برنامهٔ رصد شب چهارشنبه ۱۳ آبان ۱۴۰۵

👁 با چشم

• ① ۲۳:۲۰ · خوشهٔ χ برساوش (C14) در برساوش · شمال، بالای آسمان — از «غول»، جای NGC884 حدود ۱۷٫۷۷ درجه در جهت شمال آسمانی است. این فقط جهت‌یابی کلی است؛ فاصله برای یک پرش تک‌مرحله‌ای زیاد است و باید مسیر ستاره‌های میانی را در نقشهٔ دقیق پیدا کنید. در آسمان بسیار تاریک ممکن است روشنایی جمعی خوشه به صورت لکه تشخیص داده شود؛ تفکیک ستاره‌ها به ابزار نیاز دارد. نام chi Persei در کاتالوگ برای NGC 884 آمده است؛ هنگام رصد خوشهٔ دوگانه، این عضو را از NGC 869 جدا ثبت کنید.
• ② ۰۴:۵۰ · خوشهٔ کندو (M44) در سرطان · جنوب شرق، بالای آسمان — حدود ۱۵ درجه جنوب‌شرق پولوکس، در امتداد خط پولوکس به قلب‌الاسد؛ میان گاما و دلتای سرطان، کمی غرب‌تر. ابری مه‌آلود و روشن در آسمان تاریک، حتی چند ستارهٔ آن جدا می‌شود. گالیله در ۱۶۰۹–۱۶۱۰ آن را با تلسکوپ به ستاره‌ها تفکیک کرد و بیش از ۴۰ ستاره شمرد.

🔭 با دوربین دوچشمی

• ③ ۲۳:۰۰ · خوشهٔ باز (C28) در زن به زنجیر بسته · شمال، نزدیک سرسو — حدود ۴٫۷° جنوب‌جنوب‌غرب گامای زن به زنجیر بسته. بهترین ابزار برای آن: ده‌ها ستارهٔ ریز در میدانی گسترده. از کهن‌ترین خوشه‌های باز شناخته‌شده است؛ سنش حدود ۱ تا ۲ میلیارد سال است.
• ④ ۰۲:۵۰ · خوشهٔ گل سرخ (C50) در تک‌شاخ · جنوب، بالای آسمان — حدود ۹° شرق ابط‌الجوزا، در مرکز سحابی گل سرخ. ده‌ها ستارهٔ درخشان؛ بهترین نمای آن. فیلتر UHC کمک می‌کند. ستارگانش چند میلیون سال دارند و پرتوشان گاز را می‌درخشاند.

🔭 با تلسکوپ

• ⑤ ۱۸:۳۰ · خوشهٔ کروی (M15) در اسب بالدار · جنوب، بالای آسمان — حدود ۴ درجه شمال‌غرب انیف (اپسیلون اسب بالدار)، دماغهٔ اسب بالدار. هستهٔ فوق‌العاده درخشان و فشرده؛ ستاره‌های تکی جدا نمی‌شوند. خوشه‌ای فروریخته‌هسته و از فشرده‌ترین خوشه‌های کروی است؛ سحابی سیاره‌ایِ پیز ۱ را در خود دارد (۱۹۲۸).
• ⑥ ۲۲:۴۰ · سحابی دمبل کوچک (M76) در برساوش · شمال، بالای آسمان — حدود ۱ درجه شمال‌شمال‌غربِ ستارهٔ فی برساوش (قدر ۴). لکهٔ کوچک مستطیل‌شکل و کم‌نور؛ با فیلتر بسیار بهتر دیده می‌شود. فیلتر OIII کمک می‌کند. یکی از کم‌نورترین اشیای فهرست مسیه است؛ مشن آن را در ۱۷۸۰ یافت و بعدها دو لبهٔ آن با شماره‌های NGC 650 و NGC 651 ثبت شد.
• ⑦ ۰۴:۵۰ · کهکشان (NGC 2841) در دب اکبر · شمال شرق، بالای آسمان — از «دب»، جای NGC2841 حدود ۱۷٫۵۴ درجه در جهت جنوب‌غرب آسمانی است. این فقط جهت‌یابی کلی است؛ فاصله برای یک پرش تک‌مرحله‌ای زیاد است و باید مسیر ستاره‌های میانی را در نقشهٔ دقیق پیدا کنید. هدف تلسکوپی نسبتاً دشوار است؛ موقعیت NGC2841 را با ستاره‌های نقشه تثبیت کنید و سپس با دید غیرمستقیم سراغ نور پخشیده بروید… OpenNGC ردهٔ SBb را برای NGC2841 ثبت کرده است (مارپیچی میله‌دار)؛ این طبقه‌بندی کاتالوگی است و تشخیص همان ساختار در چشمی به شرایط رصد وابسته است.

