ماکیان Cygnus

ماکیان که در متون کهن دجاجه یا مرغ هم نامیده می‌شود، یکی از شناخته‌شده‌ترین صورت‌های فلکی تابستان و پاییز در نیمکرهٔ شمالی است. نام لاتین آن Cygnus به معنی «قو» است. شکلش به صلیب بزرگی می‌ماند که از همین‌رو «صلیب شمالی» هم خوانده می‌شود.

ماکیان را در آسمان چگونه پیدا کنیم؟

ماکیان در امتداد راه شیری تابستانی دیده می‌شود. پرنورترین ستارهٔ آن، دنب (Deneb)، با قدر حدود ۱٫۲۵ در دم قو قرار دارد و یکی از سه رأس «مثلث تابستانی» است؛ دو رأس دیگر کرکس نشسته (وگا) و کرکس پرنده (آلتایر) هستند. دنب ابرغولی بسیار درخشان و فاصله‌اش از زمین هزاران سال نوری برآورد می‌شود. ستارهٔ آلبیرئو در سر قو با تلسکوپ کوچک به‌صورت دو ستارهٔ زرد و آبی جدا از هم دیده می‌شود و از زیباترین ستاره‌های دوتایی آسمان است.

چه اجرام جالبی در ماکیان‌اند؟

• ماکیان ایکس-۱: یکی از نخستین منابع قوی پرتو ایکس و نخستین سیاه‌چالهٔ ستاره‌ای مورد قبول.
• سحابی آمریکای شمالی و سحابی پرده: ناحیه‌ها و بقایای ابرنواختر گسترده در این صورت فلکی.
• میدان تلسکوپ کپلر: ناحیه‌ای در این صورت فلکی که کپلر سال‌ها آن را برای یافتن سیاره‌های فراخورشیدی می‌پایید.

ماکیان در میان راه شیری و در دل یکی از بازوهای کهکشان قرار دارد؛ از این‌رو ستاره‌ها و سحابی‌های فراوانی در آن می‌درخشند.

ماکیان در اسطوره‌ها

یونانیان این صورت را با داستان‌هایی دربارهٔ قو مرتبط می‌دانستند، از جمله زئوس که به شکل قو درآمد. در منابع نجومی ایرانی و اسلامی نام آن «الدجاجه» است و عبدالرحمان صوفی آن را در کتاب خود توصیف کرده است. در فهرست رسمی اتحادیهٔ بین‌المللی نجوم ۸۸ صورت فلکی وجود دارد و ماکیان یکی از آن‌هاست.

پرسش‌های رایج

### ماکیان چه صورت فلکی است؟
ماکیان صورت فلکی شمالی با شکل صلیب است و در امتداد راه شیری دیده می‌شود. نام لاتین آن Cygnus به معنی قو است.

### پرنورترین ستارهٔ ماکیان کدام است؟
دنب پرنورترین ستارهٔ ماکیان است. این ستاره ابرغولی سفید و بسیار دور است.

### ماکیان کی دیده می‌شود؟
ماکیان در شب‌های تابستان و پاییز بالای سر دیده می‌شود. در نیمکرهٔ شمالی بخش بزرگی از سال بالای افق است.

### مثلث تابستانی شامل چه ستاره‌هایی است؟
مثلث تابستانی از دنب (ماکیان)، وگا (کرکس نشسته) و آلتایر (کرکس پرنده) ساخته شده است.