دانشنامهمفهوم
درخشانترین ستارگان آسمان Brightest stars
درخشانترین ستارهٔ آسمان شب شعرای یمانی است و پس از آن کانوپوس، آلفا قنطورس، آرکتوروس و وگا قرار دارند؛ این رتبه‌بندی بر پایهٔ قدر ظاهری و نه درخشندگی واقعی ستاره است.
نام‌های دیگر: پرنورترین ستاره‌ها، روشن‌ترین ستاره
وقتی از «درخشانترین ستاره‌ها» حرف می‌زنیم، دو معنا ممکن است: ستاره‌هایی که از زمین روشن‌ترند، یا ستاره‌هایی که ذاتاً بیشترین انرژی را می‌تابند. فهرست رایج به معنای اول است و بر پایهٔ قدر ظاهری نوشته می‌شود. هرچه قدر کوچک‌تر (یا منفی‌تر) باشد، ستاره روشنتر است.
درخشانترین ستارههای آسمان کدام‌اند؟
| رتبه | ستاره | قدر ظاهری تقریبی | فاصله (سال نوری) |
|---|---|---|---|
| ۱ | شعرای یمانی | −۱٫۴۶ | ۸٫۶ |
| ۲ | کانوپوس (سهیل) | −۰٫۷۴ | حدود ۳۱۰ |
| ۳ | آلفا قنطورس | −۰٫۲۷ | ۴٫۳ |
| ۴ | آرکتوروس (سماک رامح) | −۰٫۰۵ | ۳۷ |
| ۵ | وگا (نسر واقع) | ۰٫۰۳ | ۲۵ |
| ۶ | کاپلا (عیوق) | ۰٫۰۸ | ۴۳ |
| ۷ | ریگل | ۰٫۱۳ | حدود ۸۶۰ |
شعرای یمانی در صورت فلکی کلب اکبر («سگ بزرگ») است و در زمستان در جنوب آسمان می‌درخشد. سهیل (کانوپوس) که برای ایرانیان نماد ستارهٔ جنوبی است، در عرض‌های جنوبی ایران نزدیک افق دیده می‌شود. اگر درخشانترینها را از دید رنگ ستاره نگاه کنید، چند رنگ مختلف می‌بینید.
آیا روشن‌ترین ستاره، درخشانترین هم هست؟
نه. شعرای یمانی تنها چون نزدیک است، پرنور به نظر می‌رسد؛ درخشندگی‌اش حدود ۲۵ برابر خورشید است. ریگل ۸۶۰ سال نوری آن‌طرف‌تر است، اما درخشندگی‌اش بیش از ۱۰۰ هزار برابر خورشید است، پس در آسمان‌مان از شعرای یمانی کمنورتر است. مفهوم درخشندگی همین تفاوت را روشن می‌کند. ستارهٔ ابط‌الجوزا هم یکی از درخشانترین ستارههای آسمان است که به‌خاطر رنگ سرخش شناخته می‌شود. ستارهٔ قطبی هم با اینکه در رتبه‌های بالای فهرست روشنایی نیست، به‌خاطر جایگاه ثابتش در آسمان اهمیت دارد.
پرسش‌های رایج
### درخشانترین ستارهٔ آسمان شب کدام است؟
شعرای یمانی (Sirius) در صورت فلکی کلب اکبر با قدر ظاهری حدود −۱٫۴۶.
### آیا خورشید هم جزو درخشانترین ستارههاست؟
از دید ظاهری، خورشید با اختلاف از همه روشنتر است چون بسیار نزدیک است. اما از لحاظ توان واقعی، ستارهای متوسط است.
### سهیل چه ستارهای است و کی دیده می‌شود؟
سهیل همان کانوپوس، دومین ستارهٔ درخشان آسمان است و در مناطق جنوبی ایران در پاییز و زمستان نزدیک افق جنوب دیده می‌شود.
### چرا ستارهٔ قطبی در فهرست درخشانترینها نیست؟
چون قدر ظاهری ستارهٔ قطبی حدود ۲ است و بسیار کمنورتر از ستارههای ردهٔ اول است. اهمیتش در ثابت ماندن نسبی در آسمان است، نه درخشندگی.