دانشنامهجرم آسمانی
دماوند Mount Damavand
دماوند با ارتفاع حدود ۵۶۰۹ متر بلندترین قلهٔ ایران، بلندترین آتشفشان آسیا و بلندترین کوه خاورمیانه است. این آتشفشان خفته در رشته‌کوه البرز و در استان مازندران، حدود ۷۰ کیلومتری شمال‌شرق تهران قرار دارد.
نام‌های دیگر: قله دماوند، کوه دماوند
دماوند کوهی مخروطی و یخ‌پوش است که از فاصلهٔ بسیار دور، از جمله از تهران، دیده می‌شود. این کوه یک آتشفشان لایه‌ای (استراتوولکانو) است، یعنی از لایه‌های متوالی گدازه و خاکستر ساخته شده است. دماوند در شمال ایران، بین استانهای مازندران و تهران، در دل رشته‌کوه البرز جای دارد و نماد ملی و اسطوره‌ای ایران است.
دماوند چقدر بلند است؟
ارتفاع دماوند را حدود ۵۶۰۹ متر از سطح دریا می‌دانند. بلندترین قلهٔ کشور و بلندترین آتشفشان قارهٔ آسیاست. از نظر کوه‌های خاورمیانه هم در جایگاه نخست قرار دارد. بخش بالایی آن بیشتر سال زیر برف است و یخچال‌های کوچکی بر دامنه‌هایش مانده که در دهه‌های اخیر کوچک‌تر شده‌اند.
آیا دماوند فعال است؟
دماوند «خفته» شمرده می‌شود و نه خاموش. آخرین فوران شناخته‌شدهٔ آن به هزاران سال پیش، شاید حدود هفت هزار سال، برمی‌گردد. با این حال هنوز نشانه‌های فعالیت زمین‌گرمایی دارد: در نزدیکی قله، فومارول‌هایی هست که گاز گوگردی و بخار بیرون می‌دهند و چشمه‌های آب گرم در دامنه‌ها وجود دارد. ماگمای زیر آن نتیجهٔ برخورد صفحات و فرایندهای زمین‌ساختی در منطقه است و کارشناسان آن را به‌عنوان یک آتشفشان بالقوه زیر نظر دارند.
دماوند در فرهنگ ایرانی
در شاهنامه، ضحاک بر دماوند به بند کشیده شد و آرش کمانگیر تیر خود را از البرز رها کرد. شعر ملک‌الشعرا بهار با عنوان «دماوند» نیز از معروف‌ترین شعرهای فارسی دربارهٔ این کوه است. رایج‌ترین مسیرهای صعود از دامنهٔ جنوبی از طریق پلور و گوسفندسرا و از دامنهٔ شمالی از راه هراز است. صعود بدون آمادگی خطر ارتفاع‌زدگی و سرما دارد.
پرسش‌های رایج
### دماوند چند متر ارتفاع دارد؟
دماوند حدود ۵۶۰۹ متر ارتفاع دارد و بلندترین قلهٔ ایران است. این ارتفاع بسته به روش اندازه‌گیری چند متر تفاوت می‌کند.
### آیا دماوند آتشفشان فعال است؟
دماوند خفته است، نه کاملاً خاموش. دودهای گوگردی در قله و چشمه‌های آب گرم دلیل ادامهٔ فعالیت حرارتی در زیر آن هستند، ولی نشانه‌ای از فوران نزدیک دیده نمی‌شود.
### بهترین زمان صعود به دماوند چه موقع است؟
تابستان، حدود تیر تا شهریور، مناسبترین زمان صعود غیرزمستانی است. در فصلهای سرد، صعود به تجهیزات و تجربهٔ کوهنوردی زمستانی نیاز دارد.
### دماوند در کدام استان است؟
قلهٔ دماوند در مرز استانهای مازندران و تهران، در شهرستان آمل و نزدیک پارک ملی لار، قرار دارد.