برنامهٔ رصد شب یکشنبه ۱۰ آبان ۱۴۰۵

👁 با چشم

• ① ۲۱:۵۰ · کهکشان آندرومدا (M31) در زن به زنجیر بسته · شمال، نزدیک سرسو — از میرک (بتای زن به زنجیر بسته) به‌سوی ذات‌الکرسی دو ستاره را دنبال کنید: میو و نیو؛ کهکشان حدود ۱٫۳ درجه غرب نیو است. در آسمان تاریک بیضی کشیده و مه‌آلودی به درازای چند برابر قطر ماه کامل. عبدالرحمن صوفی رازی در ۹۶۴ میلادی آن را «لکه‌ای ابرگونه» نامید؛ تلسکوپی در کار نبود.
• ② ۰۲:۵۰ · سحابی شکارچی (M42) در شکارچی · جنوب، میانهٔ آسمان — زیر کمربند شکارچی، در شمشیر آویخته؛ ستارهٔ میانیِ شمشیر همان سحابی است. ستارهٔ میانی شمشیر مه‌آلود است؛ ابر روشن اطرافش را در آسمان تاریک می‌بینید. نزدیک‌ترین ناحیهٔ بزرگ ستاره‌زایی به ماست، حدود ۱۳۰۰ سال نوری.

🔭 با دوربین دوچشمی

• ③ ۰۲:۵۰ · خوشهٔ باز (M36) در ارابه‌ران · شمال غرب، نزدیک سرسو — حدود ۶ درجه جنوب‌غرب تتای ارابه‌ران؛ M38 حدود ۲٫۳ درجه شمال‌غرب آن و M37 حدود ۳٫۷ درجه جنوب‌شرقش است. لکه‌ای کوچک و کم‌نور؛ در همان میدان با M38 و M37 به‌سختی دیده می‌شود. حدود ۲۵ میلیون سال سن دارد؛ از دو خوشهٔ همسایه‌اش جوان‌تر است.
• ④ ۰۳:۰۰ · خوشهٔ باز (M37) در ارابه‌ران · جنوب شرق، نزدیک سرسو — حدود ۳٫۷ درجه جنوب‌شرق M36؛ حدود ۵ درجه جنوب‌جنوب‌غرب تتای ارابه‌ران. لکه‌ای گرد و مه‌آلود که با چشمی میدان‌باز چند ستاره از آن جدا می‌شود. پرستاره‌ترین خوشهٔ این سه‌تایی است.

🔭 با تلسکوپ

• ⑤ ۱۸:۳۰ · خوشهٔ باز (M29) در ماکیان · شمال غرب، بالای آسمان — حدود ۲ درجه جنوب صدر (گامای ماکیان، مرکز صلیب شمالی). حدود ده ستاره در گروهی کوچک که شبیه ظرفی کوچک است؛ بزرگ‌نمایی کم. غبار میان‌ستاره‌ای ستاره‌های جوان و داغ این خوشه را تا حدی کم‌نور می‌کند.
• ⑥ ۱۸:۳۰ · سحابی چشمک‌زن (C15) در ماکیان · شمال غرب، بالای آسمان — حدود ۵٫۴° شمال دلتای ماکیان (قدر ۲٫۹). ستارهٔ تتای ماکیان (قدر ۴٫۵) حدود ۱٫۴° غرب سحابی است. قرص کوچک و گرد، شبیه ستاره‌ای بی‌حالت؛ با بزرگنمایی ۱۰۰ به بالا و فیلتر OIII اثر چشمک را با نگاه مستقیم و غیرمستقیم امتحان کنید. فیلتر OIII کمک می‌کند. با نگاه مستقیم ستارهٔ مرکزی ضعیف دیده می‌شود و سحابی محو می‌شود؛ با نگاه غیرمستقیم برعکس. همین «چشمک» نام آن شده است.
• ⑦ ۲۲:۴۰ · کهکشان (NGC 596) در قیطس · جنوب، میانهٔ آسمان — از «حمل»، جای NGC596 حدود ۳۱٫۶۲ درجه در جهت جنوب آسمانی است. این فقط جهت‌یابی کلی است؛ فاصله برای یک پرش تک‌مرحله‌ای زیاد است و باید مسیر ستاره‌های میانی را در نقشهٔ دقیق پیدا کنید. هدف تلسکوپی نسبتاً دشوار است؛ موقعیت NGC596 را با ستاره‌های نقشه تثبیت کنید و سپس با دید غیرمستقیم سراغ نور پخشیده بروید… OpenNGC ردهٔ E را برای NGC596 ثبت کرده است (بیضوی)؛ این طبقه‌بندی کاتالوگی است و تشخیص همان ساختار در چشمی به شرایط رصد وابسته است.

