب؛ قدر پیش‌بینی‌شده است.
• پالاس · قدر ۸٫۶ (پیش‌بینی) · ساعت ۲۲:۳۰ · جنوب · با نقشهٔ دقیق و مقایسهٔ جای آن در دو شب؛ قدر پیش‌بینی‌شده است.
• خی ماکیان · ساعت ۱۸:۳۰ · غرب · نزدیک بیشینهٔ پیش‌بینی‌شده با دورهٔ کاتالوگ؛ تاریخ اوج و قدر فعلی قطعی نیست. با نقشهٔ ستاره‌های مقایسه روشنایی را بسنجید.
• ☄️ دنباله‌دار 10P · قدر ۱۱٫۵ · بهترین ساعت ۲۰:۳۰ · جنوب، پایین
• 💥 SN 2026sqf در کهکشان NGC 3310 (نوع Ia-CSM) · قدر ۱۲٫۸ · ساعت ۰۴:۵۰
• 🛰 گذر درخشان ایستگاه فضایی ساعت ۰۵:۱۴، از جمله در شیراز، کرمانشاه، همدان، اراک، اصفهان، سنندج

☁️ ابر شب در رصدگاه‌ها و شهرها

• کویر مصر: صاف از ۰۱:۰۰ (ابر ۴۴٪)
• روستای گرمه (خور و بیابانک): پوشیده (ابر ۶۷٪)
• کاروانسرای مرنجاب: صاف از ۲۱:۰۰ (ابر ۴۳٪)
• کلوت‌های شهداد: صاف تا ۱۹:۵۰ (ابر ۳۰٪)
• کاروانسرای قصر بهرام: صاف از ۲۱:۰۰ (ابر ۳۴٪)
• کویر طبس: ابری (ابر ۵۹٪)
• کویر سه‌قلعه: ابری (ابر ۵۹٪)
• کویر ورزنه: صاف از ۰۲:۰۰ (ابر ۴۲٪)
• خرانق: صاف تا ۲۱:۵۰ (ابر ۴۱٪)
• تهران: صاف (ابر ۲٪)
• اصفهان: صاف از ۰۰:۰۰ (ابر ۳۱٪)
• مشهد: پوشیده (ابر ۸۵٪)
• شیراز: صاف تا ۱۹:۵۰ (ابر ۵۸٪)
• تبریز: صاف تا ۱۸:۵۰ (ابر ۳۵٪)
• کرمان: صاف تا ۲۲:۵۰ (ابر ۲۶٪)

💡 نکتهٔ رصدی

ایستگاه فضایی چشمک نمی‌زند و رنگ عوض نمی‌کند؛ اگر نوری چشمک‌زن دیدید، هواپیماست.