دنب (ستاره) Deneb

دنب (Deneb) یا آلفا ماکیان با قدر ظاهری حدود ۱٫۲ نوزدهمین ستارهٔ درخشان آسمان است. نام آن از عربی «ذنب» (دم) آمده و به دم مرغ یا قو در صورت فلکی ماکیان اشاره دارد. این ستاره ابرغولی سفید-آبی‌رنگ است که در میان ستاره‌های درخشان آسمان، از همه دورتر است.

دنب چه ستاره‌ای است؟

دنب ابرغولی از رستهٔ A است و حدود ۲۶۰۰ سال نوری از ما فاصله دارد؛ ولی دقت این عدد به‌اندازهٔ فاصلهٔ ستاره‌های نزدیک نیست و اندازه‌گیری‌ها از ۱۴۰۰ تا بیش از ۳۰۰۰ سال نوری متغیرند. با همین فاصلهٔ زیاد هم، هنوز در آسمان تابستان درخشان است، چون درخشندگی‌اش ده‌ها هزار تا بیش از صد هزار برابر خورشید برآورد می‌شود و شعاعش حدود ۲۰۰ برابر خورشید است. دنب نمونهٔ اصلی ستاره‌های متغیر نوع «آلفا ماکیان» است که روشنایی‌اش با دوره‌هایی از چند روز تا چند هفته به‌اندازهٔ کمی تغییر می‌کند و برای سنجش ستاره‌های متغیر به کار می‌آید. ستاره‌ای به این بزرگی در پایان عمرش احتمالاً به ابرنواختر تبدیل خواهد شد.

دنب در آسمان

دنب رأس شمالی «مثلث تابستانی» همراه با وگا و آلتایر است و در بالای صلیب شمالی، همان صورت فلکی ماکیان، دیده می‌شود. راه شیری از کنار آن می‌گذرد، پس هنگام رصد از آسمان تاریک، پس‌زمینهٔ پرستاره‌ای دارد. به‌دلیل تقدیم اعتدالین، دنب حدود ده هزار سال دیگر نزدیک به قطب شمال آسمان خواهد بود و می‌تواند ستارهٔ قطبی شود.

پرسش‌های رایج

### دنب چقدر درخشان است؟
دنب با درخشندگی ده‌ها هزار تا بیش از صد هزار برابر خورشید یکی از پرنورترین ستاره‌های شناخته‌شده در همسایگی ما است.

### دنب از ایران دیده می‌شود؟
بله. دنب از اواخر بهار تا پاییز در آسمان شمالی و بالای سر ایران دیده می‌شود. تیر و مرداد بهترین ماه‌هاست.

### چرا فاصلهٔ دنب دقیق مشخص نیست؟
ستاره‌های دور را با روش اختلاف منظر به‌سختی می‌توان سنجید و خطای اندازه‌گیری برای ستارهٔ دوردستی چون دنب بزرگ است. به همین دلیل نتایج از حدود ۱۴۰۰ تا ۳۰۰۰ سال نوری گزارش شده‌اند.

### دنب در کدام صورت فلکی است؟
دنب درخشان‌ترین ستارهٔ صورت فلکی ماکیان (قو) است و در بالای صلیب شمالی و در دم قو جای دارد.