🎯 چالش شب

• ⑧ ۲۰:۲۰ · کهکشان (C44) در اسب بالدار · جنوب، بالای آسمان — حدود ۳° جنوب مرکب (آلفای اسب بالدار). میلهٔ کشیده و هسته؛ نشانهٔ بازوها فقط در آسمان بسیار تاریک. بازوی نامتقارنش را احتمالاً نتیجهٔ برخورد با کهکشانی کوچک می‌دانند.

✨ شکارهای تازه و رویدادها

• وستا · قدر ۶٫۷ (پیش‌بینی) · ساعت ۲۲:۳۰ · جنوب · با نقشهٔ دقیق و مقایسهٔ جای آن در دو شب؛ قدر پیش‌بینی‌شده است.
• سرس · قدر ۸٫۲ (پیش‌بینی) · ساعت ۰۴:۳۰ · جنوب شرق · با نقشهٔ دقیق و مقایسهٔ جای آن در دو شب؛ قدر پیش‌بینی‌شده است.
• پالاس · قدر ۸٫۵ (پیش‌بینی) · ساعت ۲۲:۳۰ · جنوب · با نقشهٔ دقیق و مقایسهٔ جای آن در دو شب؛ قدر پیش‌بینی‌شده است.
• خی ماکیان · ساعت ۱۸:۳۰ · غرب · نزدیک بیشینهٔ پیش‌بینی‌شده با دورهٔ کاتالوگ؛ تاریخ اوج و قدر فعلی قطعی نیست. با نقشهٔ ستاره‌های مقایسه روشنایی را بسنجید.
• ☄️ دنباله‌دار 10P · قدر ۱۱٫۵ · بهترین ساعت ۲۰:۳۰ · جنوب، پایین
• 💥 SN 2026sqf در کهکشان NGC 3310 (نوع Ia-CSM) · قدر ۱۲٫۸ · ساعت ۰۴:۴۰

☁️ ابر شب در رصدگاه‌ها و شهرها

• کویر مصر: پوشیده (ابر ۹۲٪)
• روستای گرمه (خور و بیابانک): پوشیده (ابر ۸۷٪)
• کاروانسرای مرنجاب: پوشیده (ابر ۹۴٪)
• کلوت‌های شهداد: پوشیده (ابر ۶۶٪)
• کاروانسرای قصر بهرام: پوشیده (ابر ۸۴٪)
• کویر طبس: پوشیده (ابر ۸۰٪)
• کویر سه‌قلعه: صاف از ۲۰:۰۰ (ابر ۵۰٪)
• کویر ورزنه: پوشیده (ابر ۸۲٪)
• خرانق: پوشیده (ابر ۸۳٪)
• تهران: پوشیده (ابر ۷۴٪)
• اصفهان: صاف از ۲۳:۰۰ (ابر ۴۳٪)
• مشهد: صاف تا ۲۰:۵۰ (ابر ۱۶٪)
• شیراز: پوشیده (ابر ۸۲٪)
• تبریز: صاف تا ۱۹:۵۰ (ابر ۵۷٪)
• کرمان: پوشیده (ابر ۷۷٪)

💡 نکتهٔ رصدی

سیاره‌ها چشمک نمی‌زنند و نورشان آرام‌تر از ستاره‌هاست؛ این ساده‌ترین راه شناختنشان است.