صورت فلکی سرطان Cancer (constellation)

صورت فلکی سرطان (Cancer) میان جوزا و اسد جای دارد و کم‌نورترین صورت فلکی منطقةالبروج است. ستاره‌هایش آن‌قدر ضعیف‌اند که در آسمان شهر پیدا کردنش کار ساده‌ای نیست، ولی در آسمان تاریک شکل Y وارونه‌ای دارد. در اسطوره‌های یونانی، خرچنگی است که هرکول را هنگام نبرد با ماری آبی گزید و هرا او را به آسمان برد.

خوشهٔ آخور چیست؟

وسط سرطان لکهٔ مه‌آلودی دیده می‌شود که قدما آن را «آخور» یا «النثره» می‌نامیدند؛ این جسم در واقع خوشهٔ باز مسیه ۴۴ است که در لاتین «پراسپه» می‌نامندش. این خوشه با فاصلهٔ حدود ۶۰۰ سال نوری حدود هزار ستاره دارد و در آسمان تاریک با چشم غیرمسلح دیده می‌شود. گالیلئو در سال ۱۶۰۹ با تلسکوپ آن را به ستاره‌های جداگانه تفکیک کرد. در کنار آن دو ستارهٔ کم‌نور به نام «دو الاغ» (گاما و دلتا سرطان) دیده می‌شوند.

سرطان و اجرام دیگر

خوشهٔ مسیه ۶۷ یکی از قدیمی‌ترین خوشه‌های باز شناخته‌شده و حدود چهار میلیارد ساله است. ستارهٔ ۵۵ سرطان، که با فاصلهٔ حدود ۴۱ سال نوری در همین صورت فلکی است، از نخستین ستاره‌های شناخته‌شده با چند سیاره بود؛ برای جزئیات به ۵۵ خرچنگ e نگاه کنید.

نام «مدار رأس‌السرطان» هم از همین‌جا آمده است: حدود دو هزار سال پیش، خورشید در انقلاب تابستانی در این صورت فلکی بود. خورشید حدود ۲۹ تیر تا ۱۹ مرداد از پیش‌زمینهٔ سرطان می‌گذرد.

پرسش‌های رایج

### آخور در آسمان چگونه دیده می‌شود؟
آخور در آسمان تاریک لکه‌ای کم‌نور و مه‌مانند است که با دوربین دوچشمی به ده‌ها ستاره تفکیک می‌شود. موقع دیدنش بهتر است ماه حضور نداشته باشد.

### چرا سرطان کم‌نور است؟
ستاره‌های سرطان در واقع ضعیف‌اند. درخشان‌ترین ستارهٔ آن قدر ظاهری حدود ۳٫۵ دارد، پس در آسمان شهر دیده نمی‌شود، برخلاف صورت‌های فلکی همسایه‌اش.

### آیا سرطان نام بیماری هم هست؟
بله، ولی ربطی میان آن و این صورت فلکی نیست جز در نام؛ واژهٔ «سرطان» در عربی به معنی خرچنگ است و پزشکان باستان به‌دلیل شباهت رگ‌های برآمدهٔ تومور با پاهای خرچنگ این نام را به بیماری هم دادند.

### سرطان را از ایران کی می‌توان دید؟
سرطان از آذر تا اردیبهشت در آسمان شب ایران دیده می‌شود و بهترین زمان آن اواخر زمستان است، که بالای سر قرار می‌گیرد.