🎯 چالش شب

• ⑧ ۰۴:۵۰ · کهکشان (NGC 2768) در دب اکبر · شمال، میانهٔ آسمان — از «دب»، جای NGC2768 حدود ۱۳٫۶۳ درجه در جهت غرب آسمانی است. این فقط جهت‌یابی کلی است؛ فاصله برای یک پرش تک‌مرحله‌ای زیاد است و باید مسیر ستاره‌های میانی را در نقشهٔ دقیق پیدا کنید. اگر لکه آشکار شد، کشیدگی کشیده آن را با نسبت محورهای کاتالوگی ۲٫۵ به ۱ مقایسه کنید؛ این نسبت اندازهٔ ظاهری است و ساختار بازوها را تضمین نمی‌کند… OpenNGC ردهٔ E را برای NGC2768 ثبت کرده است (بیضوی)؛ این طبقه‌بندی کاتالوگی است و تشخیص همان ساختار در چشمی به شرایط رصد وابسته است.

✨ شکارهای تازه و رویدادها

• وستا · قدر ۶٫۸ (پیش‌بینی) · ساعت ۲۲:۳۰ · جنوب · با نقشهٔ دقیق و مقایسهٔ جای آن در دو شب؛ قدر پیش‌بینی‌شده است.
• سرس · قدر ۸٫۲ (پیش‌بینی) · ساعت ۰۴:۳۰ · جنوب · با نقشهٔ دقیق و مقایسهٔ جای آن در دو شب؛ قدر پیش‌بینی‌شده است.
• پالاس · قدر ۸٫۶ (پیش‌بینی) · ساعت ۲۱:۳۰ · جنوب · با نقشهٔ دقیق و مقایسهٔ جای آن در دو شب؛ قدر پیش‌بینی‌شده است.
• خی ماکیان · ساعت ۱۸:۳۰ · غرب · نزدیک بیشینهٔ پیش‌بینی‌شده با دورهٔ کاتالوگ؛ تاریخ اوج و قدر فعلی قطعی نیست. با نقشهٔ ستاره‌های مقایسه روشنایی را بسنجید.
• ☄️ دنباله‌دار 10P · قدر ۱۱٫۶ · بهترین ساعت ۲۰:۳۰ · جنوب، پایین
• 💥 SN 2026sqf در کهکشان NGC 3310 (نوع Ia-CSM) · قدر ۱۳٫۳ · ساعت ۰۴:۵۰

☁️ ابر شب در رصدگاه‌ها و شهرها

• کویر مصر: صاف تا ۲۲:۵۰ (ابر ۴۲٪)
• روستای گرمه (خور و بیابانک): پوشیده (ابر ۶۹٪)
• کاروانسرای مرنجاب: صاف از ۰۰:۰۰ (ابر ۴۳٪)
• کلوت‌های شهداد: صاف تا ۱۸:۵۰ (ابر ۳۲٪)
• کاروانسرای قصر بهرام: صاف تا ۱۹:۵۰ (ابر ۳۴٪)
• کویر طبس: صاف تا ۲۲:۵۰ (ابر ۳۳٪)
• کویر سه‌قلعه: صاف تا ۲۱:۵۰ (ابر ۲۴٪)
• کویر ورزنه: پوشیده (ابر ۷۰٪)
• خرانق: صاف تا ۱۸:۵۰ (ابر ۶۰٪)
• تهران: پوشیده (ابر ۷۰٪)
• اصفهان: صاف از ۲۲:۰۰ (ابر ۵۷٪)
• مشهد: صاف تا ۰۳:۵۰ (ابر ۵٪)
• شیراز: صاف از ۰۲:۰۰ (ابر ۴۹٪)
• تبریز: صاف از ۲۳:۰۰ (ابر ۴۸٪)
• کرمان: صاف تا ۲۳:۵۰ (ابر ۱۳٪)

💡 نکتهٔ رصدی

هوای پس از باران معمولاً شفاف‌تر است و برای رصد بهتر.

📅 آخرهفته

• پنجشنبه ۱۴ آبان · ماه ۱۲٪ روشن • ‎M44‎ — ساعت ‎۰۴:۵۰‎ • ‎C50‎ — ساعت ‎۰۳:۱۰‎ • ‎NGC 1545‎ — ساعت ‎۰۱:۲۰‎
• جمعه ۱۵ آبان · ماه ۶٪ روشن • ‎C14‎ — ساعت ‎۲۳:۱۰‎ • ‎M43‎ — ساعت ‎۰۲:۳۰‎ • ‎M103‎ — ساعت ‎۲۲:۳۰‎