کهکشان کوتوله Dwarf galaxy

کهکشان‌های کوتوله در برابر غول‌هایی مثل راه شیری بسیار کوچک‌اند، اما در شمار از همه بیشترند. هر کهکشان کوتوله از چند هزار تا چند میلیارد ستاره تشکیل شده است، در حالی که کهکشان‌های بزرگ صدها میلیارد ستاره دارند.

انواع کهکشان کوتوله

کهکشان‌های کوتوله چند شکل دارند:

• کوتولهٔ بیضوی و کروی که ستاره‌های پیر و گاز اندک دارد
• کوتولهٔ نامنظم که پر از گاز است و ستاره‌های تازه می‌سازد
• کوتولهٔ مارپیچی که ساختار قرصی ضعیف دارد

نمونه‌های پرآوازه‌شان ابر ماژلانی بزرگ و ابر ماژلانی کوچک هستند که در آسمان جنوبی با چشم دیده می‌شوند و همراه راه شیری‌اند. کهکشان کوتولهٔ کمان نمونه‌ای است که راه شیری آن را به‌تدریج می‌بلعد.

چرا اهمیت دارند؟

کهکشان‌های کوتوله مادهٔ تاریک فراوان دارند. بخش عمدهٔ جرم برخی از آن‌ها از مادهٔ تاریک است، پس برای آزمودن نظریه‌های ماده تاریک بسیار سودمندند. بنا بر مدل‌های پذیرفته‌شده، کهکشان‌های بزرگ از ادغام کهکشان‌های کوچک‌تر ساخته شده‌اند، بنابراین کوتوله‌ها سنگ‌بنای ساخت کهکشان‌ها به‌شمار می‌آیند.

در گروه محلی دهها کهکشان کوتوله وجود دارد. با این حال شمار کوتوله‌های مشاهده‌شده کمتر از پیش‌بینی مدل‌ها است، موضوعی که «مسئلهٔ اقمار گمشده» نام دارد و هنوز بررسی می‌شود.

پرسش‌های رایج

### کهکشان کوتوله چیست؟
کهکشان کوتوله کهکشانی کوچک با چند هزار تا چند میلیارد ستاره است. اغلب گرد کهکشانی بزرگ‌تر می‌چرخد.

### نمونهٔ کهکشان کوتوله کدام است؟
ابرهای ماژلانی بزرگ و کوچک نمونه‌هایی آشنا هستند. هر دو همراه راه شیری‌اند و در آسمان جنوبی دیده می‌شوند.

### آیا راه شیری کهکشان کوتوله است؟
نه. راه شیری کهکشانی مارپیچی و بزرگ است و دست‌کم چند ده کهکشان کوتوله دورش می‌چرخند.

### کهکشان کوتوله چرا به مادهٔ تاریک مربوط است؟
کهکشان کوتوله سهم بسیار زیادی از جرمش را مادهٔ تاریک تشکیل می‌دهد، پس آن را آزمایشگاهی طبیعی برای بررسی ماده تاریک می‌دانند.